Υπόμνημα ΣΕΒΕ στον Πρωθυπουργό ενόψει της 83ης ΔΕΘ

Υπόμνημα ΣΕΒΕ στον Πρωθυπουργό ενόψει της 83ης ΔΕΘ

ΘΕΜΑΤΑ

1. Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Εξαγωγών
2. Γραφείο Εξωστρέφειας υπό τον Πρωθυπουργό
3. Μείωση φορολογικών βαρών και ασφαλιστικών εισφορών για την ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων
4. Ενίσχυση παραγωγικών και εξαγωγικών επιχειρήσεων μέσω ΕΣΠΑ
5. Μείωση κόστους χρηματοδότησης για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

1. Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Εξαγωγών

Κατά τη μεταμνημονιακή περίοδο η αύξηση των εξαγωγών αποτελεί το βασικό πυλώνα της μεταβολής του παραγωγικού μοντέλου. Η καθήλωση των δημοσίων επενδύσεων και του διαθέσιμου εισοδήματος-κατανάλωσης αλλά και η ασθενική αύξηση των  επενδύσεων αναγορεύει τις εξαγωγές ως την ατμομηχανή της ανάπτυξης.

Οι ελληνικές εξαγωγές συμβάλλουν στη διαμόρφωση του ΑΕΠ κατά 15,5% και έτσι η αύξηση κατά 37% την περίοδο 2009-2017 αντιστάθμισε τα αρνητικά αποτελέσματα που προήλθαν από την στασιμότητα ή τη μείωση της κατανάλωσης, των ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων αλλά και την αύξηση των εισαγωγών.

Παρόλη την αύξηση που συντελέστηκε τα τελευταία χρόνια   υπάρχουν ακόμα πολλά περιθώρια ανάπτυξης δεδομένου ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του 2017 οι ελληνικές εξαγωγές κατέχουν το 0,16% του παγκόσμιου μεριδίου μειωμένο σε σχέση με το 0,21% το 2009. Η δυνατότητα αύξησης  των εξαγωγών  τεκμηριώνεται και από την σύγκριση με άλλες παρεμφερείς περιπτώσεις. Αρκεί να αναφερθεί ότι  οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών προς το ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας  ανέρχεται στο 33% ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την  Πορτογαλία είναι 43%, 120% για την Ιρλανδία και 63,8% για την Κύπρο.

Ο ΣΕΒΕ  θα προχωρήσει στη δημοσίευση των βασικών αξόνων του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης των Εξαγωγών (ΕΣΣΑΕ). Αμέσως μετά, θα το θέσει σε διαδικασία διαβούλευσης με την κυβέρνηση και την αντιπολίτευση, αλλά και με τους άλλους στρατηγικούς εταίρους έτσι ώστε να αποτελέσει ένα δεσμευτικό οδικό χάρτη για την αύξηση των εξαγωγών. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ΣΕΒΕ παράλληλα επεξεργάζεται τα αποτελέσματα έρευνας που διεξήχθη μεταξύ των μελών του για τους ανασταλτικούς παράγοντες της εξαγωγικής δραστηριότητας. Σύμφωνα με τα αρχικά στοιχεία της έρευνας,  τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι εταιρείες στην εξαγωγική τους δραστηριότητα είναι η υψηλή φορολογία και το υψηλό μη μισθολογικό κόστος, η ελλιπής προώθηση των ελληνικών προϊόντων, η έλλειψη τραπεζικής χρηματοδότησης  και οι υποδομές (13,5%). Στο ερώτημα τι προτείνουν οι εξαγωγικές επιχειρήσεις για την άμεση βελτίωση του προβλήματος, η πρώτη λύση είναι η μείωση της φορολογίας και του κόστους εργασίας, ακολουθεί η προώθηση των ελληνικών προϊόντων, η αύξηση της χρηματοδότησης  και η απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών.

Η σημασία της αύξησης των εξαγωγών είναι δεδομένη, καθώς, σύμφωνα και με σχετική μελέτη, κάθε 4 μονάδες αύξησης εξαγωγών συνεπάγονται 1% αύξηση του ΑΕΠ, ενώ καθοριστική είναι η  συνεισφορά των εξαγωγικών επιχειρήσεων στη διατήρηση και αύξηση της απασχόλησης.

2. Γραφείο Εξωστρέφειας υπό τον Πρωθυπουργό

Ένας βασικός εθνικός στόχος πρέπει να είναι η 100% κάλυψη της συναλλαγματικής δαπάνης για εισαγωγές, με αντίστοιχες εισροές από εξαγωγές, μέσα σε ορίζοντα εξαετίας, με ενδιάμεσους στόχους 65%, 80% ανά διετία. Ένας τέτοιος εθνικός στόχος θα έχει ως αντίκτυπο:

• Θετικές μακροοικονομικές επιπτώσεις και εξυγίανση ισοζυγίου πληρωμών,
• Υγιείς ανταγωνιστικές βιομηχανικές εταιρείες,
• Ενίσχυση της απασχόλησης και αντιστροφή του Brain Drain.

Για να επιτευχθεί ένας τέτοιος εθνικός στόχος, πρέπει να αναληφθεί καθοδήγηση και συντονισμός σε ανώτατο επίπεδο, στο επίπεδο του Γραφείου του Πρωθυπουργού. Υπάρχουν επιτυχημένα τέτοια παραδείγματα από αντίστοιχα Γραφεία που υπάγονται σε Γραφεία Πρωθυπουργού, όπως έχουν εφαρμοστεί σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (ξένες επενδύσεις, εξαγωγές, κ.λπ.). Σήμερα στη χώρα μας υπάρχει πανσπερμία αρμοδιοτήτων, επιτροπών, φορέων γενικής κυβέρνησης, οργανισμών, φορέων ιδιωτικού τομέα ακόμα και σε περιφερειακό επίπεδο που ασχολούνται με τις εξαγωγές. Η πολυδιάσπαση έχει αντίκτυπο στην αποτελεσματικότητα (π.χ. είναι αμφισβητούμενος ο συντονισμός των προγραμμάτων εξωστρέφειας ΕΣΠΑ με τους πόρους του Οργανισμού Ασφάλισης Εξαγωγικών Πιστώσεων και τη δραστηριότητα του Οργανισμού Enterprise Greece καθώς και των Γραφείων ΟΕΥ, για την επιλογή χωρών στόχων, προϊόντων ανταγωνιστικών, στόχευση αποτελεσμάτων, κ.λπ.)

Ένα Γραφείο σε αυτό το επίπεδο:

• Θα συντονίζει την εφαρμογή της προαναφερθείσης εθνικής στρατηγικής για τις εξαγωγές,
• Θα θέτει τους εθνικούς στόχους σε μακροπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και βραχυπρόθεσμο ορίζοντα,
• Θα σχεδιάζει με βάση τις στρατηγικές προγράμματα και θα αξιολογεί την πρόοδο επίτευξης των στόχων,
• Θα εξασφαλίζει τους πόρους και θα συντονίζει τους συναρμόδιους φορείς και εταίρους,
• Θα συντονίσει τα συναφή προγράμματα καινοτομίας και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων που θα συνεισφέρουν στην επίτευξη του στόχου.

Ο συντονισμός θα φέρει καλύτερα αποτελέσματα ακόμα και με τη σημερινή διαθεσιμότητα πόρων, αλλά η ουσιαστική συνεισφορά ενός αντίστοιχου Γραφείου, είναι μία πολύ μεγαλύτερη στόχευση και συστράτευση πόρων και ενεργειών για ένα τέτοιο εθνικό στόχο: 100% κάλυψη εισαγωγών από εξαγωγές.

Τα δύο παραπάνω, Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης Εξαγωγών και Γραφείο Εξωστρέφειας υπό τον Πρωθυπουργό, θα συσχετιστούν με την επίτευξη ενός μεσοπρόθεσμου διακομματικού στόχου  δημιουργίας 100.000 νέων θέσεων εργασίας από παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις σε βάθος τριετίας.

3. Μείωση φορολογικών βαρών και ασφαλιστικών εισφορών για την ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων

 3.1 Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό αριθμό υψηλής αξίας επιστημόνων και μηχανικών. Το εξειδικευμένο αυτό ανθρώπινο δυναμικό σε συνδυασμό με το χαμηλό επίπεδο αμοιβών του συνιστά πόλο έλξης για ξένες επενδύσεις. Η χώρα μας δηλαδή θα μπορούσε να αποτελέσει ένα κέντρο υποδοχής επενδύσεων για ανάπτυξη κέντρων παροχής υπηρεσιών όπως υπηρεσιών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και οικονομικών-συμβουλευτικών υπηρεσιών.

Οι υψηλής προστιθέμενης αξίας υπηρεσίες μπορούν να παραχθούν από άτομα υψηλού ταλέντου και προδιαγραφών που πρέπει να αμείβονται με μισθούς μεγαλύτερους του Μ.Ο. που ισχύει. Σήμερα το ισχύον φορολογικό και ασφαλιστικό σύστημα τιμωρεί τα άτομα αυτά να πληρώνουν το 70-80% του εισοδήματός τους στο κράτος, χωρίς μάλιστα ανταποδοτικότητα.

Με δεδομένο ότι τα κέντρα παροχής υπηρεσιών δεν παράγουν άμεσα κέρδη ούτε επηρεάζονται από την υψηλή φορολογία, δεν έχουν πρόβλημα με τους υψηλούς φορολογικούς συντελεστές αλλά με το συνολικό μισθολογικό κόστος. Συνεπώς η συγκεκριμένη φορολογική πολιτική εμποδίζει την χώρα να αξιοποιήσει το συγκριτικό της πλεονέκτημα του υψηλής αξίας ανθρώπινου δυναμικού και ενθαρρύνει το τελευταίο να φύγει στο εξωτερικό, ενισχύοντας το μείζον πρόβλημα του brain drain. Όταν όμως φεύγουν οι υψηλής αξίας άνθρωποι στο εξωτερικό, χάνονται και οι χαμηλών αμοιβών θέσεις εργασίας, αφού και αυτές συντηρούνται από το έργο που προσφέρουν οι άνθρωποι με πολλά προσόντα. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα επιχειρήσεων που ξεκίνησαν δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών χαμηλής αξίας (π.χ. data entry) όπου οι μισθοί που πληρώνονται είναι χαμηλοί και τώρα που έφθασε η στιγμή για την παροχή πιο εξειδικευμένων και μεγαλύτερης αξίας υπηρεσιών όπου απαιτούνται υψηλότεροι μισθοί, διστάζουν να προβούν στην ολοκλήρωση της επένδυσής τους λόγω του υψηλότατου μη μισθολογικού κόστους.

Η υπερφορολόγηση της εργασίας είναι εξαιρετικά αρνητική για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, καθώς εξαγωγές χωρίς εξειδικευμένο υψηλού επιπέδου προσωπικού δεν είναι δυνατές. Μάλιστα τα στελέχη των εξαγωγικών επιχειρήσεων μπορούν, λόγω των υψηλών προσόντων τους, και των επαφών που de facto έχουν στο εξωτερικό, εύκολα μπορούν να εξεύρουν εργασία εκτός Ελλάδος, σε ανταγωνιστές μάλιστα των ελληνικών επιχειρήσεων.

Με δεδομένα τα παραπάνω, πρέπει επιτέλους να γίνει κατανοητό ότι η αναδιάρθρωση της φορολόγησης της εργασίας, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας υπηρεσίες, είναι μεγάλο αναπτυξιακό εργαλείο.

Κατανοώντας ότι η συνολική μείωση της υπερφορολόγησης της εργασίας δεν είναι άμεσα εφικτή, ο ΣΕΒΕ έχει καταθέσει την πρότασή του για ειδική πολιτική στήριξης των παραγωγικών εξαγωγικών επιχειρήσεων που αφορά, αφενός, μείωση φορολογικών-ασφαλιστικών βαρών και, αφετέρου, προσέλκυση στην εσωτερική αγορά κεφαλαίων που διατηρούνται πλέον στο εξωτερικό.

Ζητούμε εκ νέου την εξέταση της εν λόγω πρότασης από την Κυβέρνηση και την, με όποια περαιτέρω επεξεργασία και προσαρμογή, υλοποίησή της. Η πρόταση αυτή προτείνουμε να ενταχθεί στις στοχευμένες φοροελαφρύνσεις ποσού 3 δις που σχεδιάζει η Κυβέρνηση στο πλαίσιο του νέου Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος.

3.2. Γενικότερα, η υψηλή φορολογία και το μη μισθολογικό κόστος συνιστούν το απόλυτο αντικίνητρο για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ως αποτέλεσμα, διακυβεύεται η βιωσιμότητα των παραγωγικών και εξαγωγικών επιχειρήσεων, οι οποίες αποτελούν τις κατά κόρον υγιείς επιχειρήσεις της χώρας, ενώ αυξάνεται η φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή με αποτέλεσμα τα προσδοκόμενα έσοδα για το κράτος να είναι χαμηλότερα του αναμενόμενου.

Ενδεικτικά, πέραν των ανωτέρω, προτείνουμε τα παρακάτω:

• Mείωση του φορολογικού συντελεστή aπό το 2020 στο 20%,
• Άμεση μείωση της φορολόγησης των μερισμάτων στο 10%  και από το 2020 στο 5%,
• Μείωση του Φ.Π.Α. για την εστίαση στο 13%.
• Flat tax rate 15% για εγχώριες και άμεσες ξένες επενδύσεις για τη δημιουργία τουλάχιστον 100 θέσεων εργασίας με πενταετή εγγύηση διατήρησης του ποσοστού φορολόγησης
• Μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες για τις επιχειρήσεις που δημιουργούν νέες θέσεις εργασίας,
• Το σύνολο των φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών εργοδότη και εργαζόμενου να μην υπερβαίνει το 40% του συνολικού κόστους του εργαζόμενου.
• Ορισμός πλαφόν στις ασφαλιστικές εισφορές των στελεχών στις επιχειρήσεις στις 3000€ (μικτές μηνιαίες αποδοχές). Από τις 3000€ και πάνω να μην αυξάνονται αναλογικά οι ασφαλιστικές εισφορές των επιχειρήσεων, αλλά να υπάρχει μία μικρή επιβάρυνση για κάθε επιπλέον 1000€ μικτών αποδοχών.

Τέλος, σημαντική θεωρούμε τη μείωση της φορολογίας των αγροτών, καθώς η επιβάρυνση αυτή μετακυλίεται στο τελικό κόστος των ιδιαίτερα δυναμικών εξαγωγικά αγροτικών προϊόντων μειώνοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους. 

4. Εστίαση προγραμμάτων ΕΣΠΑ και Εθνικών Πόρων στις επενδύσεις σχετιζόμενες με τις εξαγωγικές δραστηριότητες

Τα προγράμματα του ΕΣΠΑ καθώς και του ΠΔΕ αφορούν σχεδόν όλους τους κλάδους και όλες τις κατηγορίες των ελληνικών επιχειρήσεων. Θεωρούμε ότι η συγκέντρωση των προγραμμάτων σε συγκεκριμένους στόχους που θα συνάδουν με την Εθνική Αναπτυξιακή Στρατηγική, δίνοντας έμφαση στην εξωστρέφεια, καινοτομία και διεθνή ανταγωνιστικότητα θα έχει σοβαρότερη επίπτωση στην εθνική οικονομία και το ΑΕΠ της χώρας από ότι η σημερινή μεγάλη διασπορά προγραμμάτων, υποπρογραμμάτων, ενεργειών κλπ. Από το σύνολο των 3,5 δις του ΕΠΑΝΕΚ, μόλις 270 εκ. προορίζονται αμιγώς για δράσεις εξωστρέφειας. Προτείνουμε το ¼ (25%) των προγραμμάτων που αφορούν τον ιδιωτικό τομέα, να επικεντρωθούν σε δράσεις στήριξης της εξωστρέφειας και της ανάπτυξης σε νέες αγορές, καθώς και προώθηση νέων προϊόντων σε καθιερωμένους εξαγωγικούς προορισμούς.

Επιπλέον θεωρούμε ότι κατ’ αναλογία των πετυχημένων παραδειγμάτων της Πορτογαλίας, Ιρλανδίας, Ισπανικών περιφερειών, φορείς όπως ο ΣΕΒΕ, θα πρέπει να ενισχυθούν για να αναπτύξουν επί τόπου δομές υποστήριξης νεοεισερχόμενων επιχειρήσεων σε επιλεγμένες νέες αγορές στόχους.

Τέλος, θεωρούμε σημαντική τη δημιουργία προγραμμάτων ενίσχυσης της απασχόλησης (μέσω ΟΑΕΔ, κ.λ.π.) για τις παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις.

5. Υψηλό κόστος χρηματοδότησης για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

 5.1 Θεωρούμε καθοριστική τη δυνατότητα χρηματοδότησης εξαγωγικών επιχειρήσεων και εξαγωγικών δράσεων που θα τονώσει την εξωστρέφεια και θα διευκολύνει την εξαγωγική δραστηριότητα. Η χρηματοδότηση αναφέρεται σε:

• Κεφάλαια για επενδύσεις (πχ. μηχανολογικού/τεχνολογικού) εξοπλισμού (CAPEX),
• Κεφάλαια κίνησης για την υλοποίηση των εξαγωγών (LCs, LGs, προχρηματοδότηση παραγγελίας/προτιμολογίων, κτλ.).

Είναι απαραίτητο η χρηματοδότηση αυτή να γίνεται με ανταγωνιστικό επιτόκιο που με βάση τις σημερινές συνθήκες στις αγορές χρήματος δεν δύναται να ξεπερνάει το 4% (ετήσιο επιτόκιο), αναλόγως βέβαια και του προφίλ του εξαγωγέα και του σχετιζόμενου ρίσκου. Η ύπαρξη δυνατοτήτων ευέλικτης χρηματοδότησης σε συνδυασμό με ένα ανταγωνιστικό επιτόκιο και προσαρμόσιμα στις εκάστοτε συνθήκες σχήματα ασφάλισης πιστώσεων, αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την περεταίρω ενίσχυση της εξωστρέφειας.

5.2. Μία πρόσθετη επιβάρυνση στην χρηματοδότηση όλων των επιχειρήσεων και ιδίως των εξαγωγικών, που αντιμετωπίζουν το διεθνή ανταγωνισμό, είναι η εισφορά 0,6% του Ν. 128/75 που καθιερώθηκε για τη στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων. Προτείνουμε τη δέσμευση του αντίστοιχου λογαριασμού για την ενίσχυση των δράσεων εξωστρέφειας (συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις, κ.λ.π.) μέσω του ΣΕΒΕ που θα αναλάβει τη διαχείριση μέρους των εν λόγω κονδυλίων ως ο πλέον εξειδικευμένος φορέας εξωστρέφειας της χώρας και κοινωνικός εταίρος. Μέχρι τότε, προτείνουμε ως άμεσο μέτρο την κατάργηση της εν λόγω εισφοράς για τα δάνεια που αφορούν χρηματοδότηση-προχρηματοδότηση εξαγωγών και αποπληρώνονται με έμβασμα από το εξωτερικό.