Πώς να κάνετε δουλειές στην Κίνα – DOING BUSINESS IN CHINΑ: NEWSLETTER NO. 4

Του Αναστάσιου Ρόγκα

 

Το θέμα της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (πατέντες, εμπορικά σήματα, copyrights) στην Κίνα, αποτελούσε ανέκαθεν ένα θέμα που απασχολούσε έντονα τον δυτικό επιχειρηματικό κόσμο. Μάλιστα, στην κατεύθυνση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει από τον Οκτώβριο του 2003, πολιτικό διάλογο με την Κινέζικη κυβέρνηση με θέμα την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην αγορά της Κίνας.

 

Πολλές ξένες επιχειρήσεις που λειτουργούν στην Κίνα, σκόπιμα επιλέγουν να μην εισάγουν τεχνολογίες-κλειδιά στην αγορά της Κίνας προκειμένου να προστατευθούν από τον κίνδυνο αντιγραφής από τους Κινέζους αυτών των τεχνολογιών και αντιμετώπισής τους στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Πολλές επιχειρήσεις επίσης, επιλέγουν να ιδρύσουν 100% θυγατρικές εταιρίες για να διεισδύσουν στην αγορά, απορρίπτοντας το σενάριο ίδρυσης μικτής επιχείρησης με Κινέζους, ενώ άλλες επιχειρήσεις οργανώνουν προγράμματα εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης του προσωπικού τους (ντόπιων Κινέζων) σε θέματα δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Τα παραπάνω αποτελούν απλώς κάποιες από τις στρατηγικές επιλογές που υιοθετούν οι ξένες επιχειρήσεις για να προστατεύσουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό την πνευματική τους ιδιοκτησία εντός της Κίνας.

 

Τα καλά νέα είναι ότι η Κίνα τα τελευταία χρόνια, και ιδιαίτερα μετά την είσοδό της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001, έχει βελτιώσει σε σημαντικό βαθμό τη νομοθεσία της περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Όμως, το πρόβλημα εντοπίζεται στη δυσκολία εφαρμογής των νόμων και σε αυτό το επίπεδο, η Κίνα υστερεί σε υποδομή, οργάνωση και προσωπικό. Δεν είναι άλλωστε και απλό πράγμα να εντοπίζεις τους παραβάτες και να εφαρμόζεις το νόμο σε μια χώρα του 1,5 δις και πολύ περισσότερο όταν παρατηρείται αυξητική τάση των παραβάσεων. 

 

Επειδή είναι λίγες οι ελληνικές επιχειρήσεις που παράγουν στην Κίνα αλλά πολύ περισσότερες αυτές που εμπορεύονται με την Κίνα, το ζήτημα της προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων αγγίζει τις περισσότερες από αυτές, μόνο σε ό,τι έχει να κάνει με την προστασία των εμπορικών σημάτων τους. Το ζήτημα όμως της προστασίας των εμπορικών σημάτων στην αγορά της Κίνας είναι ένα ζήτημα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή! Και θα εξηγήσουμε αμέσως παρακάτω το γιατί.

 

Καταρχάς η Κίνα εφαρμόζει τον κανόνα ?first-to-file? στην κατοχύρωση των εμπορικών σημάτων. Αυτό σημαίνει ότι αυτός που θα προλάβει να κατοχυρώσει πρώτος ένα εμπορικό σήμα εντός της Κίνας, θα εξασφαλίσει την αποκλειστικότητα της χρήσης αυτού του σήματος, ανεξάρτητα αν μέχρι τότε υπήρξε ή όχι χρήση του σήματος αυτού από τον ίδιο ή από τρίτο πρόσωπο.

Ο αρμόδιος Κινέζικος οργανισμός για την κατοχύρωση των εμπορικών σημάτων εντός της Κίνας είναι ο οργανισμός ?China Trademark Office? (CTO). Η εταιρία που ενδιαφέρεται να κατοχυρώσει το εμπορικό της σήμα (ή σήματα) εντός της Κίνας, θα πρέπει να καταθέσει στον αρμόδιο οργανισμό CTO τα εξής έγγραφα:

 

 

Σημειωτέον ότι η υποβολή της αίτησης πρέπει να γίνει απαραίτητα μέσω ενός από τους πιστοποιημένους από τον οργανισμό CTO Κινέζους IP agents (εναλλακτικά μπορεί η κατοχύρωση ενός σήματος να γίνει μέσω του διεθνούς συστήματος της Μαδρίτης, βλέπε παρακάτω).

Μετά την υποβολή της αίτησης, ο οργανισμός CTO θα εκδώσει τον σχετικό αριθμό πρωτοκόλλου και θα εξετάσει μέσω της υπάρχουσας λίστας κατοχυρωμένων σημάτων, αν το σήμα προς κατοχύρωση είναι ήδη κατοχυρωμένο από κάποιον τρίτο ή κατά πόσο ταιριάζει με κάποιο ήδη κατοχυρωθέν σήμα, και ανάλογα, θα απορρίψει την αίτηση ή θα προχωρήσει στην προκαταρκτική έγκριση. Σε περίπτωση προκαταρκτικής έγκρισης, ο οργανισμός CTO θα δημοσιεύσει το σήμα στην επίσημη εφημερίδα του ?PRC Trademark Gazette?.

Από την ημέρα δημοσίευσης του σήματος στην επίσημη εφημερίδα, δίνεται μια περίοδος 3 μηνών σε τρίτα πρόσωπα να υποβάλλουν τις αντιρρήσεις τους, αν για παράδειγμα διαπιστώσουν ότι κάποιος τρίτος προσπαθεί με δόλο να κατοχυρώσει το σήμα τους εντός της Κίνας ή αν πιστεύουν πως κάποιο σήμα ταιριάζει πολύ με το δικό τους σήμα και πιθανόν να προκαλέσει σύγχυση στην αγορά. Αν δεν υποβληθεί τέτοια αντίρρηση από τρίτο πρόσωπο, τότε την επόμενη του τριμήνου ημέρα, ο οργανισμός CTO θα δημοσιεύσει την επίσημη κατοχύρωση του σήματος στην αιτούσα εταιρία, η οποία κερδίζει και τα αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης αυτού εντός της Κίνας και παράλληλα, θα εκδώσει και το σχετικό πιστοποιητικό κατοχύρωσης του σήματος, το οποίο έχει διάρκεια 10 ετών και δυνατότητα ανανέωσης από τον δικαιούχο.

 

Στη συνέχεια, η εταιρία-ιδιοκτήτης των δικαιωμάτων του σήματος δικαιούται να κατοχυρώσει τα δικαιώματα στη Γενική Διεύθυνση Τελωνείων της Κίνας (General Administration of Customs). Αυτό συνεπάγεται ακόμη μεγαλύτερη προστασία της εταιρίας-ιδιοκτήτη των δικαιωμάτων σε περίπτωση που προϊόντα με το ίδιο εμπορικό σήμα, προερχόμενα από τρίτο πρόσωπο, εντοπισθούν στα Κινέζικα τελωνεία να εισάγονται ή να εξάγονται από την Κίνα. 

 

 

Τι σημαίνουν όλα αυτά όμως για την ελληνική εταιρία που εμπορεύεται με την Κίνα ή που σκοπεύει να εμπορευθεί με την Κίνα μελλοντικά; Πού βρίσκεται ο κίνδυνος; Και γιατί απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή;

Η απάντηση είναι απλή: Αν μια ελληνική εταιρία εισάγει, για παράδειγμα, προϊόντα από την Κίνα ή εξάγει προϊόντα προς την Κίνα ή σκοπεύει να κάνει κάτι τέτοιο μελλοντικά και παράλληλα δεν έχει κατοχυρώσει το σήμα της εντός της Κίνας, τότε ενδέχεται να αντιμετωπίσει πρόβλημα εκτελωνισμού στα Κινέζικα τελωνεία, σε περίπτωση που το σήμα της έχει από πριν κατοχυρωθεί εντός της Κίνας από κάποιο τρίτο πρόσωπο με δόλο. Και όχι μόνο αυτό, αλλά πολύ πιθανόν να βρεθεί αντιμέτωπη με τις συνέπειες του νόμου διότι θα θεωρηθεί ότι παραβιάζει τα αποκλειστικά δικαιώματα χρήσης του σήματός της, επειδή αυτό έχει ήδη κατοχυρωθεί από κάποιον τρίτο και άρα δεν θεωρείται δικό της!

 

Βέβαια υπάρχουν πάντα τα δικαστήρια που μπορεί να προσφύγει κάποια εταιρία προκειμένου να πάρει πίσω τα δικαιώματα χρήσης ενός σήματος αν όντως μπορεί να αποδείξει ότι το σήμα κακώς κατοχυρώθηκε σε κάποιον τρίτο. Όμως, κάτι τέτοιο κοστίζει χρήμα και χρόνο. Και στο μεταξύ, ο «πραγματικός» δικαιούχος του σήματος δεν θα μπορεί να κάνει δουλειές με την Κίνα.

 

Πολλές επιχειρήσεις θεωρούν πως επειδή έχουν κατοχυρώσει το σήμα τους μέσω του διεθνούς συστήματος της Μαδρίτης, αυτομάτως το σήμα τους κατοχυρώνεται σε όλες τις χώρες του κόσμου. Σε ό,τι αφορά την Κίνα, κάτι τέτοιο δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο και για πρακτικούς λόγους. Δεν είναι καθόλου δεδομένο δηλαδή ότι ο αρμόδιος Κινέζικος οργανισμός CTO είναι εξοικειωμένος με το διεθνές σύστημα της Μαδρίτης και θα το συμβουλευθεί προκειμένου να αποφασίσει αν ένα σήμα προς έγκριση είναι κατοχυρωμένο διεθνώς ή όχι. Και στην πραγματικότητα δεν το κάνει.

 

Οι ελληνικές εταιρίες λοιπόν που εμπορεύονται με την Κίνα ή σκοπεύουν να εμπορευθούν μελλοντικά, θα πρέπει να κατοχυρώσουν το σήμα τους εντός της Κίνας πριν ακόμα ξεκινήσουν να συναλλάσσονται με την Κίνα. Αλλιώς διατρέχουν τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουν προβλήματα με τα Κινέζικα τελωνεία και το νόμο, όπως περιγράψαμε παραπάνω. Και τέτοιες περιπτώσεις, έχουν συμβεί και συμβαίνουν από Κινέζους επιτήδειους που αφού πρώτα έχουν με δόλο κατοχυρώσει ένα σήμα εντός της Κίνας, στη συνέχεια ζητούν υψηλές αμοιβές από τον «πραγματικό» δικαιούχο για να του μεταφέρουν τα δικαιώματα του σήματός του!

Για μια ελληνική εταιρία που δεν έχει κάποια έδρα στην Κίνα και θέλει να κατοχυρώσει ένα εμπορικό σήμα (ή περισσότερα) εντός της Κίνας, υπάρχουν οι ακόλουθοι 2 τρόποι κατοχύρωσης:

?        Μέσω του αρμόδιου Κινέζικου οργανισμού CTO και πιο συγκεκριμένα, μέσω ενός πιστοποιημένου Κινέζου IP agent.

?        Μέσω του διεθνούς συστήματος της Μαδρίτης αλλά με ειδικό αίτημα για κατοχύρωση εντός της Κίνας.

 

Η εταιρία επαγγελματικής κατάρτισης Primus Business & IT Training διοργανώνει σεμινάριο με θέμα «Ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στην Κίνα».

Το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις της εταιρίας στην Αθήνα (Λ. Πειραιώς 108) την περίοδο 26 ? 31 Μαρτίου 2008 και θα έχει διάρκεια 16 ώρες.

Το σεμινάριο απευθύνεται σε μεσαία και ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων που στοχεύουν να αναπτύξουν ή έχουν αναπτύξει επιχειρηματικές συνεργασίες ή δραστηριότητες/συναλλαγές με ή στην αγορά της Κίνας.