Υπόμνημα ΣΕΒΕ στους Πολιτικούς Αρχηγούς ενόψει της 80ης ΔΕΘ

Υπόμνημα ΣΕΒΕ στους Πολιτικούς Αρχηγούς ενόψει της 80ης ΔΕΘ

Προοίμιο: Πορεία εξαγωγών – Ενίσχυση της παραγωγής/μεταποίησης και της εξωστρέφειας

1.  Μέτρα για την αντιμετώπιση του κρίσιμου προβλήματος της ρευστότητας

1.1 Xαλάρωση capital controls – Aποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας – Άμεση ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών

1.2 Άμεση εξόφληση υποχρεώσεων του Δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα – Εξορθολογισμός των φορολογικών υποχρεώσεων με προτεραιότητα τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

1.3 Χρηματοδότηση εξαγωγικών επιχειρήσεων

A. Προχρηματοδότηση εξαγωγικών επιχειρήσεων με εγγυοδοσία του Ελληνικού Δημοσίου

B. Χρηματοδότηση εφοδιαστικής αλυσίδας με εγγυοδοσία του Ελληνικού Δημοσίου

2. Ευνοϊκό εσωτερικό επιχειρηματικό περιβάλλον

2.1 Μείωση επιβαρύνσεων επιχειρήσεων με προτεραιότητα στην παραγωγή/μεταποίηση  

2.2 Μείωση ενεργειακού κόστους για τις επιχειρήσεις

2.3 Aπλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης-έγκρισης επενδύσεων επιχειρήσεων και εξωτερικού εμπορίου

3. ΕΣΠΑ 2007-2013 / ΣΕΣ 2014-2020

4. Βελτίωση υποδομών – Ανάπτυξη λιμένα Θεσσαλονίκης – Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας

Προοίμιο

Μετά τη σημαντική άνοδο των ελληνικών εξαγωγών από το 2009 μέχρι το 2014 συνολικά σε αξία κατά 54,7%, κυρίως το παρατεταμένο πρόβλημα της έλλειψης ρευστότητας και της απουσίας κεφαλαίων κίνησης «φρέναρε» τη δυναμική των ελληνικών εξαγωγών. Συγκεκριμένα το α’ εξάμηνο 2015, οι ελληνικές εξαγωγές σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων κατέγραψαν πτώση σε ετήσια βάση κατά 1,8% και σε αξία υπολογίζονται σε 12,9 δις ευρώ.

Συμπληρωματικά, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι ελληνικές εξαγωγές το α’ εξάμηνο 2015 κατέγραψαν πτώση κατά 10,7% και συνολικά υπολογίζονται σε €10,1 δις. Πιο συγκεκριμένα, οι εξαγωγές αγαθών παρέμειναν στα ίδια επίπεδα με πέρυσι, οι εξαγωγές καυσίμων μειώθηκαν κατά 25,2% και οι εξαγωγές (εισπράξεις) πλοίων κατά 55,8%.

Γεγονός είναι ότι υπάρχει σήμερα ένας μεγάλος όγκος σχολάζουσας παραγωγικής δυναμικότητας στις ελληνικές επιχειρήσεις. Το μεγαλύτερο ποσοστό των επιχειρήσεων σήμερα –ακόμα και των εξαγωγικών –  υπολειτουργεί και υπάρχουν επενδύσεις και υποδομές, οι οποίες αξιοποιούνται στο ελάχιστ2ο, καθώς δεν υπάρχουν τα αναγκαία κεφάλαια κίνησης, προκειμένου να επανεκκινηθεί η λειτουργία της επιχείρησης.

Η παραπάνω κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά και την εφαρμογή των capital controls, τα οποία προκάλεσαν διάρρηξη της εφοδιαστικής αλυσίδας καθώς πολλές εξαγωγικές επιχειρήσεις αγοράζουν πρώτες & βοηθητικές ύλες και υλικά συσκευασίας από εισαγωγείς των προαναφερόμενων ειδών από το εξωτερικό. Αυτοί συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα που τελικά μεταφέρεται και στις εξαγωγικές επιχειρήσεις.

Αναγκαία συνθήκη για μία βιώσιμη έξοδο από την κρίση είναι αφενός η ταχύτερη δυνατή ομαλοποίηση του τραπεζικού συστήματος ώστε, παρά τα όποια προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, οι ελληνικές επιχειρήσεις – με προτεραιότητα τις εξαγωγικές που φέρνουν πλούτο από το εξωτερικό – να επιστρέψουν σταδιακά στην ομαλοποίηση της καθημερινής λειτουργίας τους, αφετέρου δε η αναγέννηση της παραγωγικής βάσης. Χωρίς την ενίσχυση της παραγωγής είναι σχεδόν αδύνατο να ενισχυθεί η απασχόληση και κινδυνεύει η χώρα μελλοντικά να βρεθεί εκ νέου σε νέα δυσθεώρητα ελλείμματα. Η αλλαγή που απαιτείται είναι καθολική, βαθιά, ριζική, με βασικό μοχλό ανάπτυξης τη βιομηχανία και τη μεταποίηση, οι οποίες έχουν  πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην οικονομία. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση των εξαγωγών και στην υποκατάσταση εισαγωγών με παραγωγή ομοειδών προϊόντων από τις ελληνικές παραγωγικές/μεταποιητικές επιχειρήσεις.

———————————————————————————————————– 

Σημείωση: Σημειώνεται ότι τα στοιχεία εξωτερικού εμπορίου που δημοσιεύονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) βασίζονται στην τελωνειακή/φορολογική στατιστική και, επομένως, διαφοροποιούνται από αυτά του ισοζυγίου πληρωμών (Τράπεζα της Ελλάδος). Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την μεθοδολογία της Τράπεζας της Ελλάδος, το εμπορικό ισοζύγιο καταρτίζεται με βάση τις στατιστικές πληροφορίες (στοιχεία συναλλασσόμενου, αξία αγαθών, χώρα προέλευσης και προορισμού, είδος εμπορεύματος και νόμισμα συναλλαγής) που αναγγέλλονται από τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος, για λόγους διασταύρωσης των στοιχείων, αντλεί απευθείας πληροφόρηση από τα διυλιστήρια για τις πληρωμές και εισπράξεις που αφορούν σε εισαγωγές και εξαγωγές καυσίμων, αντιστοίχως.

1. Μέτρα για την αντιμετώπιση του κρίσιμου προβλήματος της ρευστότητας

Στην Ελλάδα, οι Μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) συνεισφέρουν το 35% των εξαγωγών, έναντι 24% για τις ευρωπαϊκές ΜμΕ. Ακόμα και σε αυτή την περίοδο της έντονης κρίσης, οι εξωστρεφείς επιχειρήσεις ξεχωρίζουν ως το πιο υγιές και δυναμικό κομμάτι του εταιρικού τομέα. Συγκεκριμένα, το 48% των εξωστρεφών ΜμΕ έχει στόχο ανάπτυξης για τα επόμενα έτη έναντι 34% για τις υπόλοιπες ΜμΕ.

Ωστόσο υπάρχει για τις ΜμΕ ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό. Αυτή τη στιγμή, λόγω της εφαρμογής των capital controls και της κατάστασης στην οποία έχουν περιέλθει οι ελληνικές τράπεζες, είναι αδύνατον για μία ελληνική επιχείρηση να δανειστεί από τα εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα. Ακόμα όμως και πριν την εφαρμογή του ελέγχου κεφαλαίων, ελάχιστες ήταν οι επιχειρήσεις που είχαν τη δυνατότητα να δανειστούν από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα και οι οποίες καλούνταν να πληρώσουν το υψηλότερο κόστος δανεισμού σε όλη την Ευρώπη. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα πρόσφατα δημοσιευμένα στοιχεία της ΤτΕ (Ιούλιος 2015), το μέσο επιτόκιο των επιχειρηματικών δανείων με καθορισμένη διάρκεια έως 250.000€, διαμορφώθηκε στο 5,6%, ενώ το αντίστοιχο επιτόκιο για δάνεια από 250.000€ έως 1 εκ. € διαμορφώθηκε στο 5%. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι, σήμερα για ανάλογη χρηματοδότηση, μια γερμανική εταιρεία πληρώνει 2%, ενώ μια γαλλική περίπου 2,5%. Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα επιτόκια καταθέσεων για συμφωνημένη διάρκεια έως 1 έτος δεν υπερβαίνουν το 1,8%.

Γίνεται αντιληπτό ότι αυτό το οποίο προέχει είναι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών και η ομαλοποίηση εκ νέου της κατάστασης στο εσωτερικό της χώρας με επαναφορά των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες, έτσι ώστε σταδιακά να αρχίσει να αποκαθίσταται και η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων.

1.1 Xαλάρωση capital controls – Aποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας – Άμεση ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών

Βάσει των συνθηκών που έχουν διαμορφωθεί εξαιτίας των τελευταίων εξελίξεων, το τμήμα της ελληνικής οικονομίας που έχει πληγεί περισσότερο είναι οι επιχειρήσεις, οι οποίες δραστηριοποιούνται στο εξαγωγικό και εισαγωγικό εμπόριο.

Το μείζον πρόβλημα των εξαγωγικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της τραπεζικής αργίας και των συνεχιζόμενων capital controls είναι η διάρρηξη της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η ελληνική οικονομία έχει πολύ μικρό βαθμό αυτάρκειας, λιγότερο από 20%, κάτι που συνεπάγεται ότι περίπου το 80% των α’ υλών και ενδιάμεσων προϊόντων, που χρησιμοποιείται στην παραγωγική διαδικασία, είναι εισαγόμενα.

Οι αρνητικότατες συνέπειες της εφαρμογής των capital controls συνεχίζουν να ταλαιπωρούν τις ελληνικές επιχειρήσεις με σημαντικές επιπτώσεις και στην απασχόληση, παρά τις βελτιώσεις που έχουν επέλθει και η διάρρηξη της εφοδιαστικής αλυσίδας, η οποία δημιουργήθηκε, πρέπει άμεσα να αποκατασταθεί. Απαιτείται επειγόντως η χαλάρωση των περιορισμών στην κίνηση κεφαλαίων (capital controls). Πρέπει να διεκπεραιώνονται αυτόματα, χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες και χρονικές καθυστερήσεις, επιχειρηματικές συναλλαγές με το εξωτερικό που συνδέονται ιδιαίτερα με την παραγωγική/μεταποιητική διαδικασία και την εισαγωγή α’ υλών και άλλων προϊόντων για τις επιχειρήσεις. Αυτό συνδέεται και με ήδη αναφερθείσα αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα και την ανακεφαλαιοποίηση των συστημικών τραπεζών, ενέργειες οι οποίες ωστόσο μετατίθενται για μετά τις εκλογές και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Πρέπει να γίνει κατανοητό προς όλες τις πλευρές, ότι αναγκαία συνθήκη για να βγει η χώρα από την ύφεση, να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους από τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές είναι η τόνωση της επιχειρηματικότητας, της παραγωγής και της εξωστρέφειας. Αυτό προϋποθέτει την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της σταθερότητας και τη διαμόρφωση ενός φιλικότερου επιχειρηματικού και επενδυτικού περιβάλλοντος.

Eιδικότερα ως προς την χαλάρωση των capital controls στη μεταφορά κεφαλαίων στο εξωτερικό από νομικά πρόσωπα/επιτηδευματίες στο πλαίσιο των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων επισημαίνουμε τα παρακάτω:

α. Διατήρηση και συνεχής αύξηση του ημερήσιου/εβδομαδιαίου ορίου ποσού των Ειδικών Υποεπιτροπών των Πιστωτικών Ιδρυμάτων (ΠΙ) για την έγκριση συγκεκριμένων συναλλαγών

Το όριο πρέπει να διασφαλισθεί σε όλη την επόμενη περίοδο αλλά και να αυξάνεται συνεχώς ώστε να καλύπτει όσο το δυνατό ευρύτερα τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Αν και δεν μας είναι γνωστό το συνολικό ποσό μεταφοράς κεφαλαίων στο εξωτερικό συμπεριλαμβανομένων των εξαιρέσεων των απαγορεύσεων και περιοριστικών μέτρων στην κίνηση κεφαλαίων, διαφαίνεται ότι τουλάχιστον το ημερήσιο εγκριτικό όριο των Ειδικών Υποεπιτροπών των Πιστωτικών Ιδρυμάτων που σήμερα ανέρχεται στο ποσό των 30.800.000€ απέχει πολύ από αυτό των 4δις€ Μ.Ο. εισαγωγών σε μηνιαία βάση. (Οι μέσες μηνιαίες ανάγκες της χώρας μας από εισαγόμενα προϊόντα τον τελευταίο ενάμιση χρόνο ανέρχονται σε 3,9 δις ευρώ. Μάλιστα, παραδοσιακά οι μήνες: Ιούλιος, Σεπτέμβριος και Οκτώβριος, είναι από τους μήνες με τη μεγαλύτερη αξία εισαγωγών, προσεγγίζοντας τα 4,5 δις ευρώ).

β. Άμεση, χωρίς διαδικασίες και προϋποθέσεις, έγκριση τιμολογίων ποσού μέχρι 50.000 (σταδιακή αύξηση από αρχικό ποσό 10.000€)

Απαιτείται η άμεση, χωρίς διαδικασίες και προϋποθέσεις, έγκριση τιμολογίων ύψους μέχρι 50.000 από τα ΠΙ. Εκτιμούμε ότι το αρχικό ποσό θα πρέπει να είναι 10.000€ σταδιακά αυξανόμενο (και όχι 5.000€, όπως έχει ανακοινωθεί).

γ. Απλοποίηση διαδικασιών και επιτάχυνση τεκμηρίωσης συναλλαγών εξαγωγικών επιχειρήσεων εισροής κεφαλαίων από την αλλοδαπή και εκροής εκ νέου στην αλλοδαπή

Η πρόβλεψη εξαίρεσης από τους περιορισμούς και τις απαγορεύσεις των παραπάνω συναλλαγών κατεξοχήν των εξαγωγικών επιχειρήσεων είναι καταρχήν θετική. Η διαδικασία όμως τεκμηρίωσης που είναι ευθύνη των Πιστωτικών Ιδρυμάτων και πρέπει να είναι πλήρης χρήζει απλούστευσης και επιτάχυνσης.

δ.  Απλοποίηση διαδικασιών και επιτάχυνση εγκρίσεων αιτημάτων από την Επιτροπή Έγκρισης Τραπεζικών Συναλλαγών

Με την εξέταση και έγκριση αιτημάτων του (ευρύτερου) δημόσιου τομέα, συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα η έγκριση αιτημάτων από τον ιδιωτικό τομέα. Απαιτείται η απλούστευση της διαδικασίας και η επιτάχυνση των εγκρίσεων ώστε να ομαλοποιηθεί η εφοδιαστική αλυσίδα.

ε. Αποκέντρωση εγκρίσεων αιτημάτων Ειδικών Υποεπιτροπών Τραπεζικών Ιδρυμάτων

Η διαδικασία που ακολουθείται σήμερα στα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας περιλαμβάνει προέγκριση από τα κατά τόπους υποκαταστήματα και έγκριση από την αντίστοιχη Υποεπιτροπή, διαδικασία που καθυστερεί σημαντικά τις εγκρίσεις. Θα πρέπει η Ελληνική Ένωση Τραπεζών να διασφαλίσει την αποκέντρωση των εγκρίσεων με τη διατήρηση μόνο ενός κεντρικού συστήματος ηλεκτρονικής παρακολούθησης ανά ΠΙ.

Τέλος, σε ότι αφορά το ποσό που μπορούν να διαθέτουν σε μετρητά τα φυσικά πρόσωπα κατά την παραμονή τους στο εξωτερικό, ο ΣΕΒΕ κρίνει ότι το ποσό θα πρέπει να αυξηθεί από τις 2.000 ευρώ, που ισχύει σήμερα, τουλάχιστον στο διπλάσιο ανά πρόσωπο, καθώς ειδικά για κάποιες συγκεκριμένες χώρες το ποσό αυτό κρίνεται χαμηλό, ειδικά για τους εξαγωγείς και τα στελέχη εξαγωγικών επιχειρήσεων. Αυτό μάλιστα είναι επιτακτικό καθώς η αποδοχή ελληνικών χρεωστικών και πιστωτικών καρτών στο εξωτερικό για αγορές αγαθών και υπηρεσιών συνεχίζει να είναι προβληματική, εξαρτώμενη, μεταξύ άλλων, από το ημερήσιο όριο ποσού, το οποίο εγκρίνεται για κάθε τράπεζα ξεχωριστά από την Επιτροπή Εγκρίσεως Τραπεζικών Συναλλαγών.

1.3 Άμεση εξόφληση υποχρεώσεων του Δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα – Εξορθολογισμός των φορολογικών υποχρεώσεων με προτεραιότητα τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

Απαιτείται άμεση εξόφληση των συσσωρευμένων υποχρεώσεων του Δημοσίου στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης απαιτείται εξορθολογισμός των φορολογικών υποχρεώσεων με προτεραιότητα τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται: α) η άμεση επιστροφή ΦΠΑ στις εξαγωγικές επιχειρήσεις με απλοποίηση της σχετικής διαδικασίας και ιδίως η κατά προτεραιότητα και χωρίς έλεγχο επιστροφή ΦΠΑ στις συνεπείς εξαγωγικές επιχειρήσεις που θεωρούνται χαμηλού κινδύνου ώστε να ενισχυθεί η ρευστότητα της αγοράς και να μειωθεί το διοικητικό κόστος της φορολογικής διοίκησης (βάσει της ΠΟΛ 1212/14 που δεν έχει μέχρι σήμερα εφαρμοστεί) και β) ο άμεσος συμψηφισμός κατά προτεραιότητα στις εξαγωγικές επιχειρήσεις κάθε μορφής χρεωστικών/πιστωτικών φόρων και τελών – συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ – στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα.

1.3 Χρηματοδότηση εξαγωγικών επιχειρήσεων

Ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, στο πλαίσιο και της μελέτης που έχει εκπονήσει για την αποτύπωση των βέλτιστων διεθνών πρακτικών χρηματοδότησης των εξαγωγικών επιχειρήσεων, έχει επεξεργαστεί σε συνεργασία με την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος μία τεκμηριωμένη πρόταση, η οποία αφορά τη δημιουργία ενός μηχανισμού που θα παρέχει εγγυήσεις προς το εγχώριο τραπεζικό σύστημα, με σκοπό την προχρηματοδότηση κεφαλαίων κίνησης εξαγωγικών επιχειρήσεων, πρόταση η οποία βασίζεται κυρίως στο Αμερικάνικο μοντέλο.

Συγκεκριμένα, προτείνονται 2 κατηγορίες/επίπεδα προγραμμάτων, τα οποία είναι τα εξής:

Α. Προχρηματοδότηση Εξαγωγικών επιχειρήσεων με Εγγυοδοσία του Ελληνικού Δημοσίου

Στόχος του Προγράμματος και οφέλη χρηματοδοτούμενων επιχειρήσεων

Στόχος του προγράμματος είναι η παροχή προς τις Εξαγωγικές επιχειρήσεις των απαραίτητων  κεφαλαίων με μειωμένο χρηματοοικονομικό κόστος λόγω παροχής εγγυοδοσίας από το Ελληνικό Δημόσιο για τους παρακάτω σκοπούς:

• Αγορά πρώτων υλών από το εσωτερικό η εξωτερικό
• Στήριξη παραγωγικής διαδικασίας (υφιστάμενες ή μελλοντικές παραγγελίες)
• Αποθήκευσης εξαγώγιμων αγαθών και πρώτων υλών.
• Συσκευασία
• Κόστος αποστολής στους αγοραστές
• Κάλυψη της εμπορικής πίστωσης προς τους αγοραστές
• Άλλα κόστη για τη στήριξη της εξαγωγικής δραστηριότητας  (διαφήμιση, δίκτυο εξωτερικού, έρευνα κλπ)

Τα οφέλη των εξαγωγικών επιχειρήσεων

• Πρόσβαση σε κεφάλαιο κίνησης για την εξαγωγική δραστηριότητα
• Στήριξη των άμεσων η έμμεσων εξαγωγών
• Απλή και γρήγορη διαδικασία
• Σταθερό επιτόκιο και χαμηλό κόστος χρηματοδότησης

Β. Χρηματοδότηση εφοδιαστικής αλυσίδας με Εγγυοδοσία του Ελληνικού Δημοσίου 

Στόχος του Προγράμματος και οφέλη χρηματοδοτούμενων επιχειρήσεων

• Το Πρόγραμμα θα προσφέρεται στις  συμμετέχουσες Τράπεζες για να στηρίξει τους Έλληνες  εξαγωγείς και τους προμηθευτές τους, χρηματοδοτώντας τις επιχειρηματικές απαιτήσεις. Με αυτό τον τρόπο θα διοχετευθεί ρευστότητα στην αγορά και θα προσφερθεί στους Έλληνες προμηθευτές εξαγωγικών επιχειρήσεων και ιδιαιτέρως σε Μικρές και Μεσαίες επιχειρήσεις πρόσβαση σε κεφάλαια με ανταγωνιστικό κόστος.
• Οι προμηθευτές θα πωλούν τις επιχειρηματικές απαιτήσεις σε τράπεζες προεξοφλώντας τα τιμολόγιά τους. Με αυτό τον τρόπο αποκτούν ρευστότητα που βοηθά την υλοποίηση νέων παραγγελιών. Έτσι οι εξαγωγείς θα έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν εμπορική πίστωση διατηρώντας το κεφάλαιο κίνησης που χρειάζονται χωρίς να επιβαρύνουν τους προμηθευτές με δυσβάσταχτο χρηματοοικονομικό κόστος.
• Η Εγγύηση του Δημοσίου θα εκτείνεται μέχρι το 85% των επιλέξιμων τιμολογίων και οι συμμετέχουσες τράπεζες θα αναλαμβάνουν το 15% του κινδύνου. Με αυτό τον τρόπο οι τράπεζες διαχειρίζονται τη σχέση με τους εξαγωγείς και τους προμηθευτές τους (πρώτες ύλες, μέρη ) χωρίς την παρέμβαση άλλου φορέα.

Τα Πλεονεκτήματα για τους ΜΜΕ Προμηθευτές

• Αποκτούν πρόσβαση σε ρευστότητα
• Χαμηλότερο κόστος λόγω του καλύτερου rating του Εξαγωγέα

Τα Πλεονεκτήματα για τον Εξαγωγέα

• Αποκτά ευελιξία και παράταση πληρωμής υποχρεώσεων
• Αποκτά μία πρόσθετη πηγή κεφαλαίου κίνησης χωρίς να εμφανίζεται ως δανεισμός στους ισολογισμούς (υποχρεώσεις σε προμηθευτές)

2. Ευνοϊκό εσωτερικό επιχειρηματικό περιβάλλον

2.1 Μείωση επιβαρύνσεων επιχειρήσεων με προτεραιότητα στην παραγωγή/μεταποίηση

2.1.1 Παρά τα όποια θετικά βήματα, η υψηλή φορολογία σε όλα τα επίπεδα, το υψηλό μη μισθολογικό κόστος και το συνολικό κόστος γραφειοκρατίας περιορίζουν ακόμα περισσότερο τους ελάχιστους χρηματοοικονομικούς πόρους. Επίσης ιδιαίτερα έντονο πρόβλημα δημιουργεί και το υψηλό κόστος ενέργειας, το οποίο αναλύεται και παρακάτω.

Είναι εξαιρετικά σημαντική η μείωση ή κατάργηση των φορολογικών και άλλων υποχρεώσεων που σχετίζονται με το κόστος παραγωγής, καθώς είναι δεδομένη η ανάγκη στήριξης του αναπτυξιακού μοντέλου της χώρας με έμφαση στην παραγωγή και στην εξωστρέφεια. Η αναγκαιότητα της κατά προτεραιότητα μείωσης των φορολογικών υποχρεώσεων ξεκινώντας από τους έμμεσους φόρους που σχετίζονται με το κόστος παραγωγής δε σημαίνει ότι ο ΣΕΒΕ δεν εξακολουθεί να υποστηρίζει την άμεση καθιέρωση Ενιαίου Φορολογικού Συντελεστή (Flat Tax Rate) και τη σταθερότητα του φορολογικού συστήματος ως κατεξοχήν φιλοεπενδυτικά και αναπτυξιακά κίνητρα τόσο για εγχώριες όσο και για ξένες άμεσες επενδύσεις.

Προκειμένου να υπάρξει ανάπτυξη και οι ελληνικές παραγωγικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις να ανταγωνιστούν στις διεθνείς αγορές τις αντίστοιχες του εξωτερικού είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επιτευχθεί ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους με αφετηρία τη διασφάλιση ενός ευνοϊκού και σταθερού περιβάλλοντος πρωτίστως στο εσωτερικό, το οποίο θα διευκολύνει τις εγχώριες επιχειρήσεις και θα προσελκύσει ξένες επενδύσεις.

2.1.2 Μείωση ενεργειακού κόστους για τις επιχειρήσεις

Πρέπει άμεσα να υιοθετηθεί μία ενεργειακή πολιτική πιο φιλική προς τις παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας, καθώς πλέον είναι έντονα ορατό το φαινόμενο να χαθούν εκ νέου δεκάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας. Ειδικά για τις βαριές βιομηχανίες, οι οποίες είναι έντασης ενέργειας και απασχολούν μεγάλο αριθμό εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού και ενδοκλαδικά κινούν ένα μεγάλο μέρος της εγχώριας αγοράς, θα πρέπει να προβλεφθεί μία ειδική ενεργειακή πολιτική που θα συμβάλλει στην επιβίωση τους.

Πρέπει  σύντομα να γίνει κατανοητό το πόσο απαραίτητη και ζωτική για τη χώρα είναι η πολιτική απόφαση για εξορθολογισμό του κόστους ενέργειας της ελληνικής βιομηχανίας.

Οι προεκτάσεις που μπορεί να λάβει η αδυναμία λειτουργίας τέτοιων επιχειρήσεων εξαιτίας του υψηλού κόστους ενέργειας είναι ανυπολόγιστες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, για κάθε μία θέση εργασίας που χάνεται στη βιομηχανία, χάνονται άλλες 6 θέσεις εργασίας στην υπόλοιπη αγορά και αντίστροφα (εργολάβοι, μεταφορικές εταιρείες, εκτελωνιστές, διαφημιστικές, δικηγόροι κτλ).

Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι στην ηλεκτρική ενέργεια επιβάλλονται σήμερα 4 διαφορετικοί φόροι, ενώ στην τιμή παροχής φυσικού αερίου έρχεται να προστεθεί και ο ιδιαίτερα βαρύς Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ), ο υψηλότερος σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Είναι σαφές ότι, εφόσον μειωθεί το δυσβάσταχτο ενεργειακό κόστος, θα ενεργοποιηθεί μία αναπτυξιακή διαδικασία που μπορεί να βελτιώσει τα πράγματα τόσο στην ελληνική οικονομία, όσο και στην ελληνική κοινωνία. Ένας εξορθολογισμός του κόστους ενέργειας αυτομάτως μειώνει το κόστος παραγωγής, καθιστά πιο ανταγωνιστική την τιμή του παραγόμενου προϊόντος, τα οποία στις πιο πολλές περιπτώσεις ποιοτικά δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από τα δυτικοευρωπαϊκά. Αυτό συνεπάγεται αύξηση των παραγγελιών και των πωλήσεων για τους Έλληνες επιχειρηματίες και ειδικά τους εξαγωγείς, αύξηση της παραγωγικής δυναμικής και προσλήψεις ανθρώπινου δυναμικού και εισροή ξένου συναλλάγματος στη χώρα. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να γίνει αντιληπτό ότι η αύξηση της παραγωγικής δυναμικής συνεπάγεται αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας, επομένως οι απώλειες εσόδων των παρόχων ενέργειας και του κράτους είναι μηδενικές, τα οφέλη ωστόσο είναι πολλαπλασιαστικά.

Αναφορικά με το φυσικό αέριο στη βιομηχανία, αναμφίβολα η μείωση της – ήδη υψηλής – τιμής παροχής του φυσικού αερίου από τον Απρίλιο 2015 είναι προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο μία από τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις, η οποία παραμένει είναι ο ιδιαίτερα βαρύς Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Σε μελέτη του το 2011 – λίγο πριν την επιβολή του ΕΦΚ στο φυσικό αέριο – ο ΙΟΒΕ προέβλεπε ότι η επιβολή του ΕΦΚ θα προκαλέσει μείωση του ΑΕΠ κατά 2,8 δισ. ευρώ και θα επιφέρει απώλεια 46.450 θέσεων εργασίας. Παρόλα αυτά, το ελληνικό κράτος, όχι μόνο επέβαλε ΕΦΚ στο φυσικό αέριο, αλλά αξιοποίησε στο μέγιστο δυνατό το ύψος επιβολής του ειδικού αυτού φόρου που προβλεπόταν από τη σχετική κοινοτική οδηγία (5,4 ευρώ/MWh). Δεδομένων των συνθηκών που επικρατούν αυτή τη στιγμή στην αγορά, η δραστική μείωση του ΕΦΚ στην κατανάλωση του φυσικού αερίου είναι το ελάχιστο δυνατό που πρέπει να γίνει. Να σημειωθεί επίσης, ότι η μείωση του ΕΦΚ στο φυσικό αέριο είναι μία ενέργεια, η οποία δεν εξαρτάται από εξωγενείς παράγοντες (π.χ: προμηθευτές), αλλά αποτελεί καθαρά μία πολιτική απόφαση η οποία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στο ενεργειακό κόστος των επιχειρήσεων.

Ακόμα, αναγκαία κρίνεται και η υιοθέτηση της πρακτικής της «διακοψιμότητας» παροχής ηλεκτρικού ρεύματος από τον ΑΔΜΗΕ για τους μεγάλους βιομηχανικούς καταναλωτές σε περιόδους με υψηλές ανάγκες κατανάλωσης, με αντίστοιχο χρηματοοικονομικό αντάλλαγμα προς αυτές. Η συγκεκριμένη πρακτική είναι ιδιαίτερα συνήθης στο εξωτερικό και σε περίοδο οικονομικής ύφεσης, όπως αυτή που διανύουμε, όπου οι παραγγελίες και η παραγωγή είναι αισθητά μειωμένες, μία τέτοια πρακτική μπορεί να οδηγήσει μερικώς σε οικονομική ελάφρυνση και μείωση του κόστους παραγωγής των μεγάλων παραγωγικών μονάδων. Απαιτείται άμεση υπογραφή συμβάσεων παροχής υπηρεσιών διακοπτόμενου φορτίου.

Τέλος, ζητούμενο είναι σταθερότητα στο πλαίσιο του ενεργειακού κόστους, το οποίο πλέον είναι αδύνατον να υπολογιστεί από τις επιχειρήσεις καθώς οι αλλαγές στις χρεώσεις και στην επιβολή τελών και φορών είναι ιδιαίτερα συχνές.

2.2 Aπλούστευση διαδικασιών αδειοδότησης-έγκρισης επενδύσεων επιχειρήσεων και εξωτερικού εμπορίου

2.2.1 Απαιτείται άμεση προώθηση των προβλεπόμενων για τις βιομηχανικές δραστηριότητες διαδικασιών αδειοδότησης (Νόμος 4223/14). Γενικότερα απαιτείται επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και μείωση γραφειοκρατίας και κόστους για εγκριτικές διαδικασίες που αφορούν την επιχειρηματική δραστηριότητα όπως αυτές του Επενδυτικού Νόμου που θα διευκολύνουν και την εκταμίευση των αντίστοιχων επιχορηγήσεων.

2.2.2 Ζητούμενο για τους Έλληνες εξαγωγείς είναι η μείωση του χρόνου και κόστους διεκπεραίωσης εξαγωγών και γενικότερα η απλούστευση και διευκόλυνση του Διεθνούς Εμπορίου ώστε να γίνουν πιο ανταγωνιστικοί διεθνώς. Στο πλαίσιο του Οδικού Χάρτη για τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου που είχε καταρτίσει η προηγούμενη Κυβέρνηση και θα διαρκούσε καταρχήν μέχρι το 2015 προβλέπονται σειρά 25 δράσεων για τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου, πολλές των οποίων έχουν ήδη υλοποιηθεί με θετικές συνέπειες για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Η πρωτοβουλία που έχει παγώσει από τις αρχές του τρέχοντος έτους θα πρέπει να επανεργοποιηθεί καθώς οδηγεί στην απλούστευση των προτελωνειακών και τελωνειακών διαδικασιών εξωτερικού εμπορίου και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των εξαγωγικών επιχειρήσεων.

Ο ΣΕΒΕ θα συνεχίσει να στηρίζει αυτή την εθνική προσπάθεια και έχει την πεποίθηση ότι αφενός το έργο του Οδικού Χάρτη, μετά την εκ νέου ενεργοποίησή του, θα πρέπει να συνεχιστεί και μετά το 2015 και αφετέρου θα πρέπει να διευρυνθεί ο ρόλος και οι αρμοδιότητες της Επιχειρησιακής Συντονιστικής Επιτροπής για τη διευκόλυνση του διεθνούς εμπορίου.

3. ΕΣΠΑ 2007-2013 / ΣΕΣ 2014-2020

Με τα δημοσιονομικά προβλήματα και τα προβλήματα ρευστότητας των επιχειρήσεων που επιδεινώθηκαν με τα capital controls αλλά και την ανάγκη επενδύσεων και στήριξης της επιχειρηματικότητας και της εξωστρέφειας απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις για ελέγχους και εκταμιεύσεις προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2007-2013 αλλά και επιτάχυνση της υλοποίησης του ΣΕΣ 2014-2020 που έχει καθυστερήσει σημαντικά με προτεραιότητα στις εμπροσθοβαρείς δράσεις. Ειδικότερου ενδιαφέροντος για τις παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις είναι το ΕΠΑΝΕΚ κατά την εξειδίκευση του οποίου θα πρέπει να τις δοθεί απόλυτη προτεραιότητα.

4. Βελτίωση υποδομών – Ανάπτυξη λιμένα Θεσσαλονίκης – Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας

Είναι γνωστή η αλληλεξάρτηση των εξαγωγών με τις μεταφορές, καθώς συνιστούν καθοριστική παράμετρο για την ανάπτυξη της εξωστρέφειας και της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, με δεδομένη μάλιστα την απομακρυσμένη γεωγραφική θέση της χώρας μας.

Θεωρούμε επιτακτική τη βελτίωση των υποδομών σε όλους τους κλάδους μεταφορών (χερσαίες, θαλάσσιες, αεροπορικές), τον περαιτέρω εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου των μεταφορών, τον ταχύτερο ρυθμό των διαρθρωτικών αλλαγών με τις ιδιωτικοποιήσεις και τις παραχωρήσεις, την αναδιάρθρωση φορέων του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα καθώς και την ανάπτυξη συνδυασμένων μεταφορών και κέντρων logistics. Όλα τα παραπάνω θα συμβάλλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων και της οικονομίας γενικότερα.

4.1 Λιμάνι Θεσσαλονίκης

Ιδιαίτερα για το λιμάνι Θεσσαλονίκης, ζητούμενο για τους Έλληνες επιχειρηματίες παραμένει η ανάπτυξη, ο εκσυγχρονισμός και η αναβάθμιση των υποδομών και υπηρεσιών του λιμανιού για την εξυπηρέτηση των χρηστών του και του διεθνούς εμπορίου της ευρύτερης περιοχής ώστε να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο και ανταγωνιστικό λιμάνι με συνδυασμένες μεταφορές στα επίπεδα που επιζητούν πλέον η σύγχρονη λιμενική βιομηχανία και οι πελάτες του λιμανιού.

Ο Λιμένας Θεσσαλονίκης διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια της Βόρειας  Ελλάδας, και δη της Θεσσαλονίκης, να εδραιωθεί ως οικονομικό σταυροδρόμι στην ανατολική Μεσόγειο.

Αυτή τη στιγμή ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων του Λιμένα Θεσσαλονίκης (ΣΕΜΠΟ) από τα τρία είδη ροών φορτίων, δηλαδή ροές εσωτερικού/εξωτερικού που αφορούν τις εισαγωγές και τις εξαγωγές της χώρας, ροές μεταφόρτωσης (transhipment) που αφορούν προϊόντα που μεταφορτώνονται από ένα πλοίο σε άλλο και συνεχίζουν την πορεία τους με προορισμό άλλα λιμάνια και ροές διαμετακόμισης (transit) που αφορούν προϊόντα που προορίζονται για άλλες χώρες, εκφορτώνονται στην Ελλάδα και φτάνουν στον προορισμό τους μέσω χερσαίας μεταφοράς, εξυπηρετεί ουσιαστικά μόνο τις ροές εσωτερικού/εξωτερικού και transit.

Η εγχώρια ζήτηση και επομένως οι ροές εσωτερικού/εξωτερικού (import-export) δεν προβλέπεται να παρουσιάσουν σημαντική μεταβολή στα επόμενα έτη. Η μελλοντική ανάπτυξη των ελληνικών λιμένων στηρίζεται κυρίως σε υπηρεσίες μεταφόρτωσης (transhipment) και διαμετακόμισης (transit).

Ο Πειραιάς, λόγω της γεωγραφικής του θέσης και της εγγύτητας στη διαδρομή Γιβραλτάρ – Σουέζ, αποτελεί ιδανικό λιμάνι μεταφόρτωσης. Το 2012 το λιμάνι του Πειραιά ήταν το ταχύτερα αναπτυσσόμενο λιμάνι παγκοσμίως, με διακίνηση 2,7 εκ. TEUs (αύξηση 63% σε σχέση με το 2011) και το 2013 ήταν το 10^ο ταχύτερα αναπτυσσόμενο, με διακίνηση 3,16 εκ. TEUs (αύξηση 16%). Το μεγαλύτερο μέρος της διακίνησης του λιμανιού αφορά ροές μεταφόρτωσης.

Στον αντίποδα, η Θεσσαλονίκη, λόγω γεωγραφικής θέσης, έχει σημαντικές προοπτικές να καταστεί διαμετακομιστικός σταθμός για τις αγορές της Νοτιοανατολικής αλλά και της Κεντρικής Ευρώπης. Η εγγύτητά της σε μεγάλες πόλεις της ΝΑ και Κεντρικής Ευρώπης και σημαντικά λιμάνια της δίνει σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και την καθιστά ελκυστική για εταιρείες που θέλουν να προσεγγίσουν με τα προϊόντα τους τις παραπάνω αγορές.

Ήδη τα τελευταία έτη, υπάρχει μία τάση επιλογής λιμανιών της Μεσογείου έναντι αυτών της Βόρειας Ευρώπης ως πύλης εισόδου των προϊόντων στις ευρωπαϊκές αγορές (ενώ το 1990 τα λιμάνια της Μεσογείου διαχειρίζονταν το 27% της κίνησης προς τις ευρωπαϊκές αγορές, το 2011 έφτασαν το 48%). Τα δε λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου κερδίζουν έδαφος σε σχέση με αυτά της Δυτικής (η Ανατολική Μεσόγειος διαχειρίστηκε το 50% της κίνησης της Μεσογείου το 2011, σε σύγκριση με το 28% το 1990).

Ωστόσο, τα λιμάνια της Ελλάδας δεν έχουν καταφέρει να εκμεταλλευτούν αυτήν την τάση, καθώς εξακολουθούν να διαχειρίζονται πολύ μικρές ποσότητες φορτίων transit που κατευθύνονται σε ξένες αγορές. Ενδεικτικά το 2013 το λιμάνι της Θεσσαλονίκης διαχειρίστηκε 322 χιλ. TEUs, εκ των οποίων μόνο 36 χιλ. αφορούσαν transit φορτία και αυτό είναι σχεδόν το σύνολο των transit φορτίων της χώρας.

Βάσει εκτιμήσεων, οι ανάγκες διακίνησης Ε/Κ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη θα φτάσουν τα 3-3,5 εκ. TEUs. Η Θεσσαλονίκη, δεδομένης της ολοκλήρωσης των απαραίτητων επενδύσεων και στο λιμάνι αλλά και στο χερσαίο δίκτυο, μπορεί δυνητικά να προσελκύσει φορτία διαμετακόμισης της τάξης των 600-800 χιλ. TEUs. Λαμβάνοντας υπόψη τη μικρή απόσταση της πόλης από τα σύνορα (70 χλμ.), οι επενδύσεις που απαιτούνται στο χερσαίο δίκτυο είναι σχετικά χαμηλές.

Η επίδραση της προσέλκυσης φορτίων τέτοιου μεγέθους στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι μείζονος σημασίας για την τοπική οικονομία και έχει πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα:

• Άμεσο όφελος από την αυξημένη διαχείριση στο λιμάνι, από την χερσαία μεταφορά των Ε/Κ μέσω οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου, καθώς και από τις λοιπές λιμενικές υπηρεσίες.
• Επίδραση από την ανάπτυξη δικτύου επιχειρήσεων στην περιοχή του λιμανιού (π.χ. επιχειρήσεις logistics, βιομηχανικές επιχειρήσεις συνδεδεμένες με τη ναυτιλία)
• Έμμεση επίδραση λόγω αυξημένης παραγωγής κλάδων εκτός του συγκεκριμένου δικτύου (π.χ. μεταποιητικές βιομηχανίες, εργασίες ενεργητικής τελειοποίησης, κ.λ.π.)

Βάσει των παραπάνω εκτιμάται ότι η ανάπτυξη του Λιμένα της Θεσσαλονίκης ως διαμετακομιστικό κέντρο και η απορρόφηση φορτίου 1 εκατ. TEUs μπορεί μακροπρόθεσμα να αποφέρει συνολικό οικονομικό όφελος της τάξης των €1,5 – 2,5 δις, που ισοδυναμεί σε 6 – 10% του ΑΕΠ της Κεντρικής Μακεδονίας. Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η ταχύτητα υλοποίησης της αναπτυξιακής κίνησης, καθώς οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε ανταγωνιστικά λιμάνια της ευρύτερης περιοχής μπορεί να απαξιώσουν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της γεωγραφικής θέσης της Θεσσαλονίκης.

Ο ΣΕΒΕ τοποθετείται θετικά στη δρομολογημένη παραχώρηση του λιμανιού της Θεσσαλονίκης και προσδοκά το χρονοδιάγραμμα που τέθηκε (Φεβρουάριος 2016) να τηρηθεί χωρίς καμία περαιτέρω καθυστέρηση. Είναι σημαντικό όμως για το ίδιο το λιμάνι και την οικονομία της περιοχής ο όποιος πάροχος επιλεγεί να φέρει όσο το δυνατό περισσότερη δουλειά, στοιχείο που είναι σπουδαιότερο του τιμήματος της παραχώρησης, καθώς θα επιφέρει πολύ σημαντικότερες παράπλευρες ωφέλειες. Θα πρέπει ο πάροχος να έχει τη δυνατότητα και την επιθυμία να το πράξει και αυτό να αποδεικνύεται από τη δέσμευσή του να  προχωρήσει σε συγκεκριμένες επενδύσεις. Σημαντικότερη επένδυση για το λιμάνι αποτελεί η επέκταση του 6^ου προβλήτα για 600-700m και η εκβάθυνσή του σε βάθος τουλάχιστον 16m ώστε να καταστεί εφικτή η προσέλκυση containers ships απευθείας από την Ανατολή. Θα πρέπει ο πάροχος να δεσμευτεί για την υλοποίηση των επενδύσεων εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος (6-7 χρόνια) με την προϋπόθεση ότι οι σχετικές εργασίες θα ξεκινήσουν το αργότερο εντός διετίας με ποινή ακύρωσης της παραχώρησης.

Επίσης δεν νοείται το λιμάνι να είναι αποκομμένο από το οδικό δίκτυο και γι’ αυτό θα πρέπει να προχωρήσει το συντομότερο δυνατό η σύνδεσή του με την εθνική οδό μέσω κατάλληλης αερογέφυρας.

Απαραίτητος όμως είναι και ο εκσυγχρονισμός του σιδηροδρομικού δικτύου που θα πρέπει να υλοποιηθεί κατά προτεραιότητα στο επόμενο χρηματοδοτικό πλαίσιο. Ο εκσυγχρονισμός προϋποθέτει όχι μόνο την ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ που έχει δρομολογηθεί, αλλά και την απελευθέρωση τις σιδηροδρομικής μεταφοράς ώστε να προσελκυσθούν πάροχοι το ταχύτερο δυνατό, όπως άλλωστε συμβαίνει στις προηγμένες χώρες.

4.2 Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας

Η διαρροή εγκεφάλων και η περιορισμένη εξωστρέφεια της βιομηχανίας οφείλουν να αναχαιτιστούν για να κατορθώσει η χώρα να εισέλθει σε ρυθμούς ταχείας και βιώσιμης ανάπτυξης. Ειδικά για τη Βόρεια Ελλάδα η γειτνίασή της με χώρες (μεταξύ αυτών και κράτη-μέλη της ΕΕ) χαμηλού κόστους εργασίας και χαμηλής φορολογικής επιβάρυνσης καθιστά ακόμη πιο επιτακτική –μονόδρομο- την επιλογή αυτή και την υποστήριξή της από την Κυβέρνηση.

Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε.  (ΑΖΚ) ως ο μόνος επίσημος κρατικός φορέας για την ενίσχυση και προβολή της καινοτομικής δραστηριότητας στη χώρα και με περιοχή βασικής ευθύνης τη Βόρεια Ελλάδα στοχεύει στην ανάπτυξη της Ζώνης Καινοτομίας Θεσσαλονίκης (Ζ.ΚΑΙ.Θ.)  μιας περιοχής συγκέντρωσης και συνεργασίας καινοτόμων επιχειρηματικών επενδύσεων υψηλής έντασης γνώσης.

Με την υποστήριξη και προώθηση του οργανωμένου οικοσυστήματος καινοτομίας της Ζ.ΚΑΙ.Θ., το οποίο περιλαμβάνει τους μεγαλύτερους φορείς εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτομικής επιχειρηματικότητας στη χώρα (Πανεπιστήμια, Συνδέσμους, Ερευνητικά Ινστιτούτα, Θερμοκοιτίδες) επιτυγχάνεται: α. η ανάπτυξη των διεθνών συνεργασιών για την ανάπτυξη της γνώσης, β. η προσέλκυση επενδύσεων από το εξωτερικό και γ. η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας υψηλής αξίας και εξειδίκευσης.

Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας φιλοδοξεί να καταστήσει την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης ως ένας φιλικό προς την καινοτομία προορισμό στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο χάρτη, δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο θετικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα της χώρας. Γι’ αυτό το λόγο θεωρούμε ότι θα πρέπει να υποστηριχθεί συστηματικά και πολύπλευρα.

Για να κρατήσουμε το εξαίρετο ανθρώπινο δυναμικό μας εντός των εθνικών συνόρων, θα πρέπει να δοθούν τα απαραίτητα κίνητρα αλλά και να δημιουργηθούν υποδομές, οι οποίες θα ενθαρρύνουν τους νέους ανθρώπους να κάνουν τις ιδέες τους πράξη. Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε.  (ΑΖΚ) ως ο μόνος επίσημος κρατικός φορέας για την ενίσχυση και προβολή της καινοτομικής δραστηριότητας στη χώρα και με περιοχή βασικής ευθύνης τη Βόρεια Ελλάδα στοχεύει στην ανάπτυξη της Ζώνης Καινοτομίας Θεσσαλονίκης (Ζ.ΚΑΙ.Θ.) μιας περιοχής συγκέντρωσης και συνεργασίας καινοτόμων επιχειρηματικών επενδύσεων υψηλής έντασης γνώσης. Είναι γεγονός ότι την τελευταία διετία η ΑΖΚ έχει ενεργοποιηθεί εντατικά μέσα από μια σειρά δράσεων και πρωτοβουλιών, καθώς και το ξεκίνημα δημιουργίας υποδομών, φιλοδοξώντας να καταστήσει την ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης ως ένα φιλικό προς την καινοτομία προορισμό στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο χάρτη, με θετικές συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Η Διοίκηση της Ζώνης κατά τη διάρκεια της θητείας του τ. Προέδρου κ. Δημήτρη Λακασά έθεσε τις βάσεις για το οικοσύστημα καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη και κατ’ επέκταση, στη Βόρεια Ελλάδα. Πέτυχε τη δημιουργία του πρώτου θύλακα της ΑΖΚ με την επίλυση του χρονίζοντος θέματος της γης, με την παραχώρηση των 60 στρεμμάτων στην περιοχή της Θέρμης και εκπόνησε το στρατηγικό της σχέδιο. Επιπλέον, θεσμοθέτησε το Thessaloniki Smart Up Innovation Hub, ως ολοκληρωμένο πεδίο επιχειρηματικής επώασης (incubation) όπου σε δύο κύκλους συμμετείχαν περισσότερες από 100 νεοφυείς επιχειρήσεις, στις οποίες η Ζώνη παρείχε  υποστηρικτικές υπηρεσίες και ουσιαστική επιχειρηματική κατάρτιση με σκοπό να επιταχύνουν την δραστηριότητα τους στο κέντρο Noesis.

Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας διαθέτει πλέον ισχυρές βάσεις, δραστηριότητα και γη. Απομένει, η θέσπιση των κινήτρων για τα όποια απαιτείται ισχυρή πολιτική βούληση. Συνολικότερα απαιτείται η περαιτέρω συστηματική και πολύπλευρη υποστήριξη της Zώνης.

Οι προτάσεις μας αναφορικά με την “Ενίσχυση της καινοτομικής δραστηριότητας για την υποστήριξη της εξωστρέφειας της περιφερειακής βιομηχανίας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής προστιθέμενης αξίας» περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

1. Χρηματοδότηση επενδύσεων καινοτομίας.Ο ΣΕΒΕ στο πλαίσιο του νέου ΕΣΠΑ προτείνει να ισχύσει νέο σύστημα χρηματοδότησης της καινοτομίαςαποτελούμενο από δύο σκέλη:

1. i. Το πρώτο σκέλος αφορά στη διαδικασία επιλογής των καινοτόμων επενδυτικών σχεδίων. Ως καινοτόμο προϊόν ή υπηρεσία που αναπτύσσεται ή παράγεται μέσω του επενδυτικού σχεδίου, να ορίζεται κάθε προϊόν ή υπηρεσία που διαθέτει πρωτοτυπία και έχει διεθνή ανταγωνιστικό χαρακτήρα, ανεξαρτήτως μεγέθους επιχείρησης που υλοποιεί την επένδυση και του κλάδου στον οποίο αυτή ανήκει.

1. ii. Το δεύτερο σκέλος της πρότασης προβλέπει τη συμμετοχή του κράτους στη χρηματοδότηση της επένδυσης με κονδύλια του νέου ΕΣΠΑ και θέτει εύλογο χρονικό διάστημα συγκεκριμένης απόδοσης της επένδυσης.

Με την πρότασή μας θεσμοθετείται ουσιαστικά μορφή ανακυκλούμενου ποσού για τη χρηματοδότηση επενδύσεων καινοτομίας, ενώ ταυτόχρονα το επενδυτικό ρίσκο της έρευνας αφορά στα κονδύλια του ΕΣΠΑ, και επομένως δεν δημιουργείται δημοσιονομικό κενό από τις επενδύσεις που δεν θα αποδώσουν.

Πρόκειται ουσιαστικά για ένα Επιχειρηματικό Κεφάλαιο Καινοτομίας (Innovation Fund)  το οποίο εκτός από άμεσες επενδύσεις μπορεί να διαθέτει και μια σειρά από άλλα ευέλικτα εργαλεία (πχ. παροχή εγγυήσεων προς ξένους επενδυτές, άτοκα δάνεια κλπ.)

Τη διαχείριση της διαδικασίας επιλογής και χρηματοδότησης  προτείνεται να αναλάβει η ΑΖΚ τουλάχιστον για τα επενδυτικά σχέδια της Β. Ελλάδας.

2. Ο ΣΕΒΕ προτείνει να συσταθεί εξαμελές «Συντονιστικό Συμβούλιο Καινοτομίας», επικεφαλής του οποίου να ορίζεται από το Υπουργείο Οικονομίας, ο οποίος να προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα και αναπληρωτής του να ορίζεται από την ΑΖΚ. Επιπλέον, τα υπόλοιπα τέσσερα μέλη να είναι μοιρασμένα από την ακαδημαϊκή και την επιχειρηματική κοινότητα. Ο ΣΕΒΕ επιθυμεί να συμμετάσχει με εκπρόσωπό του στο προτεινόμενο Συμβούλιο.

3. Θεσμοθέτηση μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ συλλογικών φορέων εκπροσώπησης επιχειρήσεων και πανεπιστημίων/ ερευνητικών κέντρων / ερευνητικών ινστιτούτων κλπ., για την από κοινού διαχείριση προγραμμάτων ανάπτυξης καινοτομίαςκαι δημιουργίας παραγωγικών διασυνδέσεων μεταξύ επιχειρήσεων και ακαδημαϊκής κοινότητας. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται ειδικότερα η χρηματοδότηση τεσσάρων συνεργατικών δομών (clusters) στους τομείς της αγροδιατροφής, μεταφορών-logistics, χημικής βιομηχανίας και σχεδιαστικής προσομοίωσης αυτοκινητοβιομηχανίας, στους οποίους η περιοχή διαθέτει υψηλής ποιότητας τεχνογνωσία και κρίσιμη μάζα επιχειρηματικής και ερευνητικής δραστηριότητας.

4. Επιχορήγηση μέρους της μεταφοράς τεχνογνωσίας για την «Οργάνωση Τμημάτων Έρευνας και Ανάπτυξης» σε μεταποιητικές επιχειρήσεις.

5. Δημιουργία πρότυπης μονάδας υποδοχής καινοτομικής δραστηριότητας στον πρώτο θύλακα της ΑΖΚ που βρίσκεται σε έκταση μεταξύ του Διεθνούς Πανεπιστημίου και του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου.