Υπόμνημα ΣΕΒΕ στον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη ενόψει της 89ης ΔΕΘ

Υπόμνημα ΣΕΒΕ στον Πρωθυπουργό κ. Κυριάκο Μητσοτάκη ενόψει της 89ης ΔΕΘ

Εισαγωγή – Εθνική Στρατηγική Εξαγωγών

Σε ένα διεθνές περιβάλλον γεμάτο αβεβαιότητες, οι Έλληνες εξαγωγείς καταφέρνουν να διατηρούν ισχυρή παρουσία, με τις επιδόσεις τους να αναδεικνύουν την ανθεκτικότητα και την προσαρμοστικότητά τους. Η περίοδος 2020-2024 χαρακτηρίστηκε από έντονες διακυμάνσεις, αλλά και από σημαντικές επιτυχίες. Πιο συγκεκριμένα, το 2022 αποτέλεσε χρονιά-ορόσημο, με την αξία των εξαγωγών αγαθών να φτάνει τα 55,8 δισ. ευρώ και των υπηρεσιών τα 47,8 δισ., καταγράφοντας την καλύτερη επίδοση της τελευταίας πενταετίας. Ακολούθησε το 2023, όπου η συνολική αξία εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών διαμορφώθηκε στα 100 δισ. ευρώ (51 δισ. σε αγαθά και 49 δισ. σε υπηρεσίες), παραμένοντας σε υψηλά επίπεδα, παρά τις πιέσεις που δέχθηκαν οι διεθνείς αγορές. Για το 2024 η εικόνα παραμένει θετική, με τις εξαγωγές να διατηρούνται σε 49,9 δισ. ευρώ για τα αγαθά και 51,5 δισ. ευρώ για τις υπηρεσίες, γεγονός που δείχνει τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων.

Η εξαγωγική δυναμική της τελευταίας πενταετίας στηρίχθηκε σε παραδοσιακά ισχυρούς τομείς, όπως τα τρόφιμα και τα ποτά, οι οποίοι εξακολουθούν να αποτελούν βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας. Παράλληλα, ενισχύθηκε από την αναβάθμιση της διεθνούς εικόνας των ελληνικών προϊόντων, μέσα από την ανάδειξη της ανώτερης ποιότητάς τους και τη διεύρυνση της απήχησης της μεσογειακής διατροφής, που αναγνωρίζεται παγκοσμίως για τη διατροφική της αξία και τα οφέλη υγείας που προσφέρει. Η συμμετοχή των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο ΑΕΠ ακολούθησε ανοδική πορεία, ανεβαίνοντας από το 31,9% το 2020 στο 49,8% το 2022, για να διαμορφωθεί στη συνέχεια στο 44,4% το 2023 και στο 42,7% το 2024, παραμένοντας πάντως αισθητά υψηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα της προηγούμενης δεκαετίας.

Παρά τις θετικές επιδόσεις των εξαγωγών, το εμπορικό ισοζύγιο οφείλει να αξιολογείται συνολικά και όχι μεμονωμένα. Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει πιέσεις από το υψηλό εμπορικό έλλειμμα, το οποίο το 2022 ανήλθε σε 19,4 δισ. ευρώ, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 9,3% του ΑΕΠ. Το 2023 σημειώθηκε σημαντική βελτίωση, με το έλλειμμα να περιορίζεται στα 10,3 δισ. ευρώ ή στο 4,6% του ΑΕΠ. Το 2024 παρατηρήθηκε εκ νέου αύξηση, με το έλλειμμα να ανέρχεται σε 12,4 δισ. ευρώ, ποσοστό που ισοδυναμεί με το 5,2% του ΑΕΠ.

Αναδεικνύεται συνεπώς η ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις που θα ενισχύσουν την αναπτυξιακή δυναμική των εξαγωγών, αλλά και δράσεις που θα περιορίσουν την εξάρτηση από τις εισαγωγές μέσω της υποκατάστασής τους. Καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του ζητήματος διαδραματίζει η στήριξη των επενδύσεων στον παραγωγικό ιστό της χώρας, καθώς η αύξηση της εγχώριας παραγωγής μπορεί να ενδυναμώσει την εξωστρέφεια, να ενισχύσει την αυτάρκεια της οικονομίας και να μειώσει την εξάρτηση από το εξωτερικό.

Οι προτάσεις που παρουσιάζονται στη συνέχεια δύνανται να συμβάλουν καθοριστικά στην ενίσχυση του ΑΕΠ, της απασχόλησης, της εξωστρέφειας και της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, με απώτερο στόχο την επίτευξη εξαγωγικής επίδοσης 60% εντός της προσεχούς τριετίας, έναντι του 42,7% που καταγράφηκε για το 2024.

Διαχρονικά θέση του ΣΕΒΕ αποτελεί η εθνική στρατηγική εξαγωγών, μία συνολική δηλαδή πολιτική εξαγωγών με  προτεραιοποίηση αγορών και κλάδων, στοχευμένες δράσεις εξωστρέφειας, ενοποίηση υπηρεσιών και φορέων εξωστρέφειας υπό ενιαίο συντονισμό, ενίσχυση Γραφείων ΟΕΥ και εν γένει πόρων για την εξωστρέφεια, διευκόλυνση διεθνούς εμπορίου. Επίσης μία συνολική πολιτική υπέρ των εξαγωγών που να γίνεται φανερή σε κάθε νομοσχέδιο ή αναπτυξιακό μέτρο ή φορολογικό μέτρο ή σχέδιο επιχορήγησης. Είναι εξαιρετικά σημαντικό κάθε νέα πολιτική να διαπνέεται από μία στόχευση ανάπτυξης των εξαγωγών (με την ευρεία του όρου έννοια όπου περιλαμβάνονται και οι ενδοκοινοτικές παραδόσεις) και παράλληλα υποκατάστασης εισαγωγών με εγχώρια παραγωγή.

Επίσης, παρά την σημαντική και πολυεπίπεδη συνεισφορά των εξαγωγικών επιχειρήσεων στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, η αντιμετώπισή τους, ως προς τα οφέλη και τα κίνητρα, είναι ίδια με εκείνη επιχειρήσεων με πολύ μικρότερη συνεισφορά στο εγχώριο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι, όπως εκείνες που εισάγουν αγαθά και υπηρεσίες. Μάλιστα, η -μέχρι σήμερα- κοινή αντιμετώπιση εξαγωγικών και μη επιχειρήσεων τείνει να γίνει χειρότερη για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, καθώς κινδυνεύουν με κατάργηση και των ελάχιστων υφιστάμενων μέτρων στήριξης. Ζητούμε επομένως τη διαμόρφωση και εφαρμογή μέτρων για στοχευμένη στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων από την Κυβέρνηση (κατά προτεραιότητα δηλαδή διακριτά μέτρα που θα αφορούν, άμεσα ή έμμεσα, μόνο τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, ενισχύοντας τη διεθνή ανταγωνιστικότητά τους). Ζητούμενο σε κάθε περίπτωση είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μέτρων με τρόπο που θα εξαντλεί τις δυνατότητες που παρέχονται από το εθνικό και ευρωπαϊκό κυρίως πλαίσιο.

Περιεχόμενα

Ι. Μείωση Κόστους Λειτουργίας των επιχειρήσεων
1. Αντιμετώπιση ενεργειακού προβλήματος για τις επιχειρήσεις
2. Αναβάθμιση υποδομών στις μεταφορές
3. Μείωση ασφαλιστικού κόστους και ειδικότερα του μη μισθολογικού κόστους
ΙΙ. Το ζήτημα της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού
1. Προτάσεις για στοχευμένα προγράμματα Upskilling και Reskilling εργαζομένων επιχειρήσεων
2. Έλλειψη προσωπικού και ασυμμετρία ζήτησης/προσφοράς στην αγορά εργασίας
ΙΙΙ. Βελτίωση του πλαισίου εξαγωγών και επενδύσεων
1. Αναπτυξιακός Νόμος
2. Φορολογικά κίνητρα
3. Χρηματοδότηση
ΙV. Διαρθρωτικές αλλαγές
V. Kλαδικό θέμα: Επίλυση προβλημάτων κλάδου ιχθυοκαλλιέργειας
VΙ. Eιδικότερα θέματα Θεσσαλονίκης:
1. Συνδυασμένες μεταφορές και Λιμάνι Θεσσαλονίκης-Σύνδεση με σιδηρόδρομο και ΠΑΘΕ
2. Θύλακας Καινοτόμων Δραστηριοτήτων Αγροδιατροφής (ThessInnoFood Hub) από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ)
3. Οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης
4. Πρόταση ΣΕΒΕ για βιοκλιματικό χωριό φοιτητών στο αγρόκτημα του ΔΙΠΑΕ στη Σίνδο Θεσσαλονίκης

Ι. Μείωση Κόστους Λειτουργίας των επιχειρήσεων

1. Αντιμετώπιση ενεργειακού προβλήματος για τις επιχειρήσεις

Η εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι ακριβή και χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση της δυσλειτουργίας της για την μείωση του κόστους ενέργειας. Η χονδρεμπορική τιμή της είναι σύμφωνα με τις μελέτες η υψηλότερη στην Ευρώπη, με αποτέλεσμα τις υπερβολικές επιβαρύνσεις στους καταναλωτές και ιδιαίτερα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας. Το ενεργειακό κόστος συνδέεται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα και είναι ζήτημα οικονομικό και πρωτίστως αναπτυξιακό συνδεδεμένο με την βιωσιμότητά τους. Επιπλέον επιβραδύνει αντί να ενισχύσει την μετάβαση σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Είναι ανάγκη σήμερα η λήψη μέτρων για την μείωση του κόστους ενέργειας και ο ΣΕΒΕ, κύριος εκφραστής της εξωστρέφειας και υπέρμαχος της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, προτείνει:

α. εξάλειψη των στρεβλώσεων και της αδιαφάνειας που επικρατεί στο σύστημα εξισορρόπησης, με μείωση του κόστους εξισορρόπησης κατά 30%

β. στοχευμένα μέτρα μείωσης του ενεργειακού κόστους για την βιομηχανία με βάση το παράδειγμα της Ιταλίας, Γερμανίας κ.ά.

γ. εφαρμογή του clean industrial deal, του νέου πλαισίου της Ε.Ε σε επιδοτήσεις τους κόστους ενέργειας στις βιομηχανίες

δ. συγκρότηση ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας που θα περιλαμβάνει και την περιοχή της Ν.Α. Ευρώπης

ε. μεταρρύθμιση της αγοράς των ΑΠΕ για πλήρη αξιοποίησή της, με ενίσχυση των δικτύων και της αποθήκευσης της παραγόμενης ενέργειας, με επιδότηση αυτής

στ. αλλαγή του μοντέλου της οριακού κόστους της χονδρεμπορικής αγοράς που λειτουργεί το χρηματιστήριο ενέργειας.

ζ. αξιολόγηση αξιοποίησης νέων μορφών ενέργειας όπως η πυρηνική ενέργεια ανά οργανωμένες βιομηχανικές περιοχές

2. Αναβάθμιση υποδομών στις μεταφορές: Η ανάπτυξη των υποδομών στις μεταφορές είναι εξαιρετικά κρίσιμη, καθώς συνεχίζουν να υφίστανται σημαντικά προβλήματα. Η έλλειψη του σιδηρόδρομου, οι ανεπαρκείς υποδομές στα λιμάνια και η αδυναμία συνδυασμένων μεταφορών στο σύνολο σχεδόν της ελληνικής επικράτειας δημιουργούν μεγάλο έλλειμα ανταγωνιστικότητας στις ελληνικές επιχειρήσεις.
3. Μείωση ασφαλιστικού κόστους και ειδικότερα του μη μισθολογικού κόστους: Στην Ελλάδα, το μη μισθολογικό κόστος αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πιο υψηλά του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Τα τελευταία χρόνια, αν και οι ασφαλιστικές εισφορές έχουν μειωθεί, θεωρούμε ότι συνεχίζει να παραμένει υψηλό και αδιαμφισβήτητα περιορίζει την πρόθεση βελτίωσης των επιπέδων των μισθολογικών απολαβών. Ειδικά με τις τελευταίες αυξήσεις, σε κάποιες περιπτώσεις το 60-70% του κόστους μισθοδοσίας πηγαίνει στο κράτος.

Εναλλακτικά θα μπορούσε να προβλεφθεί ένα ποσοστιαίο όριο επί του βασικού μισθού (πχ 20%) μέσα στο οποίο να μπορούν οι επιχειρήσεις να δίνουν έξτρα μπόνους στους εργαζομένους τους, τα οποία να είναι χωρίς κρατήσεις ΙΚΑ και ΦΜΥ.

ΙΙ. Το ζήτημα της απασχόλησης και του εργατικού δυναμικού

1. Προτάσεις για στοχευμένα προγράμματα Upskilling και Reskilling εργαζομένων επιχειρήσεων

Ο ΣΕΒΕ θεωρεί ότι η ανάπτυξη σύγχρονων δεξιοτήτων στο ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί προϋπόθεση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της χώρας. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται η ανάπτυξη εξαγωγικών, ψηφιακών, πράσινων και διοικητικών δεξιοτήτων, με επιδοτούμενα προγράμματα, φορολογικά κίνητρα και συνεργασίες επιχειρήσεων–εκπαίδευσης, ώστε οι εργαζόμενοι να παραμένουν ανταγωνιστικοί και οι επιχειρήσεις να προσαρμόζονται στις διεθνείς αγορές. Η εφαρμογή αυτών των μέτρων θα ενισχύσει τη διαρκή αναβάθμιση δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και θα διευκολύνει τη μετάβαση της ελληνικής οικονομίας στη νέα ψηφιακή και πράσινη εποχή.

2. Έλλειψη προσωπικού και ασυμμετρία ζήτησης/προσφοράς στην αγορά εργασίας

Απαιτείται η λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση του χάσματος στη ζήτηση και προσφορά στην αγορά εργασίας και την κάλυψη αναγκών των επιχειρήσεων σε εξειδικευμένο και μη ανθρώπινο δυναμικό. Στο πλαίσιο αυτό ο ΣΕΒΕ συνεχίζει να θεωρεί σημαντική την τροφοδότηση Μηχανισμού διάγνωσης αναγκών επιχειρήσεων σε προσωπικό και δεξιότητες μέσα από τον μηχανισμό του ΓΕΜΗ. Η στενότερη διασύνδεση της εκπαίδευσης, πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας με την επιχειρηματικότητα θα συμβάλλει σημαντικά στην επίτευξη αυτού του στόχου.

ΙΙΙ. Βελτίωση του πλαισίου εξαγωγών και επενδύσεων

1. Αναπτυξιακός Νόμος

Ο νέος αναπτυξιακός νόμος με τις τροποποιήσεις που υιοθέτησε επιλύει ορισμένα θέματα που δημιουργούσαν είτε ανισότητες (π.χ. κίνητρο επιχορήγησης που πλέον δίνεται και στις μεσαίες επιχειρήσεις), είτε δυσχέρειες και καθυστερήσεις (π.χ. δεν απαιτείται πλέον πιστοποίηση από ορκωτό για έργα άνω των 700.000 ευρώ).

Αν και ο νόμος έχει καταστήσει εφικτές χρηματοδοτικές δυνατότητες και φορολογικές διευκολύνσεις, υπάρχουν σημεία που μπορούν να βελτιωθούν, ώστε να ενισχυθεί περαιτέρω η ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των μεταποιητικών επιχειρήσεων.

Θα θέλαμε να επισημάνουμε τα παρακάτω θέματα:

1.1. Αύξηση διαθέσιμων κονδυλίων αναπτυξιακού νόμου – Έκδοση μόνο οριστικού πίνακα επενδυτών με βάση τα εκάστοτε διαθέσιμα κονδύλια

Το σημαντικότερο πρόβλημα για τη μη αξιοποίηση του αναπτυξιακού νόμου είναι τα περιορισμένα κονδύλιά του. Είναι πολύ πρόσφατη η μη τελική έγκριση επενδυτικών σχεδίων, μετά από πολλούς μήνες αναμονής, ιδίως σε περιοχές όπως η Κεντρική Μακεδονία, που έλαβαν υψηλές βαθμολογίες, η οποία λειτούργησε εις βάρος της αξιοπιστίας του Αναπτυξιακού Νόμου ακυρώνοντάς τον – και σε Έλληνες και σε ξένους επενδυτές – ως αναπτυξιακό εργαλείο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εύρυθμη και υγιή ανταγωνιστική διαδικασία. Να τονίσουμε μάλιστα ότι μετά τις προσπάθειες όλων και της Κυβέρνησης, η χώρα έχει καταστεί επενδυτικός προορισμός. Δεν γίνεται να λέμε μετά από 8 ενδεικτικά μήνες,  μέσω της αποστολής απορριπτικών αποφάσεων σε επιχειρήσεις ελληνικές ή και σε ξένους επενδυτές σχεδίων που έχουν λάβει «προς υπαγωγή» και μάλιστα με πολύ υψηλή βαθμολογία, ότι δεν επαρκούν οι πόροι, ενώ υπάρχουν έργα πχ στο ΤΑΑ που δεν θα γίνουν ποτέ. Αυτό δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να συνεχιστεί, δημιουργεί τεράστια ζημιά όχι μόνο στην αξιοπιστία του Νόμου και της χώρας, αλλά και στην ίδια την εικόνα της Κυβέρνησης, υπονομεύοντας την καλή δουλειά που έχει γίνει για να παρουσιαστεί η Ελλάδα ως αξιόπιστος επενδυτικός προορισμός.

Επομένως για τη διασφάλιση του νέου παραγωγικού μοντέλου της χώρας, μια βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη σε όλη την Ελλάδα και την αξιοπιστία της χώρα ως επενδυτικού προορισμού, μείζον θέμα παραμένει να αυξηθεί ο προϋπολογισμός του Αναπτυξιακού Νόμου – με όποια τροποποίηση του ισχύοντος πλαισίου κριθεί απαραίτητη –  για την ενίσχυση των επιχειρήσεων με επιχορηγήσεις και φορολογικές απαλλαγές μέσω του εν λόγω νόμου. Εξάλλου οι ΜΜΕ δεν έχουν πρόσβαση στα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οπότε μόνες διέξοδοί τους για την χρηματοδότηση επενδυτικών τους σχεδίων και τη στήριξη στην ανάπτυξή τους αποτελούν ο αναπτυξιακός νόμος και το νέο ΕΣΠΑ, που δεν διαθέτουν όμως την αναγκαία χρηματοδότηση.

Επίσης, για να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του Αναπτυξιακού Νόμου, προτείνουμε την ανακοίνωση μόνο των οριστικών (και όχι και προσωρινών) πινάκων επενδυτικών σχεδίων (με τους επιλαχόντες) που θα λαμβάνουν στήριξη με βάση τα εκάστοτε διαθέσιμα κονδύλια.

1.2. Σημαντική για την εξωστρεφή επιχειρηματική κοινότητα είναι η αναμενόμενη Προκήρυξη του Καθεστώτος Εξωστρέφεια που θα πρέπει να περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό άυλες δαπάνες. Πιο συγκεκριμένα, η πρόταση του ΣΕΒΕ συνίσταται στη προκήρυξη ειδικού καθεστώτος ενίσχυσης του Αναπτυξιακού Νόμου των εξαγωγών των μεταποιητικών επιχειρήσεων κάθε μεγέθους της χώρας, για την υποστήριξη επιχειρηματικών σχεδίων εξωστρέφειας, αποτελούμενα ακόμη και αποκλειστικά από δαπάνες εκτός περιφερειακών ενισχύσεων, τηρώντας όλες τις υπόλοιπες διατάξεις του νόμου.

Ειδικότερα,  προτείνεται στο νέο καθεστώς ενίσχυσης της εξαγωγικής δραστηριότητας να ενισχύονται ακόμη και αυτόνομα, χωρίς δηλαδή την υλοποίηση δαπανών περιφερειακών ενισχύσεων και δαπάνες όπως: Παραγωγής ή Προμήθειας προϊόντων, Πιστοποίησης και Τυποποίησης, Μεταφοράς, Logistics και διαδικασιών διεθνούς εμπορίου, Προώθησης και Μάρκετινγκ, Νομικά-Συμβουλευτικά και χρηματοοικονομικά Έξοδα, Μεταφράσεις οδηγιών χρήσης ή ετικετών και δημιουργία νέων συσκευασιών για τη διεθνή αγορά, κλπ, χωρίς κάποιον περιορισμό επί του συνολικού προϋπολογισμού του επενδυτικού σχεδίου ή επί της αναλογίας της σύνθεσης των επιμέρους δαπανών, παρά μόνο τους γενικούς περιορισμούς του αναπτυξιακού νόμου.

Οι παραπάνω δαπάνες είναι συμβατές με τον απαλλακτικό Κανονισμό (ΕΚ) αριθμ. 651/2014, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει με τον Κανονισμό (ΕΕ) 1315/2023, καθώς αναφέρεται σε αυτόν ότι (άρθρο 4, πργφ 1) ο  κανονισμός δεν εφαρμόζεται στις ενισχύσεις που υπερβαίνουν τα ακόλουθα όρια ..« ε) για τις ενισχύσεις προς ΜΜΕ για συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις: 2,2 εκατ. EUR ανά επιχείρηση, ανά έτος», ενώ ακόμη όλες οι υπόλοιπες δαπάνες θα μπορούσαν να ενισχυθούν ως συμβουλευτικές υπηρεσίες σε ΜΜΕ (άρθρο 18 του Κανονισμού 651/2014), οι οποίες δύναται να παρέχονται από εξωτερικούς συμβούλους στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και οι φορείς όπως ο ΣΕΒΕ, επιμελητήρια και εταιρείες συμβούλων. Οι παραπάνω δαπάνες αποτελούν σημαντικό κέντρο βάρους κόστους στις εξωστρεφείς επιχειρήσεις της χώρας, ενώ ενισχύονται μερικώς και αποσπασματικά από προγράμματα ΕΣΠΑ με μικρά κονδύλια και περιορισμούς, αδυνατώντας ουσιαστικά να ενισχύσουν την εξαγωγική προσπάθεια των Ελληνικών επιχειρήσεων.

1.3 Σε αναπτυξιακούς νόμους που έχουν ενεργοποιηθεί από το 2023 δεν έχει ακόμα ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα για υποβολή αιτημάτων ελέγχου – τροποποιήσεων στο Πληροφοριακό Σύστημα Αναπτυξιακού Νόμου (Π.Σ-Αν). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα εταιρείες που υλοποίησαν ήδη τα εγκεκριμένα επενδυτικά προγράμματα να μην μπορούν να υποβάλουν αίτημα ελέγχου για να λάβουν την φοροαπαλλαγή  που προβλέπεται από τον νόμο.

2. Φορολογικά κίνητρα

Παρά τις βελτιώσεις και μειώσεις στη φορολογία των επιχειρήσεων, απαιτείται σταθεροποίηση και περαιτέρω μείωση του φορολογικού κόστους των επιχειρήσεων.

2.1 Διακριτά φορολογικά κίνητρα για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις όπως η χορήγηση προσαυξημένης έκπτωσης για δαπάνες εξωστρέφειας των επιχειρήσεων (τα στοχευμένα προγράμματα εξωστρέφειας στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ δεν καλύπτουν τις σχετικές ανάγκες των επιχειρήσεων, ούτε όλες οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να τα αξιοποιήσουν, με δεδομένες και τις εκάστοτε προβλεπόμενες προϋποθέσεις και τα διαθέσιμα περιορισμένα κονδύλια ανά πρόγραμμα)

2.2 Διατήρηση και επέκταση της επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης Καυσίμων (ΕΦΚΚ) σε δικαιούχους εξαγωγείς βάσει του Ν. 2861/54 – αφορά πλέον μόνο εξαγωγές σε τρίτες χώρες – και στο φυσικό αέριo

2.3 Αναθεώρηση χρόνου φορολογικής απόσβεσης κτιρίων-εγκαταστάσεων επιχειρήσεων

Σήμερα, οι σχετικές επενδύσεις αποσβένονται με συντελεστή 4% (25 έτη). Το υφιστάμενο πλαίσιο:

• Καθυστερεί την απόδοση φορολογικών κινήτρων σε νέες επενδύσεις.
• Δημιουργεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ, όπου οι χρόνοι απόσβεσης είναι συντομότεροι (15–20 έτη).

Για τους λόγους αυτούς, προτείνουμε:

1. Μείωση του χρόνου απόσβεσης κτιρίων επιχειρήσεων σε 15–20 έτη, με διαφοροποίηση ανά κατηγορία χρήσης (βιομηχανικά, αποθηκευτικά).
2. Θέσπιση επιταχυνόμενης απόσβεσης για νέες παραγωγικές και εξαγωγικές επενδύσεις κατά την πρώτη δεκαετία λειτουργίας τους.
3. Ειδική φορολογική μεταχείριση για πράσινα και ενεργειακά αποδοτικά κτίρια, σε ευθυγράμμιση με τους ευρωπαϊκούς στόχους βιωσιμότητας.

Μία τέτοια μεταρρύθμιση θα μειώσει τα πρώτα χρόνια την φορολογία των επιχειρήσεων, θα καταστήσει πιο ελκυστικές τις επενδύσεις σε στρατηγικές υποδομές (logistics, παραγωγή) και θα συμβάλλει στην ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των εξαγωγικών επιχειρήσεων – κυρίως αυτών με μεγάλες κτιριακές εγκαταστάσεις.

3. Χρηματοδότηση

Απαιτούνται περαιτέρω δυνατότητες πρόσβασης στη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων με όρους αξιοκρατικούς και διαφανείς και μειωμένο κόστους δανεισμού.

3.1 Απαλλαγή από την εισφορά 0,60% του Ν. 128/75 των δανείων που αποπληρώνονται από προϊόν εξαγωγής με προτεραιότητα στις χορηγήσεις μέσω του προγράμματος ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ του ECG και του προγράμματος προχρηματοδότησης εξαγωγών ECG–ATTICA BANK καθώς και στην παροχή εγγυήσεων μέσω ECG

Eπανερχόμαστε στην απαλλαγή από την εισφορά 0,60% του Ν. 128/75 των δανείων που αποπληρώνονται από προϊόν εξαγωγής με προτεραιότητα στις χορηγήσεις μέσω του προγράμματος ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ του Export Credit Greece-ECG και στο πρόγραμμα προχρηματοδότησης εξαγωγών ECG-ATTICA BANK («Attica Export») που δημιουργήθηκε με τη σύμπραξη ΣΕΒΕ, ECG και ΑΤΤΙCA BANK με στόχο την κάλυψη των αναγκών των εξαγωγικών επιχειρήσεων σε κεφάλαιο κίνησης μέσω της δυνατότητας προχρηματοδότησης για την προετοιμασία των παραγγελιών και της αποστολής των προϊόντων τους στο εξωτερικό.

Στην τελευταία (Ιούνιος 2025) τριμηνιαία έκθεση του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, τονίζεται ιδιαίτερα ο σημαντικός ρόλος των εξαγωγών που “αποτελούν σημαντική συνιστώσα της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, αλλά και περιορισμού του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου”, οπότε “Η ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να διαφοροποιήσουν τις αγορές εξαγωγών τους και να εξερευνήσουν νέες διεθνείς ευκαιρίες είναι κρίσιμη για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στις μεταβαλλόμενες εμπορικές πολιτικές.” και προτείνεται “ο σχεδιασμός στοχευμένων στρατηγικών για την ενίσχυση των ταμειακών ροών των εξαγωγέων που επεκτείνονται σε νέες αγορές” μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων του “τραπεζικού τομέα, ο οποίος παίζει ζωτικό ρόλο στη διασφάλιση ότι αυτές οι στρατηγικές εκτελούνται αποτελεσματικά, προσφέροντας τα απαραίτητα χρηματοοικονομικά εργαλεία για να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να διαχειριστούν τη μετάβαση και να διατηρήσουν τη χρηματοοικονομική σταθερότητα. Κατά συνέπεια, ο ρόλος της Ελληνικής Εταιρείας Εξαγωγικών Πιστώσεων Α. Ε.– Export Credit Greece S.A. (ECG), θα πρέπει να ενισχυθεί ως προς την παροχή χρηματοδότησης, ασφάλισης πιστώσεων και εγγυήσεων για την προώθηση της διεθνοποίησης της ελληνικής οικονομίας.”

Είναι ιδιαίτερα σημαντικός ο ρόλος του ECG ως προς την παροχή εγγυήσεων προς τις τράπεζες στα πρότυπα παρόμοιων πρακτικών μέσω EIB, EBRD κλπ και μπορεί σε πρώτη φάση να εξειδικευτεί για ποσά μεταξύ 1,5δισ.€-2δισ.€, άρα το κόστος θα είναι μεταξύ 9εκ.€-12εκ.€, από την άλλη μεριά όμως θα αυξήσει τα έσοδα του ECG, οπότε το συνολικό κόστος θα περιοριστεί στο ήμισυ, με παράλληλη όμως αύξηση της διεθνοποίησης της ελληνικής οικονομίας και των εξαγωγών και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εξαγωγέων σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.

Η, όπως περιγράφηκε παραπάνω, σχεδόν άνευ δημοσιονομικής επιβάρυνσης – έστω και περιορισμένη – μείωση του συνολικού κόστους χρηματοδότησης με την απαλλαγή από την εισφορά 0,60% του Ν.128/75 στις χορηγήσεις των εξαγωγικών επιχειρήσεων που πληρώνονται από προϊόν εξαγωγής, όπως έγινε παλαιότερα με τον ΕΦΤΕ, με προτεραιότητα στα παραπάνω δύο προγράμματα και στην παροχή εγγυήσεων μέσω ECG, θα αποτελέσει μία έμπρακτη στήριξη για τους εξαγωγείς για τους οποίους δεν υπάρχουν πλέον κατά κανόνα στοχευμένα μέτρα.

Ειδικά τώρα, η ικανοποίηση αυτού του διαχρονικού αιτήματος είναι επιτακτικότερη καθώς αυξήθηκε το κόστος χορηγήσεων λόγω αύξησης EURIBOR από την επί σειρά ετών προηγούμενη μηδενική βάση και διατήρησης των spreads των τραπεζών στα προηγούμενα επίπεδα, παρά το γεγονός ότι οι καταθέσεις είναι πολύ περισσότερες από τις χορηγήσεις. Εξάλλου η εισφορά 0,60% του Ν. 128/75, αν και  καθιερώθηκε για τη στήριξη των εξαγωγικών επιχειρήσεων, αποτελεί ένα σημαντικό αντικίνητρο για τις εξαγωγικές κυρίως επιχειρήσεις, οι πόροι της μάλιστα χρησιμοποιούνται πλέον για αλλότριους σκοπούς και κάλυψη άσχετων με την εξωστρέφεια αναγκών του κράτους.

3.2 Σχεδιασμός ειδικού προγράμματος στήριξης των εξαγωγικών επιχειρήσεων από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (ΕΑΤ)

ΙV. Διαρθρωτικές αλλαγές

Απαιτούνται περαιτέρω διαρθρωτικές αλλαγές στην κατεύθυνση μείωσης γραφειοκρατίας, απλοποίησης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, αντιμετώπισης του αθέμιτου ανταγωνισμού και ταχύτερης απονομής δικαιοσύνης.

Ενδεικτικά παραδείγματα

1. Ταχύτητα στις εγκρίσεις και στις εκταμιεύσεις στον αναπτυξιακό νόμο και στα προγράμματα/Δικαιολογητικά για υποβολή και υλοποίηση μετά την έγκριση

 Τα συστήματα πλέον είναι τελευταίας τεχνολογίας στην αξιολόγηση. Δεν είναι δυνατόν στον αναπτυξιακό νόμο ή και σε άλλα προγράμματα πχ στα ΕΡΕΥΝΩ να μην έχουμε σύντομα αποτελέσματα.

Επίσης ως προς τα δικαιολογητικά για υποβολή και υλοποίηση μετά την έγκριση θα πρέπει να υπάρξει πλήρης διασύνδεση ηλεκτρονικών συστημάτων και απλοποίηση της γραφειοκρατίας: Μετά από χρόνια ταλαιπωρίας επιχειρήσεων και υπηρεσιών, συνδέθηκαν επιτέλους τα συστήματα με την ΑΑΔΕ και το ΕΡΓΑΝΗ και έτσι τα οικονομικά στοιχεία και στοιχεία προσωπικού (ΗΔΙΚΑ) έρχονται μόνα τους. Γιατί δεν γίνεται το ίδιο και με τα προγράμματα του καθεστώτος De minimis και να πρέπει να οι επιχειρήσεις να υποβάλουν υπεύθυνες δηλώσεις και άλλες τόσες περί συνδεδεμένων εταιριών κλπ.; Αφού είναι γνωστά στις υπηρεσίες τα στοιχεία. Να συνδεθούν όλα με όλα και να φέρνει αυτόματα το σύστημα τις διασυνδέσεις μεταξύ των εταιριών. Αφού και οι αξιολογητές εκεί ανατρέχουν για έλεγχο. Δεν γίνεται να ζητούνται βεβαιώσεις από κατασκευάστρια εταιρία αυτοκινήτων για περιβαλλοντολογικά φιλικό αυτοκίνητο, ενώ το στοιχείο αυτό αναφέρεται μέσα στο prospectus. Δεν γίνεται να ζητούνται βεβαιώσεις από τράπεζα με σφραγίδα του καταστήματος, ενώ το e-banking βγάζει κίνηση λογαριασμού με χρονοσφραγίδα.

2. Εντατικοποίηση ελέγχων στα σύνορα και στο εσωτερικό της χώρας -έλεγχος και εποπτεία αγοράς

Διαπιστώνεται ότι η Ελλάδα εισάγει ευχερώς, χωρίς ιδιαίτερους ελέγχους και χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια προϊόντα από γειτονικές χώρες και κυρίως την Τουρκία, πολλές φορές αμφιβόλου ποιότητας και ασφάλειας, μη συνοδευόμενα από τα απαραίτητα σήματα και πιστοποιητικά συμμόρφωσης και προϊόντα παραποίησης/απομίμησης. Επίσης σε πολλές περιπτώσεις διακινούνται προς εξαγωγή ατυποποίητα αγροτικά προϊόντα που δεν πληρούν τις ποιοτικές προδιαγραφές ούτε φέρουν τα απαραίτητα φορολογικά παραστατικά, με αποτέλεσμα να υπάρχει περιστασιακό κέρδος για τους παραβάτες αλλά δυσφήμηση των ελληνικών προϊόντων στο εξωτερικό και απώλεια εσόδων για το Δημόσιο. Οι έλεγχοι από μικτά κλιμάκια τόσο στους συνοριακούς σταθμούς όσο και στο εσωτερικό της χώρας (εθνικές οδοί, αποθήκες, σημεία πώλησης, παραγωγικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις, κλπ) θα πρέπει να εντατικοποιηθούν και να συστηματοποιηθούν ώστε οι ελληνικές αξιόπιστες παραγωγικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις να μη δέχονται αθέμιτο ανταγωνισμό από ομοειδείς επιχειρήσεις άλλων χωρών ή και εγχώριες. Ελπίζουμε ότι στην αντιμετώπιση των παραπάνω προβλημάτων θα συμβάλλει η εξαγγελθείσα Νέα Ανεξάρτητη Αρχής Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Ελπίζουμε επίσης να γίνουν αποδεκτές οι προτάσεις του ΣΕΒΕ και των κλαδικών φορέων για τις προωθούμενες αλλαγές στον τρόπο εμπορίας αγροτικών προϊόντων που θα περιληφθούν στο νέο νομοσχέδιο.

1. V. Kλαδικό θέμα: Επίλυση προβλημάτων κλάδου ιχθυοκαλλιέργειας

Στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για την Υδατοκαλλιέργεια (ΕΠΧΣΑΑ-Υ) που έχει εγκριθεί το 2011 και μέχρι σήμερα δεν έχει ολοκληρωθεί o υποκείμενος σχεδιασμός (έχουν ιδρυθεί με Π.Δ. μόνο 8 από τις 25 ΠΟΑΥ), ενώ η λήξη του είναι την 4.11.2026.

Απαιτούνται:

-Άμεση ανάθεση μέσω Προγραμματικής Σύμβασης στο ΕΛΚΕΘΕ της αναθεώρησης του ΕΠΧΣΑΑ-Υ

-Άμεση ψήφιση τροπολογίας για παράταση προθεσμίας έγκρισης ίδρυσης ΠΟΑΥ κατά ένα έτος (ήτοι μέχρι 2.11.2026).

-Επιτάχυνση έκδοσης Π.Δ. ίδρυσης ΠΟΑΥ.

1. VI. Eιδικότερα θέματα Θεσσαλονίκης

1. Συνδυασμένες μεταφορές και Λιμάνι Θεσσαλονίκης-Σύνδεση με σιδηρόδρομο και ΠΑΘΕ

Μετά και την – καθυστερημένη – έναρξη εργασιών κατασκευής του 6^ου προβλήτα από την ΟΛΘ ΑΕ, είναι επιτακτική όσο ποτέ για προφανείς λόγους η διαχρονική ανάγκη σύνδεσης του Λιμένα Θεσσαλονίκης, του δεύτερου μεγαλύτερου της χώρας και του πρώτου σε συμβατικό φορτίο, με τον σιδηρόδρομο και οδικώς με την ΠΑΘΕ (αρμοδιότητα Εγνατίας Οδού ΑΕ). Μόνο με τη διασφάλιση συνδυασμένων μεταφορών, το λιμάνι θα βελτιστοποιήσει τις υπηρεσίες του και θα γίνει πραγματικά ανταγωνιστικό, προς όφελος της εξωστρέφειας, του διεθνούς εμπορίου και της οικονομίας και απασχόλησης της ευρύτερης περιοχής.

2. Θύλακας Καινοτόμων Δραστηριοτήτων Αγροδιατροφής (ThessInnoFood Hub) από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας (ΑΖΚ)

Η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε. (ΑΖΚ), η πρώτη θεσμοθετημένη πρωτοβουλία καινοτομίας στην Ελλάδα, υλοποιεί τη στρατηγική «ScaleUp Northern Greece», με έμφαση στην εξωστρέφεια και τις διεθνείς συνέργειες. Στη Θέρμη δημιουργεί τον πρώτο Θύλακα Αγροδιατροφικής Καινοτομίας (Thess InnoFood Hub) [Π.Δ. – ΦΕΚ Δ’ 720/13.09.2023], έργο που έχει ήδη κινήσει το ενδιαφέρον επενδυτών. Σε συνεργασία με το ATE Cluster του ΣΕΒΕ επιδιώκει την προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων και χρηματοδότηση υποδομών, ενώ για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας αιτείται από το ΥΠΑΑΤ παραχώρηση κυριότητας ή δικαιώματος επιφανείας 99 ετών. Ο κλάδος της Αγροδιατροφής, με ισχυρή εξαγωγική δυναμική, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα, με στόχο τη μετατροπή της έρευνας σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες εξαγωγικού προσανατολισμού.

3. Οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης

Το οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων της Θεσσαλονίκης ωριμάζει, αλλά με βραδύτερο ρυθμό από τον εθνικό μέσο όρο. Παρά το υψηλό επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού, λιγότερο από 5% των χρηματοδοτημένων startups βρίσκονται στην πόλη, ενώ η χαμηλή δημιουργία νέων επιχειρήσεων εντείνει την έλλειψη κεφαλαίων και ταλέντου. Για την αντιστροφή της τάσης απαιτείται στοχευμένη χρηματοδότηση σε τρεις κατευθύνσεις: 1) εκπαίδευση σε διαχείριση καινοτομίας και επιχειρηματικού κινδύνου για ερευνητές και δυνητικούς ιδρυτές, 2) ενίσχυση μέσω διαγωνισμών καινοτομίας που θα χρηματοδοτούν τη σκοπιμότητα και την ίδρυση νέων τεχνολογικών εταιρειών, και 3) ανάπτυξη προγραμμάτων ανοιχτής καινοτομίας που θα συνδέουν εξαγωγικές επιχειρήσεις με startups, καλύπτοντας το κόστος πιλοτικών δοκιμών για καινοτόμες λύσεις.

4. Πρόταση ΣΕΒΕ για βιοκλιματικό χωριό φοιτητών στο αγρόκτημα του ΔΙΠΑΕ στη Σίνδο Θεσσαλονίκης

Ο ΣΕΒΕ έχει προτείνει τη δημιουργία ενός βιοκλιματικού χωριού στο αγρόκτημα 900 περίπου στρεμμάτων του ΔΙΠΑΕ στη Σίνδο με το οποίο θα προσφέρεται μία οικονομική λύση στέγασης στους φοιτητές του ΔΙΠΑΕ, αλλά και σε εργαζομένους στη ΒΙΠΕ Σίνδου. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι φοιτητές του ΔΙΠΑΕ, αν και υπάρχουν διαθέσιμες κατοικίες στη Σίνδο, προτιμούν να μένουν στη Θεσσαλονίκη.

Τέτοιες περιοχές  αναπτύσσονται σε πόλεις όπως η Βιέννη, το Βερολίνο, η Βαρκελώνη, το Παρίσι, το Άμστερνταμ και το Λονδίνο (Kings Cross) και ανταποκρίνονται στην σύγχρονη πολιτική του «affordable housing» (“προσιτή κατοικία»), δηλαδή την πρόσβαση στην κατοικία για μεσαία και χαμηλά εισοδήματα απέναντι στις πιέσεις της αγοράς (η οποία εφαρμόζεται σε διάφορες πόλεις με διαφορετικά μοντέλα και λειτουργεί συμπληρωματικά με την κοινωνική κατοικία που απευθύνεται κυρίως στις πιο ευάλωτες ομάδες).

Το θέμα της στέγασης των φοιτητών αλλά και της κοινωνικής κατοικίας έχει απασχολήσει τον ΣΕΒΕ, που υποστηρίζει ότι μία τέτοια σημαντική ανάπτυξη στο μεγάλο αγρόκτημα του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος μπορεί να εξασφαλίσει ευρωπαϊκά κονδύλια και συγχρηματοδότηση ως και 50%, προσελκύοντας παράλληλα το επενδυτικό ενδιαφέρον και ιδιωτών, καθώς πλέον «τρέχει» ο διαγωνισμός για την υλοποίηση του Δυτικού Προαστιακού Θεσσαλονίκης, με τον οποίο, η Σίνδος θα συνδέεται με τον Ν.Σ. Σταθμό Θεσσαλονίκης και, κατ΄ επέκταση, ουσιαστικά με το κέντρο της πόλης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, σε αυτή την έκταση των περίπου 900 στρεμμάτων μπορούν να κατασκευαστούν ως και 4.000 κατοικίες, σε βιοκλιματικά κτίρια συνολικού εμβαδού των περίπου 100.000-120.000 τ.μ, που θα ενταχθούν σε ένα «πράσινο» χωριό. Οι νέες αυτές κατοικίες θα αποτελούσαν, όπως προαναφέρθηκε, εξαιρετική λύση στέγασης για τους χιλιάδες φοιτητές του ΔΙΠΑΕ, που σήμερα πλησιάζουν τις 10.000. Οι φοιτητές, αλλά και οι εργαζόμενοι στη Βιομηχανική Περιοχή, θα μπορούν, για παράδειγμα, να νοικιάζουν μικρά διαμερίσματα για 300-350 ευρώ/ μήνα, όταν σήμερα, στην πόλη της Θεσσαλονίκης, πληρώνουν 500-600 ευρώ για μία γκαρσονιέρα.