Παρατηρήσεις ΣΕΒΕ στο πλαίσιο της διαβούλευσης επί του σχεδίου νόμου με τίτλο “Στρατηγικές επενδύσεις και βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος μέσω της επιτάχυνσης διαδικασιών στις ιδιωτικές και στρατηγικές επενδύσεις”

Παρατηρήσεις ΣΕΒΕ στο πλαίσιο της διαβούλευσης επί του σχεδίου νόμου με τίτλο “Στρατηγικές επενδύσεις και βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος μέσω της επιτάχυνσης διαδικασιών στις ιδιωτικές και στρατηγικές επενδύσεις”

Θεσσαλονίκη, 16.09.21
Α.Π.: Α3/4574

Προς
– Yπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Άδωνι Γεωργιάδη
– Αναπληρωτή Υπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Νίκο Παπαθανάση

Κοινοποίηση:
– Yφυπουργό Ανάπτυξης και Επενδύσεων κ. Χρίστο Δήμα
– Υφυπουργό Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας-Θράκης) κ. Σταύρο Καλαφάτη
– Γενικό Γραμματέα Ιδιωτικών Επενδύσεων και Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) κ. Ορέστη Καβαλάκη

Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,

Στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νομοσχέδιο με τίτλο: «Στρατηγικές επενδύσεις και βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος μέσω της επιτάχυνσης διαδικασιών στις ιδιωτικές και στρατηγικές επενδύσεις» που βρίσκεται προς την θετική κατεύθυνση για τη διευκόλυνση της επιχειρηματικότητας και τη δημιουργία ενός φιλικότερου και πιο ευέλικτου επενδυτικού περιβάλλοντος, θα θέλαμε από την πλευρά μας να θέσουμε υπόψη σας τα παρακάτω:

Ι. Εισαγωγή

Σήμερα, η Ελληνική Οικονομία, εξαιτίας του νέου διαμορφωμένου παγκόσμιου περιβάλλοντος, καθώς και των πρόσφατων εξελίξεων, λόγω της πανδημίας  COVID-19, βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά κρίσιμο σταυροδρόμι.

Η διαμόρφωση πολιτικής ενίσχυσης επενδύσεων θα κρίνει όσο ποτέ άλλοτε την αναπτυξιακή πορεία της χώρας στην κρίσιμη αυτή περίοδο, αποτελώντας ένα κύριο εργαλείο εξόδου από τη δυσμενή οικονομική συγκυρία.

Το κύριο ζητούμενο της ελληνικής κοινωνίας είναι πλέον ο συντονισμός όλων των δράσεων, πρωτοβουλιών και εμπλεκόμενων φορέων με γνώμονα τη στροφή του παραγωγικού ιστού της χώρας σε εξωστρεφή κοινωνία παραγωγής εντάσεως γνώσης, με στόχο την επιβίωση και τη μετέπειτα ανάδειξή της στο παγκόσμιο ανταγωνιστικό οικονομικό γίγνεσθαι.

Ο ΣΕΒΕ υποστηρίζει ένθερμα την ενίσχυση των επενδύσεων που είναι προσανατολισμένες στην αύξηση της παραγωγικότητας/μεταποιητικής δραστηριότητας και την ενίσχυση της εξωστρέφειας, μέσω της υιοθέτησης νέων τεχνολογιών, της ενίσχυσης της έρευνας και καινοτομίας και της αφομοίωσης πρακτικών πράσινης ανάπτυξης. Προς επίτευξη του βασικού εθνικού στόχου, της συμμετοχής των εξαγωγών αγαθών στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν στο 25,0% μέχρι το 2024  (από 18,6% που είναι σήμερα) και των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν στο 50,0% μέχρι το 2024 (από 32,3% που είναι σήμερα), απαραίτητη κρίνεται η ενίσχυση, και μέσω του αναπτυξιακού νόμου, της εξωστρέφειας των ελληνικών επιχειρήσεων, η οποία – αποδεδειγμένα πλέον – αποτελεί τον βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας.

ΙΙ. Στόχος

 Η δημιουργία ενός Αναπτυξιακού Νόμου, ο οποίος πέραν της ενίσχυσης παραδοσιακών επενδυτικών ενεργειών (κτιριακές εγκαταστάσεις, μηχανολογικός εξοπλισμός κ.ά.), να είναι σε θέση να ενισχύσει και νέες κατηγορίες κυρίως άυλων ενεργειών, με στόχο τη μεταστροφή των επιχειρήσεων, από επιχειρήσεις εντάσεως πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα, σε επιχειρήσεις εντάσεων γνώσης και μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού, ικανές να παρέχουν νέα ανταγωνιστικά προϊόντα ή υπηρεσίες.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη των παραπάνω, είναι το γεγονός σύνδεσης του νέου αναπτυξιακού νόμου με τα διάφορα ταμεία χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με επιπρόσθετους κανονισμούς χρηματοδότησης εκτός του κανονισμού χρηματοδότησης περιφερειακής ανάπτυξης, όπως π.χ. του κανονισμού Έρευνας και Τεχνολογίας ή του κανονισμού περιβάλλοντος, έτσι ώστε να μπορούν να ενισχύονται σημαντικές άυλες δαπάνες, οι οποίες ήταν μη επιλέξιμες για χρηματοδότηση έως σήμερα.

ΙΙΙ. Προτάσεις ΣΕΒΕ

 Οι προτάσεις του ΣΕΒΕ για την τροποποίηση του Αναπτυξιακού Νόμου συνίστανται στα παρακάτω:

1. Ενίσχυση μεταποίησης και εξωστρέφειας/παραγωγικών-μεταποιητικών και εξαγωγικών επιχειρήσεων

Στο νομοσχέδιο:

-αποτυπώνεται αφενός ότι ειδικές κατηγορίες ενισχύσεων όπως αυτές αποτυπώνονται στα επιμέρους καθεστώτα του Ειδικού Μέρους παρέχονται σε εξωστρεφείς μικρομεσαίες επιχειρήσεις, όπως αυτές αντίστοιχα ορίζονται (άρθρο 35)

-αφετέρου προβλέπονται οι δικαιούχοι και υπαγόμενα επιχειρηματικά σχέδια μεταποιητικών επιχειρήσεων (άρθρο 49)

Ως προς τα παραπάνω και γενικότερα ως προς την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης της μεταποίησης και της εξωστρέφειας προτείνουμε:

α. το 60% των ετήσιων κονδυλίων να διατίθεται αποκλειστικά για παραγωγικές επενδύσεις

β. με δεδομένο ότι ο ορισμός της εξαγωγικής επιχείρησης είναι ιδιαίτερα δεσμευτικός και περιοριστικός, να προβλεφθεί ειδική ενίσχυση για τις εξαγωγικές, υφιστάμενες και νέες, που θα θελήσουν μέσω ενός αξιόπιστου επιχειρηματικού-εξαγωγικού πλάνου να αποκτήσουν ή να αυξήσουν την εξωστρέφειά τους με μετρήσιμα και ελέγξιμα αποτελέσματα. Σημειώνουμε μάλιστα ότι σημαντική παράμετρος για τον χαρακτηρισμό μιας επιχείρησης ως εξωστρεφούς δεν είναι μόνο το ποσοστό εξαγωγών επί του συνολικού κύκλου εργασιών αλλά και η αξία εξαγωγών που μπορεί να είναι μεγάλη.

γ. η εξαγωγική, άμεση ή έμμεση, δραστηριότητα του υποψήφιου επενδυτή να αποτελεί κριτήριο αξιολόγησης/βαθμολογίας/μοριοδότησης (αυξημένη κλιμακωτή βαθμολογία για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις)

δ. να εξειδικευθούν το συντομότερο με την αντίστοιχη Απόφαση οι προϋποθέσεις υπαγωγής των δικαιούχων στα επιχειρηματικά σχέδια μεταποιητικών επιχειρήσεων, τα οποία προβλέπεται (περ. γ) να περιλαμβάνουν συνδυασμένες δράσεις, μεταξύ άλλων, για την καινοτόμο και εξωστρεφή τους ανάπτυξη και μεγέθυνση με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικής τους θέσης στη διεθνή αγορά

2. Συμπληρωματικές παρατηρήσεις για Ειδικές κατηγορίες ενισχύσεων

2.1 Λόγω του μείζονος προβλήματος της υπέρμετρης αύξησης του ενεργειακού κόστους για τις μεταποιητικές επιχειρήσεις, προτείνεται η συμπλήρωση του καταλόγου των προς ενίσχυση επενδύσεων με τις επενδύσεις σε ΑΠΕ για net metering ως επιλέξιμες και μάλιστα και σε ειδικό καθεστώς ενισχύσεων, καθώς αφορά την πλειονότητα των βιομηχανιών και είναι ο μοναδικός τρόπος να μειωθεί το κόστος ενέργειας που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στην πηγή του, πέρα από το net metering αυτή τη στιγμή, δυστυχώς.

2.2 Συμπλήρωση του καταλόγου των προς ενίσχυση επενδύσεων με διακριτά είδη επενδύσεων για: Τεχνολογικό εκσυγχρονισμό και ψηφιακό μετασχηματισμό, Κυκλική οικονομία, Εξοικονόμηση ενέργειας, Μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος, Εγκατάσταση συστημάτων ΑΠΕ, όπως ήδη αναφέρθηκε, κλπ. Ενδεικτικά:

◊ δυνατότητα ενίσχυσης επενδυτικών σχεδίων δημιουργίας προϊόντων ή υπηρεσιών  της νέας τάσης internet of things, επεξεργασίας μεγάλων δεδομένων, Artificial Intelligence, next internet, κ.α.

◊ δυνατότητα ενίσχυσης επενδύσεων, οι οποίες θα προσδίδουν ιδιαίτερη προστιθέμενη αξία στην Ελλάδα στον τομέα της πράσινης ανάπτυξης, μέσω της παραγωγής συγκεκριμένων προϊόντων ή υπηρεσιών (π.χ. ανάπτυξη και κατασκευή εξοπλισμού μείωσης ενεργειακής κατανάλωσης, μπαταριών νέας γενιάς, κυψελών υδρογόνου, εξοπλισμού γεωθερμίας, βιομάζας, βοηθητικού εξοπλισμού λειτουργίας, κ.α.)

2.3 Δυνατότητα ενίσχυσης επενδυτικών σχεδίων για την ανάπτυξη πρωτοτύπων προϊόντων ή υπηρεσιών, καθώς επίσης και για την ενίσχυση των προπαρασκευαστικών ενεργειών (μελέτη έρευνας αγοράς, κατοχυρώσεις δικαιωμάτων, δημιουργία εμπορικών  συμφωνιών διάθεσης και υποστήριξης, προσαρμογή στις ιδιαίτερες συνθήκες των τοπικών αγορών κ.ά.), για την προώθηση των συγκεκριμένων προϊόντων στην αγορά.

2.4 Προτείνεται να προστεθεί παράγραφος (άρθρο 35) μέσω της οποίας θα εντάσσονται στις ειδικές κατηγορίες ενισχύσεων και επενδυτικά σχέδια που εξασφαλίζουν την χρηματοδότηση του έργου είτε μέσω ιδίων κεφαλαίων, είτε μέσω εξασφαλισμένου τραπεζικού δανείου ώστε να προωθηθούν τα ώριμα χρηματοδοτικά επενδυτικά σχέδια. Ειδικά στις περιπτώσεις του εγκεκριμένου δανεισμού η έγκριση της τράπεζας διασφαλίζει σε μεγάλο βαθμό τη βιωσιμότητα του επενδυτικού σχεδίου.

Τα επενδυτικά σχέδια των οποίων τεκμηριώνεται πλήρως ότι η ιδία συμμετοχή μπορεί να καλυφθεί εξ ολοκλήρου από εισφορά μετρητών από τους μετόχους/ εταίρους μπορούν να ενταχθούν στην ειδική κατηγορία ενισχύσεων και να λάβουν ως είδος ενίσχυσης την επιχορήγηση της συμβατικής επένδυσης.

2.5 Επίσης, η περίπτωση ιδ που προστέθηκε (άρθρο 35) θα είχε νόημα να συμπεριληφθεί μόνο αν περιλαμβάνονταν και οι περιπτώσεις δευτερογενούς μεταποίησης (μη γεωργικό προϊόν).

Δηλαδή η παράγραφος θα πρέπει να διαμορφωθεί ως εξής:

«ιδ. Επιχειρήσεις των οποίων τα επενδυτικά σχέδια αποτελούνται σωρευτικά από δραστηριότητα του πρωτογενούς τομέα και μεταποίηση αυτού ακόμα και αν μετά την μεταποίηση προκύπτει μη γεωργικό προϊόν»

3. Επιλέξιμες δαπάνες

3.1 Στην ενίσχυση των επιλέξιμων δαπανών, εκτός των συμβατικών (κτίρια, εξοπλισμός) θα πρέπει να συμπεριληφθούν και οι ακόλουθες:

Η μισθοδοσία του προσωπικού υφιστάμενων ή νέων της ομάδας έργου των επιχειρήσεων για τη δημιουργία του νέου προϊόντος ή υπηρεσίας, τα έξοδα ταξιδίων για συμμετοχή ή για επίσκεψη σε σχετικές εκθέσεις, η πιστοποίηση με κατάλληλα πρότυπα ή σήματα ποιότητας, οι δαπάνες μεταφοράς τεχνογνωσίας ή δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, οι αμοιβές συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη δημιουργία τεχνικών προδιαγραφών, ερευνών αγοράς, παροχής ειδικευμένων γνώσεων, μετάδοσης γνωστικής εμπειρίας και συνεχής παρακολούθηση (coaching), franchising, παροχής υπηρεσιών υποβοήθησης εξαγωγών, κ.α. Οι συγκεκριμένες δαπάνες που συνήθως χαρακτηρίζονται άυλες θα μπορούσαν να αποτελούν και το σύνολο των επενδυτικών σχεδίων, ειδικότερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, γεγονός που δεν αντιτίθεται στον απαλλακτικό κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.2 Στις επιλέξιμες δαπάνες να συμπεριληφθούν και οι δαπάνες ιδιοπαραγωγής λογισμικού, όπως ίσχυε στους  Αναπτυξιακούς νόμους 3299/2004 και 3908/2011.

3.3 Να είναι επιλέξιμα τα μεταφορικά μέσα εντός της επιχείρησης (όπως περονοφόρα οχήματα) που αποκτώνται με χρηματοδοτική μίσθωση.

4. Ύψος ενισχύσεων – Αύξηση ποσοστού φορολογικής απαλλαγής

Σε σχέση με το ύψος της ενίσχυσης, θα πρέπει αυτό να είναι το μέγιστο δυνατό σύμφωνα και με τον νέο χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων αλλά και με τον γενικό απαλλακτικό κανονισμό για δαπάνες έρευνας και ανάπτυξης και δαπάνες εξωστρέφειας.

5. Το ποσοστό φορολογικής απαλλαγής να αυξηθεί για την επόμενη 3ετία σε 50% για όλες τις περιφέρειες της χώρας εκτός από την Αττική. Εναλλακτικά, για τις εταιρίες οι πωλήσεις των οποίων σε ποσοστό άνω του 50% πραγματοποιούνται στο εξωτερικό, το ποσοστό της φορολογικής απαλλαγής να είναι 50%.

6. Υπεραποσβέσεις

Να προβλεφθεί δυνατότητα υπεραποσβέσεων για παραγωγικές επενδύσεις.

7. Ειδικό καθεστώς ενίσχυσης των επιχειρήσεων της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και της Ηπείρου, το οποίο να λειτουργεί με το καθεστώς των άμεσων ενισχύσεων «Ολοκληρωμένων Επιχειρηματικών Σχεδίων Αναδιάρθρωσης και Ανάπτυξης» σε ένα πλαίσιο βιώσιμης ανάπτυξης
8. Αρμοδιότητες επενδυτικών σχεδίων – Διατήρηση αποκέντρωσης υπηρεσιών – Απόσυρση της διάταξης (άρ. 36) που αφαιρεί τις αρμοδιότητες της Διεύθυνσης Ιδιωτικών Επενδύσεων του Υπουργείου Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας-Θράκης) στον Αναπτυξιακό νόμο και υποβαθμίζει το ρόλο των υπηρεσιών των Περιφερειών με μείωση του επιλέξιμου ύψους επενδυτικών σχεδίων σε 1 εκ. € – Ανάθεση αρμοδιοτήτων στον ΕΦΕΠΑΕ

8.1 Ως ΣΕΒΕ έχουμε τονίσει επανειλημμένα τα προβλήματα και τις καθυστερήσεις στις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών και του Υπουργείου Εσωτερικών (Μακεδονίας-Θράκης) σε θέματα επενδυτικού νόμου. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο ΣΕΒΕ υποστηρίζει την υπερσυγκέντρωση των επενδυτικών σχεδίων στην κεντρική υπηρεσία του Υπουργείου Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, αντίθετα ζητά την απόσυρση της επίμαχης διάταξης και την ενίσχυση της στελέχωσης των εν λόγω περιφερειακών υπηρεσιών με εξειδικευμένο, καταρτισμένο και έμπειρο προσωπικό. Επίσης ζητούμενο παραμένει πώς θα αντιμετωπιστούν οι φάκελοι επενδυτικών σχεδίων που βρίσκονται ήδη στις εν λόγω υπηρεσίες.

8.2 Μπορεί η αίτηση υπαγωγής και ο οικείος φάκελος τεκμηρίωσης να υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του ΠΣΚΕ, αλλά υφίσταται ανάγκη ενός δομημένου τρόπου  επικοινωνίας, καθοδήγησης και υποβοήθησης επίλυσης θεμάτων που προκύπτουν κατά την πολυετή διάρκεια υλοποίησης ενός επενδυτικού έργου, με εξειδικευμένα και έμπειρα στελέχη των γραφείων εξυπηρέτησης επενδυτών, ώστε να είναι δυνατή η άμεση επίλυση των προβλημάτων των επενδυτών και η απρόσκοπτη υλοποίηση των επενδύσεων.  Θα πρέπει να υπάρχει ανάρτηση στο διαδίκτυο των συχνών ερωτήσεων – απαντήσεων, για την ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Αξίζει να τονισθεί ότι στη κεντρική υπηρεσία υποστήριξης του αναπτυξιακού νόμου δεν επιτρέπεται εδώ και περισσότερα από δύο έτη η επικοινωνία των επενδυτών με την υπηρεσία με αποτέλεσμα οι επενδυτές να βρίσκονται στο σκοτάδι και να μην ενημερώνονται έγκαιρα για τη πορεία των θεμάτων τους, γεγονός που είναι ανεπίτρεπτο για τη λειτουργία ενός ευνομούμενου κράτους.

8.3 Εναλλακτικά, προτείνουμε την εκχώρηση μέρους του ελέγχου των επενδύσεων και την αξιοποίηση του ΕΦΕΠΑΕ στη δραστηριότητα αυτή (για παράδειγμα επενδύσεων με Π/Υ μέχρι 2 εκ.€).

Ο ΕΦΕΠΑΕ μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί για τον έλεγχο των επενδύσεων του αναπτυξιακού νόμου. Και αυτό γιατί:

α. Ο «Ενδιάμεσος Φορέας Επιχειρησιακών Προγραμμάτων Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας» (δ.τ. ΕΦΕΠΑΕ) λειτουργεί ανελλιπώς ως Ενδιάμεσος Φορέας Διαχείρισης Δράσεων Ενισχύσεων από το 2009, όταν και διαχειρίστηκε δράσεις του Ε.Π. Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα (ΕΠΑΝ ΙΙ), ενώ οι εταίροι του λειτουργούσαν ως Ενδιάμεσοι Φορείς Διαχείρισης Δράσεων Ενισχύσεων από το 1996.

Όλο αυτό το διάστημα υλοποιεί τα έργα που του έχουν ανατεθεί με αρτιότητα και απόλυτη συνέπεια, έχοντας λάβει τα σχετικά διαπιστευτήρια και χωρίς καμία παρατήρηση από όλους τους εμπλεκόμενους ελεγκτικούς μηχανισμούς (από ΔΑ, ΕΔΕΛ, Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, κ.λ.π.).

Σημειώνεται ότι την τρέχουσα προγραμματική περίοδο έχει ήδη διαχειριστεί 80.000 επενδύσεις συνολικού προϋπολογισμού  6 δις €, ενώ την προηγούμενη περίοδο διαχειρίστηκε 30.000 επενδύσεις συνολικού προϋπολογισμού 3,6 δις€.

β. ο ΕΦΕΠΑΕ βάσει του Ν. 4538/2018 άρθρο 33 δύναται με Υπουργική Απόφαση να ορίζεται ως Ενδιάμεσος Φορέας για να επιτελεί συγκεκριμένα καθήκοντα της Διαχειριστικής Αρχής (ΔΑ) υπό την άμεση εποπτεία και τον έλεγχο αυτής, ενώ με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή Περιφερειάρχη, να του ανατίθενται καθήκοντα διαχείρισης δράσεων κρατικών ενισχύσεων χρηματοδοτούμενων από εθνικούς ή συγχρηματοδοτούμενους πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Σημειώνεται μάλιστα ότι στη ΓΣ και στο ΔΣ του ΕΦΕΠΑΕ συμμετέχει ο Γενικός Γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ ή ο αναπληρωτής του.

γ. Διασφαλίζει απόλυτα και λαμβάνει μέτρα για την αποφυγής σύγκρουσης συμφερόντων.

δ. Διαθέτει εξαιρετικά σημαντική υποδομή και δικτύωση σε όλη την ελληνική επικράτεια, γεγονός που διευκολύνει την επικοινωνία με τους υποψήφιους επενδυτές και την όλη διαδικασία πιστοποίησης της υλοποίησης των επενδύσεων.

ε. Απασχολεί  700 άτομα σε όλη την Ελλάδα ασχολούμενα αποκλειστικά με το αντικείμενο αυτό. Το στελεχιακό δυναμικό του είναι ιδιαίτερα έμπειρο, καθώς το 70% έχει πάνω από πενταετή εμπειρία, ενώ το 30% πλέον της εικοσαετούς στο συγκεκριμένο αντικείμενο.

στ. Έχει αναπτύξει ένα εσωτερικό πληροφοριακό σύστημα για την απόλυτη ιχνηλασιμότητα όλων των σταδίων και φάσεων διαχείρισης κάθε επενδυτικής πρότασης, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί άμεσα (αυτοτελώς ή συμπληρωματικώς με το ΠΣΚΕ), χωρίς την ανάγκη να αναπτυχθεί ένα νέο αντίστοιχο σύστημα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

ζ. Ο ΕΦΕΠΑΕ για το έργο που του ανατίθεται δεν λαμβάνει αμοιβή ούτε από το Δημόσιο ούτε από τους επενδυτές, παρά μόνο χρηματοδότηση για τις πιστοποιημένες λειτουργικές του δαπάνες (με οροφή το 3% του προϋπολογισμού του εκάστοτε προγράμματος). Οποιαδήποτε άλλη λύση συνεπάγεται σημαντική επιβάρυνση τόσο για το Δημόσιο όσο και για τους ιδιώτες επενδυτές.

Με βάση τα παραπάνω, προτείνεται να ανατεθεί στον ΕΦΕΠΑΕ με ΥΑ και στη συνέχεια με σχετική σύμβαση από το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων είτε το σύνολο είτε σημαντικό μέρος του ελεγκτικού έργου των επενδύσεων του αναπτυξιακού νόμου.

8.4 Tέλος, ως προς το Μητρώο εξωτερικών αξιολογητών, προτείνουμε την θέσπιση αυστηρότερης διαδικασία επιλογής τους. Οι αξιολογητές θα πρέπει αποδεδειγμένα να γνωρίζουν την εφαρμογή του αναπτυξιακού νόμου. Επίσης προτείνουμε την αύξηση της αμοιβής τους ώστε να είναι ανταγωνιστική με κανόνες της ελεύθερης αγοράς και παράλληλα να αποτελεί κίνητρο, ώστε να θέλουν άμεσα να απασχοληθούν. Η διαδικασία επιλογής στο  Μητρώο αξιολογητών να είναι συνεχώς ενεργή.

9. Απλοποίηση διαδικασιών λειτουργίας του Αναπτυξιακού Νόμου σε όλα τα στάδια (υποβολής-αξιολόγησης-ελέγχου επενδυτικών σχεδίων)

9.1 Απαιτείται απλοποίηση σε όλα τα στάδια λειτουργίας του Αναπτυξιακού Νόμου: Υποβολή και αξιολόγηση αιτήσεων, Κριτήρια και διαδικασία αξιολόγησης αιτήσεων, Άρση της γραφειοκρατίας που αφορά στα υποβαλλόμενα δικαιολογητικά, Ηλεκτρονική υποβοήθηση υποψήφιων επενδυτών, Μη ουσιώδεις λόγοι απόρριψης αίτησης, Επιτάχυνση της διαδικασίας αξιολόγησης αιτημάτων τροποποίησης, Συστάσεις Επιτροπών, Εγκρίσεις και έκδοση Αποφάσεων – Ολοκλήρωση επενδύσεων που εντάσσονται στο καθεστώς των φορολογικών απαλλαγών και Εκταμιεύσεις

Ενδεικτικά και μόνο αναφέρουμε τα παρακάτω:

◊ Ζητούνται τα ίδια νομιμοποιητικά έγγραφα για τον ίδιο επενδυτή σε κάθε υποβολή επενδυτικού σχεδίου, τη στιγμή που τα έγγραφα αυτά μπορούν να αναζητηθούν από το ΓΕΜΗ, την ΑΑΔΕ, την ΕΡΓΑΝΗ, κ.λπ.

◊ Ζητούνται έγγραφα όπως βεβαιώσεις ή δηλώσεις χωρίς λογική αιτία, πχ βεβαίωση πολιτικού μηχανικού σε επενδυτικό πρόγραμμα για προμήθεια μόνο μηχανολογικού εξοπλισμού, δηλαδή ζητούν βεβαίωση ότι υποβαλλόμενο επενδυτικό σχέδιο δεν έχει κτίρια.

◊ Αναφορικά με τα επισυναπτόμενα δικαιολογητικά των μελετών, θα πρέπει ρητά να αναφέρονται στα άκρως αναγκαία ουσιώδη και όχι σε περιττά ανούσια τυπικά δικαιολογητικά (πχ καταστάσεις μισθοδοσίας, έγγραφα ΓΕΜΗ, κ.α.) που δεν επηρεάζουν την φύση της επένδυσης, αλλά και που ηλεκτρονικά οι υπηρεσίες αξιολόγησης μπορούν να τα λαμβάνουν απευθείας από τις αντίστοιχες υπηρεσίες με την κατάλληλη διασύνδεση των ηλεκτρονικών τους συστημάτων.

9.2 Πέρα από την αναγκαιότητα πρόβλεψης δεσμευτικών προθεσμιών από τις αρμόδιες Αρχές, σημαντικότερη είναι η πρόβλεψη ρητρών στις περιπτώσεις μη τήρησής τους. Πχ στην περίπτωση καθυστέρησης των διαδικασιών ολοκλήρωσης ελέγχου και καταβολής των ενισχύσεων πέραν των προθεσμιών που ορίζει ο νόμος (όπως έχει συμβεί πάντα), τότε αυτοδίκαια να καταβάλλεται  η ενίσχυση στον δικαιούχο επενδυτή (ειδικότερα στο μέτρο της φορολογικής απαλλαγής) ώστε να μην αντιμετωπίζει περαιτέρω προβλήματα, με υπεύθυνη δήλωση του εκπροσώπου του επενδυτή και ο έλεγχος να επιτελείται αργότερα ή δειγματοληπτικά ή να δίδεται ως ρήτρα η δυνατότητα συμψηφισμού οφειλών άμεσων και έμμεσων φόρων, ή/και ασφαλιστικών εισφορών με την απαίτηση της επιχορήγησης, όταν παρατηρείται σημαντική καθυστέρηση στην καταβολή της.

Η αξιολόγηση να δύναται να ολοκληρωθεί  και επί ρήτρα αυτόματης υπαγωγής και χρέωσης πόρων του Εθνικού προϋπολογισμού (πρώην πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων) σε περίπτωση υπέρβασης του χρονικού ορίου ολοκλήρωσης της αξιολόγησης.

10. Άλλα θέματα

10.1 Να δίνεται η δυνατότητα υλοποίησης μιας επένδυσης σε περισσότερες από μία θέσεις (ενότητες) εντός της ίδιας περιφέρειας

10.2 Να αποσυνδεθεί κατά την αξιολόγηση η απασχόληση από το ύψος του επενδυτικού σχεδίου (1 θέση απασχόλησης / 250.000€ επένδυσης). Θα ήταν αποδοτικότερο να γίνει πιο «ευέλικτη» η σχέση δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης σε σχέση με το συνολικό κόστος των επενδυτικών σχεδίων και να προβλέπεται η αυξημένη αξιολόγηση για εξειδικευμένες θέσεις που θα προσφέρουν και θα ενσωματώνουν αξία για την επιχείρηση. Ειδικότερα μάλιστα θα πρέπει να μειωθούν τα προβλεπόμενα σχετικά πρόστιμα και κυρίως να ενισχυθούν τα κίνητρα για την αύξηση της απασχόλησης  για εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό πχ στελέχη εξαγωγικών τμημάτων και πιστοποιημένο τεχνικό προσωπικό.

10.3 Να καταργηθεί ο σχετικός περιορισμός και να δοθεί η δυνατότητα σε υφιστάμενες επιχειρήσεις εντός ΒΕΠΕ να επεκτείνουν τις παραγωγικές εγκαταστάσεις τους στον υφιστάμενο χώρο τους

10.4 Να επιτρέπεται η μετεγκατάσταση επιχειρήσεων σε Οργανωμένους Υποδοχείς Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (Ο.Υ.Μ.Ε.Δ.) και να εντάσσονται στο σημερινό άρθρο 12 του Νόμου.

10.5 Να απαλειφθεί η πρόβλεψη ρήτρας κερδών, η οποία δεν επιτρέπει σε επιχειρήσεις να κάνουν χρήση των ευεργετημάτων περί κεφαλαιακής ενίσχυσης (επιχορήγηση), ενίσχυσης leasing ή μισθολογικού κόστους. Η κερδοφορία να εξετάζεται σε επίπεδο EBITDA (κέρδη προ τόκων, φόρων,  αποσβέσεων και εκτάκτων).

10.6 Να δοθεί η δυνατότητα χρήσης της χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) όχι μόνο μέσω σύμβασης με χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, αλλά και με προμηθευτές του εξωτερικού ή του εσωτερικού, οι οποίοι παρέχουν τη συγκεκριμένη επιλογή, με την προϋπόθεση να πρόκειται για οίκους κατασκευαστικούς και όχι αντιπροσώπους και οι σχετικές συμβάσεις χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing) να  συνάπτονται με φορείς αναγνωρισμένους από την ΤτΕ ή την ΕΚΤ.

10.7 Το ποσοστό επανελέγχου των έργων που έχουν ολοκληρωθεί με ορκωτό ελεγκτή-λογιστή ή ελεγκτική εταιρία να είναι 10% και όχι 30% (άρθρο 38).

10.8 Προτείνεται να υπάρχει η δυνατότητα ενδιάμεσου ελέγχου μέχρι ποσοστό 75% και ανάλογα με το ύψος του έργου που θα πιστοποιηθεί να καταβάλλεται το αντίστοιχο ποσοστό σε στρογγυλοποίηση μονάδας (π.χ πιστοποιείται το 66,43% να καταβάλλεται το 66% της επιχορήγησης), όπως συμβαίνει στα έργα του ΕΣΠΑ.

10.9 Η δυνατότητα για έλεγχο με ορκωτό του 50% ή του 75% που προτείνεται, να έχει εφαρμογή εκτός από τον 4399/2016 και για τα έργα του 3299/2004 και όχι μόνο του 3908/2011 που αναφέρεται στο σχετικό άρθρο 38.

10.10 Να οριστικοποιηθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά των αιτημάτων τροποποίησης για τον 4399/2016 καθώς και τρόπος υπολογισμού των προστίμων για την μη τήρηση των όποιων ειδικών όρων και δεσμεύσεων (άρθρο 39),

10.11 Άρθρο 40 Ολοκλήρωση επενδυτικών σχεδίων και έναρξη παραγωγικής λειτουργίας της

επένδυσης – Τροποποίηση των παρ. 1 και 2 του άρθρου 18 του ν. 4399/2016

Προτείνεται η παράγραφος 4 να αναφέρει 180 ημέρες για την υποβολή του αιτήματος ελέγχου και όχι 60. Δηλαδή να γίνει: O επενδυτής υποβάλλει αίτηση ηλεκτρονικά μέσω του ΠΣΚΕ για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και της έναρξης παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης το αργότερο μέσα σε εκατό ογδόντα (180) ημέρες από τη λήξη της προθεσμίας ολοκλήρωσης της επένδυσης σύμφωνα με όσα ορίζονται στο άρθρο 19.

Εναρμονίζεται έτσι ο 4399/2016 με τους άλλους αναπτυξιακούς νόμους και δίνεται ο χρόνος στους επενδυτές να υποβάλλουν το αίτημα τους. Ειδικά σε μεγάλα επενδυτικά έργα με πλήθος τιμολογίων και πληρωμών και με δεδομένα τα προβλήματα του ΠΣΚΕ, αυτό είναι άκρως απαραίτητο.

10.12 Προτείνεται να προβλεφθεί η δυνατότητα λήψης προκαταβολής των επενδυτικών σχεδίων όπως έκαναν και όλοι οι προηγούμενοι αναπτυξιακοί νόμοι. Θα πρέπει να γίνει τροποποίηση του άρθρου 20 του ν. 4399/2016, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα προκαταβολής, σε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει για παράδειγμα το ογδόντα τοις εκατό (80%) του εγκεκριμένου ποσού επιχορήγησης, έναντι κατάθεσης ισόποσης εγγυητικής επιστολής από χρηματοπιστωτικό ίδρυμα και χωρίς χρέωση τόκων.

10.13 Άρθρο 55 Είδος και ύψος ενίσχυσης για το καθεστώς «Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους» – Τροποποίηση του άρθρου 67 του ν. 4399/2016

Προτείνεται και για το καθεστώς «Επενδύσεις Μείζονος Μεγέθους» να ισχύουν τα προβλεπόμενα στο νέο «Άρθρο 64» που αφορά την Διαδικασία ταχείας αδειοδότησης.

10.14 Οι αναμορφώσεις των οδηγών αξιολόγησης να εκδίδονται έγκαιρα πριν από την καταληκτική ημερομηνία υποβολής προτάσεων του εκάστοτε κύκλου και όχι μετέπειτα και να επιτελείται η αξιολόγηση με αυτούς όταν έχουν ήδη προγενέστερα υποβληθεί οι αιτήσεις υπαγωγής.

10.15 Να υπάρχει η δυνατότητα υποβολής περισσοτέρων του ενός αιτημάτων τροποποίησης.

10.16 Να μπορεί να ενισχύεται η μισθοδοσία νέων απασχόλησης στο ίδιο επενδυτικό σχέδιο με την ενίσχυση των παγίων δαπανών.

10.17 Στο άρθρο 12 να μην καταργηθεί τουλάχιστον για τις πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, το κριτήριο αύξησης της απασχόλησης την τελευταία τριετία.

10.18 Στο άρθρο 12 να εντάσσονται και επενδυτικά σχέδια τα οποία θα υλοποιούνται σε περιοχές με υψηλά ποσοστά ανεργίας.

10.19 Σε σχέση με τις διαδικασίες αξιολόγησης, θα πρέπει να δίνεται περισσότερος χρόνος ανταπόκρισης στα ερωτήματα των αξιολογητών που θέτουν στους επενδυτές. Κατά την ανακοίνωση της βαθμολογίας θα πρέπει να ανακοινώνεται και ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός ώστε να υπάρχει δικαίωμα ένστασης και επί της περικοπής δαπανών. Επίσης παράλληλα με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων θα πρέπει να αναρτώνται και οι εκθέσεις αξιολόγησης ώστε να είναι τεκμηριωμένες οι ενστάσεις.

10.20 Τέλος, θα πρέπει ταυτόχρονα με την ενεργοποίηση του νέου αναπτυξιακού νόμου από το Ελληνικό κοινοβούλιο να υπογραφούν άμεσα και οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις που θα αποσαφηνίζουν και θα ενεργοποιούν την υποβολή αιτημάτων από τους επενδυτές. Οι υπουργικές αποφάσεις θα πρέπει να ετοιμαστούν μαζί με τον νέο αναπτυξιακό νόμο και να τον συνοδεύουν επισυναπτόμενες.

1. IV. Κρίσιμες τροποποιήσεις/προσθήκες στον Αναπτυξιακό Νόμο σχετικά με τον νέο επιλέξιμο κλάδο της Έρευνας & Ανάπτυξης (ΚΑΔ 72) σε συνάρτηση με την δημιουργία Θυλάκων Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων (ΘΥΚΔ)

O ΣΕΒΕ υποστηρίζει τα παρακάτω αιτήματα όπως αυτά έχουν κατατεθεί από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας ΑΕ. που σκοπό έχει τη συγκέντρωση κρίσιμης μάζας εταιριών που βασίζονται στις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία σε γεωγραφικά προσδιορισμένες περιοχές (θύλακες) της Θεσσαλονίκης.

Στο πλαίσιο της δημιουργίας Θυλάκων, στους οποίους θα δραστηριοποιούνται αποκλειστικά εταιρείες του κλάδου της Έρευνας & Ανάπτυξης, κρίνεται σκόπιμο να υιοθετηθούν στις διατάξεις του Αναπτυξιακού Νόμου οι παρακάτω επισημάνσεις-τροποποιήσεις:

A.Είδη ενισχύσεων για επενδύσεις εντός των ΘΥΚΔ

Σύμφωνα με τον Ν. 4399/2016 (Α’ 117) και το Κεφάλαιο Γ΄- Παρεχόμενες Ενισχύσεις στο Άρθρο 10 (Είδη Ενισχύσεων) – Παράγραφος 1 ορίζονται τα είδη ενισχύσεων τα οποία παρέχονται μεμονωμένα ή συνδυαστικά και είναι:

α. Φορολογική απαλλαγή

β. επιχορήγηση

γ. επιδότηση χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing)

δ. επιδότηση του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης, η οποία συνίσταται στην κάλυψη από το Δημόσιο μέρους του μισθολογικού κόστους (άρθρο 2, παρ. 31 Γ.Α.Κ.) των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται και συνδέονται με το επενδυτικό σχέδιο και οι οποίες δεν λαμβάνουν καμία άλλη κρατική ενίσχυση

Στο ίδιο άρθρο και στην παράγραφο 2 αναφέρεται ότι όλα τα είδη ενισχύσεων της παραγράφου 1 παρέχονται μεμονωμένα ή συνδυαστικά και συνυπολογίζονται για τον καθορισμό του συνολικού ποσού ενίσχυσης του κάθε επενδυτικού σχεδίου.

Επισημαίνεται όμως ότι – παρόλο την άνωθεν συνδυαστική επιλογή – σε όλες τις μέχρι τώρα προκηρύξεις των διαφορετικών καθεστώτων του Αναπτυξιακού (“Γενική Επιχειρηματικότητα” / “Επιχειρηματικότητα Πολύ Μικρών και Μικρών Επιχειρήσεων”) στο άρθρο 10 – παράγραφο 2 – περίπτωση γ) αναφέρεται ότι η ενίσχυση της επιδότησης του κόστους απασχόλησης παρέχεται μόνο αυτοτελώς και μόνο επί των δαπανών μισθολογικού κόστους δημιουργούμενης απασχόλησης.

Με δεδομένο την σπουδαιότητα του κόστους απασχόλησης εξειδικευμένου επιστημονικού προσωπικού σε έργα έρευνας και ανάπτυξης (ΚΑΔ 72) κρίνεται σκόπιμο στις επιχειρήσεις/φορείς επένδυσης που θα ορίσουν ως τόπους εγκατάστασης της επένδυσης τους Θύλακες Υποδοχής Καινοτόμων Δραστηριοτήτων οι ενισχύσεις της επιχορήγησης και της επιδότησης του κόστους απασχόλησης να παρέχονται μεμονωμένα αλλά και συνδυαστικά. Επιπλέον το ενισχυόμενο μισθολογικό κόστος που θα προκύπτει από τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας θα πρέπει να είναι αποκλειστικά συνδεδεμένο με την περιγραφείσα αρχική επένδυση υπολογιζόμενο για περίοδο τριών ετών από τη δημιουργία κάθε θέσης.

Συνοψίζοντας, για την υποστήριξη της ίδρυσης αλλά και το κυριότερο της βιωσιμότητας των Θυλάκων μέσω της προσέλκυσης ιδιωτών επενδυτών κρίνεται σκόπιμο οι επενδύσεις στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης με τόπους εγκατάστασης τους Θύλακες να λαμβάνουν ενισχύσεις, διαζευκτικά ή σωρευτικά, με την ακόλουθη μορφή:

α) της επιχορήγησης

β) της επιδότησης του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης, η οποία συνίσταται στην κάλυψη από το Δημόσιο μέρους του μισθολογικού κόστους των νέων θέσεων εργασίας που δημιουργούνται και συνδέονται με το επενδυτικό σχέδιο.

Για το λόγo αυτό προτείνεται η τροποποίηση του Άρθρου 10 / παράγραφος 2 / περίπτωση β των εκάστοτε προκηρύξεων, δλδ η ενίσχυση της επιχορήγησης να παρέχεται μόνο σε επενδυτικά σχέδια που υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 12, μεμονωμένα ή συνδυαστικά με τις ενισχύσεις της φορολογικής απαλλαγής ή/και της επιδότησης χρηματοδοτικής μίσθωσης ή/και της ενίσχυση της επιδότησης του κόστους απασχόλησης, για περίοδο πέντε ετών.

1. Επιλέξιμες δαπάνες για επενδύσεις εντός των ΘΥΚΔ

Με δεδομένο την επιλεξιμότητα στο καθεστώς ενισχύσεων του Αναπτυξιακού του κλάδου της έρευνας και ανάπτυξης (ΚΑΔ 72), οι επενδύσεις με τόπο εγκατάστασης τους Θύλακες κρίνεται σκόπιμο να ενισχύονται – πέρα από τις επιλέξιμες ενισχύσεις για δαπάνες περιφερειακών ενισχύσεων και εκτός περιφερειακών ενισχύσεων (άρθρο 8 και άρθρο 9 του Ν.4399/2016 αντιστοίχως) – επιπλέον με τις κάτωθι κατηγορίες δαπανών:

5. Ενισχύσεις για έργα έρευνας και ανάπτυξης – στο πλαίσιο πρόσληψης επιστημονικού προσωπικού – σύμφωνα με το άρθρο 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 651/2014, εφόσον το έργο αφορά σε βιομηχανική έρευνα, πειραματική ανάπτυξη ή μελέτες σκοπιμότητας. Η ενίσχυση της παρούσας κατηγορίας, αθροιζόμενη με άλλες κρατικές ενισχύσεις που λαμβάνει ο φορέας επένδυσης δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ ανά επενδυτικό σχέδιο.
6. Ενισχύσεις για δαπάνες συμμετοχής σε εμπορικές εκθέσεις (άρθρο 19 του Καν. ΕΕ 651/2014) για ΜΜΕ

Γ. Δικαιούχοι υπαγόμενων επενδυτικών σχεδίων

Στο Άρθρο 6 / Παράγραφος 1 του Ν.4399/2016 αναφέρονται οι δικαιούχοι των ενισχύσεων των καθεστώτων του Αναπτυξιακού με τις ακόλουθες μορφές:

• ατομική επιχείρηση
• εμπορική εταιρεία
• συνεταιρισμός
• Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις
• κοινοπραξίες
• δημόσιες και δημοτικές επιχειρήσεις και θυγατρικές αυτών

Εφόσον πλέον είναι επιλέξιμος ο τομέας της έρευνας και ανάπτυξης (ΚΑΔ 72) κρίνεται σκόπιμο να προστεθεί ως δικαιούχος και η μορφή των Εταιρειών-Τεχνοβλαστών» (spin-offs). Επισημαίνεται ότι οι Εταιρείες-Τεχνοβλαστοί έχουν ως αντικείμενο την εμπορική αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και γνώσης και ότι στο εταιρικό ή μετοχικό κεφάλαιο Εταιρείας – Τεχνοβλαστού δύνανται να συμμετέχουν ως εταίροι φυσικά και νομικά πρόσωπα αποκτώντας εταιρική συμμετοχή στην Εταιρεία – Τεχνοβλαστό είτε κατά την ίδρυσή της, είτε σε μεταγενέστερο στάδιο: (α) με απόκτηση εταιρικών μεριδίων ή μετοχών από εταίρους, (β) με συμμετοχή σε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου.

Παρακαλούμε για την εξέταση των προτάσεών μας για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου του νομοσχεδίου και παραμένουμε στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω συνεργασία.