Συνάντηση ΣΕΒΕ με Διευθύνοντα Σύμβουλο ΕΤΕ κ. Αλέξανδρο Τουρκολιά – Προτάσεις ΣΕΒΕ για ενίσχυση ρευστότητας επιχειρήσεων

Συνάντηση ΣΕΒΕ με Διευθύνοντα Σύμβουλο ΕΤΕ κ. Αλέξανδρο Τουρκολιά – Προτάσεις ΣΕΒΕ για ενίσχυση ρευστότητας επιχειρήσεων

Ι. Εισαγωγή

Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή βρίσκεται αναμφίβολα στην κρισιμότερη καμπή της σύγχρονης ιστορίας της. Είναι ξεκάθαρο ότι η κυβέρνηση θα πρέπει επιτέλους να εστιάσει στις μεταρρυθμίσεις, στην ανάπτυξη, στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής, στην παραγωγή, στην εξωστρέφεια και στην ανταγωνιστικότητα.

Οι ελληνικές υγιείς, παραγωγικές και εξωστρεφείς, επιχειρήσεις καθημερινά δίνουν τη δική τους μάχη για επιβίωση και για να κρατήσουν τη σημαία της Ελλάδας ψηλά στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τόσο εξαιτίας της ύφεσης όσο και της  δυσλειτουργίας του κράτους, είναι αμέτρητα, με σημαντικότερο όμως όλων το μείζον πρόβλημα της ρευστότητας και της ανυπαρξίας κεφαλαίων κίνησης.

Είναι εξαιρετικά πλέον επείγουσα η λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την αντιμετώπιση από την Κυβέρνηση, την Τράπεζα της Ελλάδος, τις αρμόδιες Αρχές και το τραπεζικό σύστημα του κρίσιμου αυτού προβλήματος. Διαφορετικά, όσα άλλα μέτρα και να ληφθούν στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της χώρας μας από το Μνημόνιο και της αντιμετώπισης του τεράστιου δημοσιονομικού προβλήματος, δεν θα υπάρχουν σε λίγο διάστημα επιχειρήσεις για να επιβληθούν σε αυτές.

ΙΙ. Προτάσεις ΣΕΒΕ

1. Εξόφληση υποχρεώσεων Δημοσίου στις επιχειρήσεις-Άμεση επιστροφή ΦΠΑ στις εξαγωγικές επιχειρήσεις και μέσω Ορκωτών Ελεγκτών Λογιστών

Η πρώτη διορθωτική κίνηση συνίσταται στην πληρωμή των βεβαιωμένων υποχρεώσεων του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα προς τις ελληνικές επιχειρήσεις, ειδικότερα δε με την ανάγκη για άμεση επιστροφή του πιστωτικού υπολοίπου του ΦΠΑ στις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, λόγω των ελλείψεων στον ελεγκτικό μηχανισμό του Δημοσίου και των μεγάλων  καθυστερήσεων που ο έλεγχος συνεπάγεται. Προτείνεται η άμεση πιστοποίηση του πιστωτικού ΦΠΑ μέσω ορκωτών ελεγκτών λογιστών κατά το πρότυπο του φορολογικού πιστοποιητικού, με την προϋπόθεση της άμεσης αποπληρωμής του ΦΠΑ προς την επιχείρηση.

Επιπλέον, προτείνεται και ο συμψηφισμός των υποχρεώσεων επιχειρήσεων και Δημοσίου μέσω ενός ενιαίου συστηματικού μηχανισμού παρακολούθησης και εφαρμογής του συμψηφισμού βεβαιωμένων και όχι ληξιπρόθεσμων οφειλών. Το κράτος έχει κηρύξει εδώ και πολύ καιρό μία επιλεκτική στάση πληρωμών προς τις επιχειρήσεις και θα πρέπει άμεσα να ικανοποιήσει τις υποχρεώσεις του προς αυτές.

2. Ολοκλήρωση ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών και δεσμευτική ποσόστωση για χρηματοδότηση πραγματικής οικονομίας – Μείωση τραπεζικών επιτοκίων και ειδική πολιτική για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

Επίσης, είναι αδιανόητο η μέση ελληνική επιχείρηση να δανείζεται σήμερα από τα εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα με επιτόκια της τάξης του 12% και 13%, όταν αυτά αντλούν χρήμα από την πρωτογενή αγορά με μέσο όρο 4,5-5% και μάλιστα πιέζουν για περαιτέρω μειώσεις στα επιτόκια κατάθεσης. Ειδικά για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, οι οποίες πρέπει να βγουν και να ανταγωνιστούν στις διεθνείς αγορές, το spread του 7%-8% είναι απαγορευτικό, από τη στιγμή που χώρες με εξίσου σημαντικά δημοσιονομικά προβλήματα, όπως  η Ισπανία και η Ιταλία για επιχειρηματικά δάνεια έως 1 εκατ. ευρώ (με διάρκεια από 1 έως 5 χρόνια) δανείζουν με επιτόκιο 6%. Η υλοποίηση του προγράμματος ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών το οποίο μέχρι στιγμής προχωράει με ανησυχητικά αργούς ρυθμούς εξαιτίας της απροθυμίας των ξένων  μετόχων, πρέπει να επισπευτεί και να ολοκληρωθεί άμεσα και να δεσμευτεί ένα συγκεκριμένο ποσοστό για την ενίσχυση της ρευστότητας της πραγματικής οικονομίας μέσω σχετικού μηχανισμού (δεικτών), με ευνοϊκούς όρους για τις επιχειρήσεις.

Πρέπει επιτέλους να σταματήσει η αυξητική τάση στο κόστος δανεισμού των επιχειρήσεων, η οποία ακολουθεί, σε γενικές γραμμές, τις τάσεις και τις μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται στον κρατικό δανεισμό. Η μεγάλη απόκλιση των επιτοκίων προκαλεί ανταγωνιστικό μειονέκτημα στις ελληνικές επιχειρήσεις σε σχέση με τις ανταγωνίστριές τους στις διεθνείς αγορές. Αν αναλογιστεί κανείς και τα σκληρά δημοσιονομικά μέτρα λιτότητας που έχει λάβει η Ελληνική Κυβέρνηση και συνυπολογίσει το ιδιαίτερα υψηλό μεταφορικό κόστος των ελληνικών προϊόντων και το διπλάσιο ενεργειακό κόστος σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο που επιβαρύνει τις ελληνικές παραγωγικές μονάδες, γίνεται κατανοητό ότι παρά τις υπερπροσπάθειες των Ελλήνων εξαγωγέων, αργά ή γρήγορα ακόμα και αυτοί που αντιστέκονται θα εγκαταλείψουν.

Για τη συγκράτηση του κόστους δανεισμού, θα πρέπει να διερευνηθεί, μεταξύ άλλων, και η θέσπιση ορίου στα επιτόκια προθεσμιακών καταθέσεων, ακόμη και για ποσά που δεν θεωρούνται ιδιαίτερα μεγάλα, κατά το πρόσφατο παράδειγμα της κεντρικής τράπεζας της Ισπανίας (θέσπιση κλιμακωτών ορίων επιτοκίων, ανάλογα με το μέγεθος της εκάστοτε προθεσμιακής κατάθεσης, επιβάλλοντας παράλληλα ποινές στην κεφαλαιακή επάρκεια που οφείλει να τηρεί η κάθε τράπεζα σε περίπτωση παραβάσεων από την πλευρά των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων), καθώς τα ελληνικά επιτόκια διατηρούν τα πρωτεία στην Γηραιά Ήπειρο, αγγίζοντας το 5% σε μέσο επίπεδο.
Ειδικά για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις και μάλιστα τις παραγωγικές, οι οποίες αυτή τη στιγμή δείχνουν να είναι οι μοναδικές που αντιστέκονται και δείχνουν στην πλειονότητα τους να είναι σχετικά υγιείς, θα πρέπει να υπάρξει κάποια ρύθμιση, έτσι ώστε η εξαγωγική δραστηριότητα της επιχείρησης να συνυπολογίζεται στον υπολογισμό του ρίσκου και συνεπώς η επιχείρηση να δανείζεται με ευνοϊκότερους όρους και κυρίως με χαμηλότερο επιτόκιο. Είναι παράλογο μία εξαγωγική επιχείρηση, η οποία έχει διαφοροποιήσει και επιμερίσει τον κίνδυνο της, να αντιμετωπίζεται με τα ίδια κριτήρια από τις τράπεζες. Αυτό μάλιστα αναγνωρίζεται σε διεθνές επίπεδο και πρόσφατα μάλιστα και από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ, η οποία προτίθεται να διαμορφώσει σχετική υποενότητα των εξαγωγικών επιχειρήσεων στο μητρώο της.

Ως προς τον χαρακτηρισμό μιας επιχείρησης ως «εξαγωγικής» ώστε να τυγχάνει της αντίστοιχης ευνοϊκότερης αντιμετώπισης, θα μπορούσαν να εξεταστούν σε συνεργασία με τους εξαγωγικούς φορείς τα αντίστοιχα κριτήρια, ενδεικτικά το ποσοστό των εξαγωγών στον κύκλο εργασιών μιας επιχείρησης ή/και το ύψος των εξαγωγών (ανεξάρτητα από το ποσοστό που αντιπροσωπεύουν στον κύκλο εργασιών).

3. Πρόταση ΣΕΒΕ για δημιουργία εναλλακτικού μηχανισμού χρηματοδότησης

Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών και ως μέτρο προσωρινού χαρακτήρα, ο ΣΕΒΕ προτείνει τη δημιουργία και τη χρηματοδότηση ενός νέου, εναλλακτικού  μηχανισμού ενίσχυσης ρευστότητας, ο οποίος θα προκύψει μετά από δέσμευση κονδυλίων του ΕΣΠΑ και σε συνεργασία με Επενδυτική Τράπεζα του εξωτερικού (ΕΤΕπ, KfW, BSTDB κτλ). Ο μηχανισμός αυτός θα έχει ως στόχο να ενισχύσει κυρίως τις υφιστάμενες εξαγωγικές μονάδες. Στο συγκεκριμένο μηχανισμό, προτείνεται να δεσμευτεί ένα ποσό από το ΕΣΠΑ, το οποίο θα κατατεθεί σε επενδυτική τράπεζα του εξωτερικού, η οποία θα μπορεί να συνεισφέρει συμπληρωματικά ισόποσα για τη δημιουργία ενός Fund. Με αυτόν τον τρόπο, θα παρέχονται αντεγγυήσεις από το Fund προς τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τα οποία εν συνεχεία θα απορροφούν χρήματα από το Fund και θα χρηματοδοτούν σε προνομιακούς όρους ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις.

4. Επίσπευση διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων από διαρθρωτικά ταμεία και ΕτΕπ – Ορισμός Ειδικού Συντονιστή-Facilitator για τη ρευστότητα

Αναγκαία κρίνεται και η επίσπευση της αξιοποίησης των διαθέσιμων πηγών χρηματοδότησης από τα διαρθρωτικά ταμεία και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), ύψους 2 δισ., από τα οποία στην πραγματική οικονομία έχουν φτάσει μόνο τα 150 εκατ. €. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να οριστεί ένας «Ειδικός Συντονιστής»-Facilitator για τη ρευστότητα, ο οποίος θα επιφορτιστεί με το ρόλο να oλοκληρώσει το ταχύτερο δυνατό τις σχετικές συμφωνίες και να δεσμεύσει και να κατευθύνει τα χρήματα αυτά απευθείας στις επιχειρήσεις και την πραγματική οικονομία με βέλτιστο τρόπο. Πάγιο εξάλλου αίτημα του ΣΕΒΕ είναι και η διευκόλυνση της απορροφητικότητας του ΕΣΠΑ 2007-2013 από την πραγματική οικονομία με ζητούμενο την απλοποίηση των διαδικασιών και την αντιμετώπιση προβλημάτων σχετικών με την έκδοση εγγυητικών επιστολών. 

5. Κατάργηση εισφοράς 0,6% του Ν. 128/75 για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις

Θα πρέπει να καταργηθεί η εισφορά 0,6% του Ν. 128/75, τουλάχιστον για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, η οποία σήμερα επιβαρύνει το επιτόκιο χορηγήσεων. Από την κατάργηση της εισφοράς αυτής θα επωφεληθούν οι δανειολήπτες και αντίστοιχα η ανταγωνιστικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων και των πιστωτικών ιδρυμάτων, καθώς η επιβολή του δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού εις βάρος των ελληνικών τραπεζών. Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχη ρύθμιση είχε γίνει στο παρελθόν για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις ως προς τον Ειδικό Φόρο Τραπεζικών Εργασιών (ΕΦΤΕ).

6. Mικροπιστώσεις

Τέλος, θα πρέπει να επισημάνουμε ότι υπάρχει στην Ελλάδα ένα διαχρονικό χάσμα στον τομέα των μικροπιστώσεων (microfinance), το οποίο αποτελεί ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο εργαλείο ανάπτυξης και περιορισμού της ανεργίας στην Ε.Ε. Οι χρηματοδοτήσεις αυτές, αφορούν δάνεια έως 25.000€ και μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά  στην ενίσχυση πολύ μικρών και ατομικών επιχειρήσεων, καθώς και σε μειονεκτούντα άτομα, τα οποία θέλουν να αναπτύξουν επιχειρηματική δραστηριότητα αλλά δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες, λόγω της ανεπάρκειας των εγγυήσεων που παρέχουν. Ήδη για το θέμα αυτό έχουν γίνει επαφές, μεταξύ άλλων, του ΚΕΠΑ με την Τράπεζα της Ελλάδος και το Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και θα πρέπει να αναζητηθεί και να προχωρήσει η όποια λύση προκριθεί ως προσφορότερη (μεταβολή στο θεσμικό πλαίσιο με παρέμβαση της ΤτΕ ή του Υπουργείου Ανάπτυξης, κ.λπ.).