Βουλή των Ελλήνων Μόνιμη Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου Συζήτηση για το νομοσχέδιο του ΥΠΑΑΝ για τον Ενιαίο Φορέα Εξωστρέφειας Θέσεις ΣΕΒΕ για την εξωστρέφεια και το Νέο Φορέα «Enterprise Greece»

Βουλή των Ελλήνων Μόνιμη Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου Συζήτηση για το νομοσχέδιο του ΥΠΑΑΝ για τον Ενιαίο Φορέα Εξωστρέφειας Θέσεις ΣΕΒΕ για την εξωστρέφεια και το Νέο Φορέα «Enterprise Greece»

Η σημερινή κατάσταση της ελληνικής οικονομίας συνιστά αποτέλεσμα της διαχρονικής αποκλειστικής στήριξής της στην κατανάλωση. Στο Σύνδεσμο Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ) θεωρούμε ότι απαιτείται η αλλαγή του οικονομικού μοντέλου ανάπτυξης με έμφαση στην παραγωγή, στην εξωστρέφεια, στην καινοτομία και στην υποκατάσταση εισαγωγών. Το νέο αυτό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας που θα πρέπει να συνδυασθεί με την επανατοποθέτηση της εικόνας της Ελλάδας στο εξωτερικό (repositioning Greece) υπό ένα εθνικό, ισχυρό Brand Name, είναι ο υγιής πυλώνας για μια οικονομία που προσπαθεί να επανέλθει σε τροχιά ανάπτυξης.

Αν δεν υπάρξει πρωτίστως αλλαγή νοοτροπίας με σκοπό να απελευθερωθεί η παραγωγική δυνατότητα αυτής της χώρας, μέσα από την δυνατότητα του μέσου πολίτη να επιχειρήσει με σκοπό το κέρδος, ουσιαστική και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη σε αυτή τη χώρα δεν θα δούμε. Η ανάκαμψη της Ελλάδας προϋποθέτει μη παρεμπόδιση της ελεύθερης αγοράς, κατάργηση της κρατικοδίαιτης οικονομίας, φιλικό επιχειρηματικό περιβάλλον και μείωση του διοικητικού κόστους για τις επιχειρήσεις.

Οι περιορισμένοι πόροι που υπάρχουν σήμερα θα πρέπει πρωτίστως να κατευθύνονται σε παραγωγικές διαδικασίες. Δυστυχώς όμως είμαστε μάρτυρες του αντίθετου. Η έλλειψη ρευστότητας και το υψηλό κόστος δανεισμού, το φορολογικό και ασφαλιστικό σύστημα με τις συνεχείς αλλαγές και τα υπέρογκα πρόστιμα για τυπικές παραβάσεις, η – μη ακόμη – άμεση επιστροφή του ΦΠΑ και μια σειρά άλλων αντικινήτρων συνθέτουν ένα δυσμενές επιχειρηματικό περιβάλλον που πλήττει είτε αποκλειστικά, είτε κατεξοχήν την υγιή παραγωγή και την απασχόληση.
Οι υγιείς, παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις, αποτελούν το πιο δυναμικό τμήμα της ελληνικής οικονομίας και μπορούν να δημιουργήσουν ώθηση και ανθεκτικότητα σε αυτή με νέες ευκαιρίες απασχόλησης.

1. Πορεία ελληνικών εξαγωγών εμπορευματικών συναλλαγών (συμπ. πετρελαιοειδών) – Εθνικός στόχος 50% συνεισφορά της εξωστρέφειας

Η περίοδος των τελευταίων τεσσάρων ετών διαμόρφωσε το δυσμενέστερο οικονομικό περιβάλλον για τις ελληνικές επιχειρήσεις μεταπολεμικά. Είναι γεγονός ότι οι εξαγωγές από το 2010 μέχρι και σήμερα καταγράφουν ανοδική πορεία ρεκόρ, δείχνοντας το δρόμο της εξόδου της χώρας από την ύφεση. Το 2012 η Ελλάδα κατέκτησε την πρωτιά στην ΕΕ-27 στον ρυθμό αύξησης των εξαγωγών (17% αύξηση εξαγωγών σε ετήσια βάση), όταν ο Ευρωπαϊκός μέσος όρος είχε ανέλθει σε 3%.

Η ανοδική πορεία των ελληνικών εξαγωγών συνεχίστηκε και το 2013, ωστόσο με φθίνοντα ρυθμό. Το εννιάμηνο Ιαν-Σεπτ 2013 οι ελληνικές εξαγωγές αυξήθηκαν με ρυθμό 5% σε ετήσια βάση, όσο δηλαδή και ο Ευρωπαϊκός μέσος όρος, ενώ με πιο γρήγορο ρυθμό κινήθηκαν οι εξαγωγές χωρών όπως Λιθουανία, Κύπρος, Ρουμανία, Βουλγαρία, Πολωνία, Ισπανία. Σήμερα η χώρα μας βρίσκεται σταθερά στην 19η θέση στην κατάταξη εξαγωγών της ΕΕ-28, οι εξαγωγές μας συνεισφέρουν με 15,1% στο εθνικό ακαθάριστο προϊόν, ενώ το εμπορικό ισοζύγιο κατέγραψε πτώση κατά 13,6% σε ετήσια βάση.

Σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία, γίνεται αντιληπτό ότι οι Έλληνες εξαγωγείς, παρά τα αδιαμφισβήτητα προβλήματα, μάχονται για την επιβίωσή τους συμβάλλοντας σημαντικά στη διαμόρφωση του πρωτογενούς πλεονάσματος.

Με αυτά τα δεδομένα, στο ΣΕΒΕ πιστεύουμε ότι η συνεισφορά της ευρύτερης εξωστρέφειας (εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, τουρισμός, ναυτιλία, άμεσες ξένες επενδύσεις) στο σύνολο της ελληνικής οικονομίας με χρονικό ορίζοντα το 2020 θα πρέπει να φθάσει σε ποσοστό 50%. Μόνο έτσι μπορεί η οικονομία μας να μπει σε μία σταθερή τροχιά ανάκαμψης και να διασφαλιστεί η κοινωνική συνοχή.

2. Εθνική Στρατηγική Εξαγωγών – Νέος Φορέας Εξωστρέφειας

Η έλλειψη οράματος, κατεύθυνσης και Εθνικής Στρατηγικής Εξαγωγών καθώς και συντονισμού, εποπτείας και συνεργασίας ανάμεσα σε αρμόδιους φορείς και υπουργεία είναι αδιαμφισβήτητες και ήδη έχει τεθεί ως θέμα υψηλά στην ατζέντα της κυβέρνησης, όπως φαίνεται και από το σημερινό νομοσχέδιο. Σκοπός της όποιας πρωτοβουλίας θα πρέπει να είναι η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η εξοικονόμηση χρηματοοικονομικών πόρων.

Κρίσιμοι παράγοντες επιτυχίας της νέας στρατηγικής εξωστρέφειας στην οποία καθοριστικό ρόλο καλείται να διαδραματίσει ο νέος Ενιαίος Φορέας Εξωστρέφειας με την επωνυμία «Ελληνική Εταιρεία Επενδύσεων και Εξωτερικού Εμπορίου ΑΕ» θα είναι οι ποσοτικοποιημένοι στόχοι και η συνεχής αξιολόγηση δράσεων εξωστρέφειας με βάση το αποτέλεσμα και συγκεκριμένα KPI’S (Key Performance Indicators-αριθμοδείκτες αποτελεσματικότητας), οι οποίοι μπορούν θα παρακολουθούνται σε 3μηνιαία βάση, σε συνεργασία με τους Έλληνες εξαγωγείς. Αίτημά μας είναι η ευρύτερη δυνατή συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε όλα τα στάδια, σχεδιασμού, υλοποίησης και παρακολούθησης της αποδοτικότητας των στοχευμένων δράσεων εξωστρέφειας αλλά και στο νέο φορέα εξωστρέφειας.

Το νομοσχέδιο που συζητάτε σήμερα για το νέο φορέα εξωστρέφειας είναι προς τη θετική κατεύθυνση, καθώς:

– προβλέπεται θεσμική συνεργασία των δύο κατεξοχήν συναρμόδιων υπουργείων, του Υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας και του Υπουργείου Εξωτερικών, και του νέου φορέα και γενικότερα και ειδικότερα για Στρατηγικά Σχέδια για ενίσχυση των εξαγωγών, την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της ελληνικής επιχειρηματικότητας ανά χώρα-στόχο. Ελπίζουμε και ζητούμε σε αυτή τη διαμόρφωση να συμβάλλει ενεργά και ο ιδιωτικός τομέας. Δεν είμαστε όμως βέβαιοι αν η συγκεκριμένη επιλογή ως προς τα Στρατηγικά Σχέδια είναι η καλύτερη, με την έννοια ότι στη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής, αφενός, ο προγραμματισμός δεν είναι μόνο σε ετήσια βάση αλλά μακροπρόθεσμος και, αφετέρου, σε αυτή θα πρέπει να συμμετέχουν και άλλα υπουργεία όπως πχ το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που εκπροσωπεί σημαντικό εξαγώγιμο κλάδο. Ως προς τη στρατηγική για προϊόντα και χώρες-στόχους, θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι για την επιλογή τους θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο ποσοτικά κριτήρια όπως η τρέχουσα αξία εξαγωγών, αλλά και ποιοτικά όπως το μέγεθος και η δυναμική της ξένης αγοράς, το εύρος της ελληνικής παραγωγικής βάσης και ο βαθμός απασχόλησης στο συγκεκριμένο κλάδο.

Σε σχέση με το θέμα αυτό θα πρέπει να διευκρινιστούν ο ρόλος και οι αρμοδιότητες της Διϋπουργικής Συντονιστικής Επιτροπής για την εξωστρέφεια καθώς σε αυτή συμμετέχουν και άλλα – πλην των δύο βασικών – υπουργεία.

– συσχετίζονται άμεσα η προσέλκυση ξένων επενδύσεων και οι εξαγωγές: ως ΣΕΒΕ θεωρούμε ότι, εφόσον ο οργανισμός λειτουργήσει με στρατηγική, με οργάνωση και με αποτελεσματικότητα, θα μπορέσει να συμβάλλει στην ενίσχυση της συνολικής εξωστρέφειας της χώρας, όπως αυτή αναλύθηκε παραπάνω. Επίσης απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη και των δύο στόχων του νέου φορέα, είναι το προσωπικό του να είναι εξειδικευμένο, καταρτισμένο και διακριτό ανά τομέα ενασχόλησης (εξαγωγές-επενδύσεις)

– διευρύνονται οι μέχρι τώρα αρμοδιότητες του – υπό εκκαθάριση – ΟΠΕ ώστε να στηρίζονται αποτελεσματικότερα οι εξαγωγικές επιχειρήσεις και να ενισχυθεί η εξωστρέφεια της χώρας.

Ως προς τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες ΥΠΑΑΝ και ΥΠΕΞ, θεωρούμε σημαντική τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση του υφιστάμενου δυναμικού – με έμφαση στην όσο το δυνατό πιο δυναμική παρουσία καλά οργανωμένων δομών της Ελλάδας στις ξένες αγορές – σε συνδυασμό με την ενίσχυσή του με νέο εξειδικευμένο προσωπικό του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα (με μετατάξεις, μεταφορές, κ.λ.π.) αλλά και του ιδιωτικού τομέα (και με δανεισμό), αρκεί να καλύπτουν τις απαιτήσεις και προδιαγραφές των θέσεων που θα κληθούν να καλύψουν, καθώς η ενίσχυση της εξωστρέφειας απαιτεί ειδικές γνώσεις και δεξιότητες.

Ειδικότερα ως προς το νέο Φορέα, πιστεύουμε ότι θα πρέπει να αποφευχθούν λάθη του παρελθόντος όπως αυτά στον Ελληνικό Οργανισμό Εξωτερικού Εμπορίου (ΟΠΕ) και κυρίως να μη γίνουν τα ίδια, μέσα από ένα μεταλλαγμένο σχήμα.

Ο νέος φορέας εξωστρέφειας θα πρέπει να είναι ένας πραγματικά καινοτόμος οργανισμός με τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

σαφές πλαίσιο λειτουργίας

μικρό, ευέλικτο και λειτουργικό διοικητικό σχήμα με ξεκάθαρη στρατηγική δομή και στοχοθεσία

συνεχή αξιολόγηση δράσεων ως προς την αποτελεσματικότητά τους

σύγχρονη αντίληψη

πλήρη διαφάνεια μέσω της δημοσιοποίησης όλων των διαδικασιών του στο διαδίκτυο

έμφαση στην εφαρμογή σύγχρονων και καινοτόμων μεθόδων management με αξιοποίηση της συσσωρευμένης εμπειρίας που υπάρχει στους σύγχρονους Έλληνες επιχειρηματίες αλλά και σε στελέχη της αγοράς

Ζητούμενο για μας παραμένουν ο βαθμός και ο τρόπος σύμπραξης του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στη διαμόρφωση της εθνικής στρατηγικής για την εξωστρέφεια. Ειδικότερα πιστεύουμε ότι θα πρέπει να αξιοποιηθεί η συσσωρευμένη πολύτιμη γνώση και τεχνογνωσία των εξαγωγικών φορέων, που επί χρόνια στηρίζουν αποτελεσματικά την ελληνική εξωστρεφή επιχειρηματικότητα.

Ο ΣΕΒΕ έχει ζητήσει τη σύσταση και συγκρότηση μιας ολιγομελούς και αντιπροσωπευτικής Στρατηγικής Επιτροπής για την Εξωστρέφεια ως το επίσημο όργανο διαβούλευσης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα. Η Στρατηγική Επιτροπή προτείνουμε να συγκροτείται από τους καθ’ ύλη αρμόδιους συλλογικούς φορείς της εξωστρέφειας και της επιχειρηματικότητας καθώς και τους εκπροσώπους της Δημόσιας Διοίκησης. Η Στρατηγική Επιτροπή θα εισηγείται στη Διϋπουργική Συντονιστική Επιτροπή Εξωστρέφειας που έχει συσταθεί με Απόφαση του Πρωθυπουργού για όλα τα θέματα που αφορούν την εθνική στρατηγική. Επίσης προτείνουμε να εισηγείται στο Διοικητικό Συμβούλιο του νέου φορέα που θα έχει τον διακριτικό τίτλο «Enterprise Greece» το ετήσιο επιχειρηματικό σχέδιο για την προώθηση και ανάπτυξη των εξαγωγών αλλά και τη διείσδυση της ελληνικής επιχειρηματικότητας στις χώρες-στόχους. Η πρόνοια για τη λειτουργία της Στρατηγικής Επιτροπής είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ρητά στο παρόν σχέδιο νόμου και στο καταστατικό του νέου φορέα που συζητά σήμερα η Επιτροπή σας. Η ουσιαστική συνεργασία των ιδιωτικών φορέων θα πρέπει να αφορά όλους τους τομείς δράσης του νέου οργανισμού ώστε να αναπτυχθούν χρήσιμα εργαλεία για τη στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων και τη δημιουργία νέων.

Επίσης ζητούμε να δημιουργηθεί δομή του νέου φορέα στη ΒΕ με έδρα τη Θεσσαλονίκη. Το εν λόγω Γραφείο θα πρέπει να έχει ουσιαστικό και ενδυναμωμένο ρόλο, αρμοδιότητες καθώς και επάρκεια πόρων, ανθρώπινων και οικονομικών, σε αντιστοιχία με τη δυναμικότητα των Βορειοελλαδίτικων εξαγωγικών επιχειρήσεων, τη συμμετοχή των εξαγωγών της περιοχής σε ποσοστό 25% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας, όπως επίσης και με τη γεωστρατηγική και γεωοικονομική θέση της Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής.

O ΣΕΒΕ με τη μακροχρόνια τεχνογνωσία και εμπειρία του σε θέματα εξωστρέφειας μπορεί και πρέπει να συμβάλλει ουσιαστικά στο έργο του νέου φορέα ώστε να αποτελέσει ένα δυναμικό, ευέλικτο, χρήσιμο και αποτελεσματικό εργαλείο εξωστρέφειας.