Πώς να κάνετε δουλειές στην Κίνα – DOING BUSINESS IN CHINA: NEWSLETTER NO. 19

 

 

 

 

Του Αναστάσιου Ρόγκα*

Η αγορά της Κίνας διαγράφει τις τελευταίες δεκαετίες μία σταθερή πορεία από το καθεστώς της οικονομίας που είναι κεντρικά σχεδιαζόμενη προς αυτό της ελεύθερης οικονομίας. Πολλά έχουν αλλάξει αλλά υπάρχουν ακόμη λειτουργίες που διατηρούν τα «παραδοσιακά» χαρακτηριστικά της οικονομίας. Ο δρόμος της Κίνας προς τη φιλελευθεροποίηση δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη αλλά τα τελευταία εναπομείναντα χαρακτηριστικά μιας κεντρικά σχεδιαζόμενης οικονομίας εξαλείφονται σταδιακά.

Ένα από αυτά αναφέρεται στο σύστημα ΦΠΑ της χώρας. Το Κινεζικό κράτος έχει ξεκινήσει την τελευταία μεταρρύθμιση του συστήματος ΦΠΑ το 2004 σε πιλοτική βάση στις επαρχίες Heilongjiang, Jilin και Liaoning της Βορειοανατολικής Κίνας και αργότερα, το 2007, στις επαρχίες Henan, Hunan, Hubei, Shanxi, Anhui και Jiangxi της Κεντρικής Κίνας. Από την 1^η Ιανουαρίου 2009, οι μεταρρυθμίσεις εφαρμόζονται πλέον στο σύνολο της επικράτειας της χώρας.

Ας δούμε πρώτα όμως, τι ίσχυε στην Κίνα πριν το 2009 και πώς αυτά έχουν αλλάξει με το νέο καθεστώς.

Καταρχήν, η Κινεζική νομοθεσία ορίζει πως όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται στην πώληση προϊόντων, την παροχή υπηρεσιών μεταποιητικού εμπορίου (επεξεργασία και μεταποίηση προϊόντων για λογαριασμό ξένων επιχειρήσεων), τις επιδιορθώσεις προϊόντων και την εισαγωγή προϊόντων, υποχρεούνται να πληρώσουν ΦΠΑ. Από τον παραπάνω κανόνα εξαιρούνται οι παραγωγοί αγροτικών προϊόντων, τα αντισυλληπτικά φάρμακα, τα παλιά βιβλία (antique books), η εισαγωγή εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για επιστημονική έρευνα και κάποιες άλλες πολύ «ειδικές» περιπτώσεις.

 

Όπως και στην Ελλάδα, έτσι και στην Κίνα, η επιχείρηση πληρώνει ΦΠΑ για τις αγορές πρώτων και βοηθητικών υλών, εμπορευμάτων κλπ. το οποίο στη συνέχεια εκπίπτει από τον χρεωστικό ΦΠΑ που υποχρεούται να πληρώσει στο κράτος επί των πωλήσεών της. Το ΦΠΑ στην Κίνα είναι 17% (πλην κάποιων εξαιρέσεων που πληρώνουν 13%).

ΦΠΑ επί των αγορών εξοπλισμού παραγωγής

Η πρώτη βασική αλλαγή του νέου καθεστώτος αναφέρεται στο ΦΠΑ επί των αγορών εξοπλισμού παραγωγής (μηχανήματα παραγωγής και λοιπός εξοπλισμός). Η ιδιαιτερότητα του παλιού καθεστώτος ήταν ότι το ΦΠΑ που πλήρωνε η επιχείρηση για να αγοράσει μηχανήματα και λοιπό εξοπλισμό για την παραγωγή των προϊόντων της, δεν εκπίπτε από τον ΦΠΑ επί των πωλήσεων. Αυτό αύξανε σημαντικά το κόστος αγοράς νέου εξοπλισμού (κατά 17%) και λειτουργούσε ανασταλτικά στην εισαγωγή νέων τεχνολογιών στις επιχειρήσεις της Κίνας.

Μάλιστα, το κράτος χρησιμοποιούσε την ιδιαιτερότητα αυτή ως εργαλείο πολιτικής για να προωθήσει τις βιομηχανίες που ήθελε να προωθήσει. Για παράδειγμα, οι ξένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν σε κλάδο που ανήκε στην κατηγορία ?encouraged? (σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του Υπουργείου Εμπορίου για τις ξένες επενδύσεις επί Κινεζικού εδάφους), απαλλάσσονταν από την πληρωμή ΦΠΑ επί των εισαγωγών εξοπλισμού παραγωγής.

Η μεταρρύθμιση φέρνει δύο αλλαγές σε ό,τι αφορά το ΦΠΑ επί των αγορών εξοπλισμού παραγωγής. Πρώτον, το ΦΠΑ επί των αγορών εξοπλισμού παραγωγής (εισαγόμενου ή εγχώριου) εκπίπτει πλέον στο σύνολό του από το ΦΠΑ επί των πωλήσεων. Η αλλαγή αυτή ανακουφίζει πολλές επιχειρήσεις αφού μειώνει το κόστος αγοράς νέων μηχανημάτων.

 

Δεύτερον, σε ό,τι αφορά τις ξένες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε κλάδο της κατηγορίας ?encouraged?, καταργείται η απαλλαγή από την πληρωμή ΦΠΑ επί των εισαγωγών μηχανημάτων και ισχύει ? όπως και στις Κινεζικές επιχειρήσεις ? η πληρωμή ΦΠΑ για εισαγόμενα ή εγχώρια μηχανήματα και η εκποίηση αυτού από τον ΦΠΑ επί των πωλήσεων. Σε ό,τι αφορά λοιπόν τις ξένες ?encouraged? επιχειρήσεις, επιβαρύνεται η ρευστότητά τους αφού θα πρέπει να πληρώσουν τον ΦΠΑ πρώτα και στη συνέχεια αυτός να πιστωθεί έναντι του χρεωστικού ΦΠΑ. Επιπλέον, στο βαθμό που οι επιχειρήσεις αυτές εξάγουν τα προϊόντα τους, δεν θα έχουν αρκετό χρεωστικό ΦΠΑ να απορροφήσει τον ΦΠΑ επί των εισαγωγών μηχανημάτων (αφού δεν πληρώνουν ΦΠΑ επί των εξαγωγών), με αποτέλεσμα να αυξάνεται το συνολικό κόστος αγοράς εισαγόμενων μηχανημάτων.

General & smalltaxpayers

Μία εκ των ιδιαιτεροτήτων του συστήματος είναι η κατηγοριοποίηση των επιχειρήσεων σε ?general? και ?small? σε ό,τι αφορά την πληρωμή ΦΠΑ προς το κράτος.

Σύμφωνα με το παλιό καθεστώς, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν στην παραγωγή προϊόντων με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 1.000.000 RMB και οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην εμπορία προϊόντων με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 1.800.000 RMB, θεωρούνταν ?small taxpayers?. Οι επιχειρήσεις αυτές πλήρωναν ΦΠΑ ίσο με 6% και 4% αντίστοιχα επί των πωλήσεών, χωρίς όμως να εκπίπτει ο ΦΠΑ αγορών από τον ΦΠΑ πωλήσεων. Δηλαδή, πλήρωναν τα παραπάνω ποσοστά ΦΠΑ ανεξάρτητα από το ύψος των αγορών τους.

Με το νέο καθεστώς, η παραπάνω κατηγοριοποίηση συνεχίζει να ισχύει αλλά με διαφορετικά όρια και ποσοστά. Συγκεκριμένα, τα όρια του ετήσιου κύκλου εργασιών των 1.000.000 και 1.800.000 RMB έχουν μειωθεί σε 500.000 και 800.000 RMB αντίστοιχα, ενώ το ποσοστά ΦΠΑ 6% και 4%, έχουν ενοποιηθεί στο 3%. Δηλαδή, με το νέο καθεστώς, οι παραγωγικές επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 500.000 RMB και οι εμπορικές επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών έως 800.000 RMB θεωρούνται ?small taxpayers? και πληρώνουν ΦΠΑ ίσο με 3% επί των πωλήσεών τους ανεξάρτητα από το ύψος των αγορών τους.

 

Επίσης, με το νέο καθεστώς, τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, θεωρούνται ?small taxpayers? ανεξάρτητα από το ύψος των εργασιών τους.

Εισαγωγή εξοπλισμού παραγωγής υπό καθεστώς ?Supplied Μεταποιητικού Εμπορίου?

Μεταποιητικό εμπόριο θεωρείται κάθε εγκεκριμένη από την Κινεζική κυβέρνηση σύμβαση μεταξύ μιας Κινεζικής και μιας ξένης επιχείρησης, σύμφωνα με την οποία η ξένη επιχείρηση παρέχει υλικά ή/και εξαρτήματα στην Κινεζική επιχείρηση, προς επεξεργασία και παραγωγή τελικών προϊόντων, τα οποία καταλήγουν και πάλι στην ξένη επιχείρηση. Τα υλικά και εξαρτήματα που εισέρχονται στο Κινεζικό έδαφος στο πλαίσιο μιας σύμβασης μεταποιητικού εμπορίου, απαλλάσσονται πλήρως από δασμούς και ΦΠΑ εισαγωγής. Εκτός από υλικά και εξαρτήματα, η ξένη επιχείρηση μπορεί να παρέχει στην Κινεζική επιχείρηση και εξοπλισμό παραγωγής για την επεξεργασία και μεταποίηση των προϊόντων της.

Υπάρχουν δύο (2) κατηγορίες μεταποιητικού εμπορίου: ?supplied? και ?imported?. Η βασική διαφορά τους βρίσκεται στο ότι στο supplied μεταποιητικό εμπόριο, η ιδιοκτησία των υλικών και εξαρτημάτων που εισέρχονται στο Κινεζικό έδαφος παραμένει στην ξένη επιχείρηση σε όλη τη διάρκεια της παραγωγής, ενώ στο imported μεταποιητικό εμπόριο η ιδιοκτησία περνά στην Κινεζική επιχείρηση μέχρι τα τελικά προϊόντα να επανεξαχθούν.

Με το παλιό καθεστώς ΦΠΑ, ο εξοπλισμός που εισερχόταν στο Κινεζικό έδαφος απαλλάσσονταν πλήρως από την πληρωμή ΦΠΑ εισαγωγής. Με το νέο καθεστώς όμως, καταργείται αυτή η απαλλαγή σε συμβάσεις ?supplied? μεταποιητικού εμπορίου, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το συνολικό κόστος παραγωγής των προϊόντων.

Οι παραπάνω μεταρρυθμίσεις του Κινεζικού συστήματος ΦΠΑ αναμένεται να ενθαρρύνουν την εισαγωγή νέων τεχνολογιών παραγωγής στις Κινεζικές επιχειρήσεις και να ελαφρύνουν τη φορολογία τους. Ταυτόχρονα όμως, επιβαρύνουν σε κάποιο βαθμό τη ρευστότητα (και το κόστος) των ξένων επιχειρήσεων που λειτουργούν υπό καθεστώς ?encouraged? καθώς και όσων ξένων επιχειρήσεων παράγουν στην Κίνα μέσω συμβάσεων ?supplied? μεταποιητικού εμπορίου και παρέχουν εξοπλισμό παραγωγής στο Κινεζικό εργοστάσιο.

* Ο Αναστάσιος Ρόγκας είναι EU-CertifiedChinaBusinessConsultant, ManagingPartner της KinaConsulting και Ειδικός Σύμβουλος του ΣΕΒΕ σε θέματα Κίνας.

 

 

Η τοπική κυβέρνηση της πόλης Shenzhen έχει προτείνει σχέδιο επέκτασης της Ειδικής Οικονομικής Ζώνης (Special Economic Zone) ώστε αυτή να συμπεριλάβει ολόκληρη την πόλη, στην προσπάθειά της να ενδυναμώσει την ανταγωνιστικότητα της περιοχής κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης.

Σε περίπτωση έγκρισης του σχεδίου, για την οποία θα αποφασίσει το Συμβούλιο του Κράτους (State Council), η σημερινή Ειδική Οικονομική Ζώνη της Shenzhen θα συμπεριλάβει τις περιοχές Bao?nan και Longgang και η συνολική της έκταση θα αυξηθεί από 395 σε πάνω από 1.900 τετραγωνικά χιλιόμετρα.

Η Shenzhen ήταν από τις πρώτες και πιο επιτυχημένες οικονομικές ζώνες της χώρας που αναπτύχθηκαν με την έναρξη των οικονομικών αναδιαρθρώσεων στα τέλη της δεκαετίας του ?70.

Η Shenzhen έχει συμπεριληφθεί στη λίστα του Πεκίνου ως πιλοτική περιοχή μελλοντικών ολοκληρωμένων αναδιαρθρώσεων. Ως γνωστό, η Κινεζική κυβέρνηση εφαρμόζει πιλοτικά τις όποιες διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομίας της, σε επιλεγμένες επαρχίες ή μεγαλουπόλεις, προτού αποφασίσει να τις επεκτείνει σε μεγαλύτερα γεωγραφικά κομμάτια της χώρας.

Το σχέδιο επέκτασης έρχεται σε μια χρονική περίοδο όπου η τοπική κυβέρνηση της Shenzhen επιθυμεί να αναπτύξει περαιτέρω τις εμπορικές υποδομές της και πολλές επιχειρήσεις αναζητούν εκτάσεις γης για να επεκτείνουν τις λειτουργίες τους. Η Ειδική Οικονομική Ζώνη της Shenzhen σκοπεύει να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας παρά επενδύσεις εντάσεως εργασίας. Αν τελικά το σύνολο της πόλης συμπεριληφθεί στην Ειδική Οικονομική Ζώνη, θα πάψουν να ισχύουν οι σημερινές πολιτικές και νομικές διαφοροποιήσεις εντός και εκτός μιας συγκεκριμένης περιοχής, δηλαδή της σημερινής Ειδικής Οικονομικής Ζώνης.

Σενάρια κάνουν λόγο και για ακόμα μεγαλύτερη οικονομική σύνδεση μεταξύ Shenzhen και Hong-Kong και απώτερη οικονομική συγχώνευσή των δύο περιοχών.

 

Σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση έρευνας που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα Reportlinker, η βιομηχανία 3PL θα ενισχύσει την ανάπτυξη των logistics στην Κίνα, καθώς παρατηρείται επέκταση των ξένων εταιρειών στην Κίνα, αυξανόμενη ζήτηση για outsourcing και κυβερνητικά μέτρα για την τόνωση της βιομηχανίας.

Η βιομηχανία 3PL στην Κίνα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο, με υψηλό βαθμό περιφερειακής συγκέντρωσης. Σύμφωνα με την έρευνα, για το έτος 2008 η ανάπτυξη των logistics στην Κίνα μπορούν να χωριστεί σε δύο περιόδους:

α) στην περίοδο της ραγδαίας ανάπτυξης, όταν η συνολική αξία των logistics παρουσίασε αύξηση της τάξης του 26,7% κατά τα πρώτα τρία τέταρτα του 2008 και

β) στην περίοδο ύφεσης, όταν η βιομηχανία logistics της Κίνας λόγω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, σημείωσε πτώση τον Σεπτέμβριο του 2008, ειδικά σε ό,τι αφορά τον κύκλο εργασιών του cargo στους λιμένες.

Στην έκθεση αναφέρεται, ακόμα, ότι λόγω της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης το 2009, η βιομηχανία logistics της Κίνας διανύει περίοδο χαμηλής ανάπτυξης και προσαρμογής, που θα δημιουργήσει νέες αναπτυξιακές ευκαιρίες για τον τομέα των third party logistics.

Πηγή: Περιοδικό ?Supply Chain?