ΘΕΣΕΙΣ ΣΕΒΕ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ 10ης ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗ ΝΕΑ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ Ε.Ε.
1. Μη δασμολογικά εμπόδια – Αναθεώρηση στρατηγικής πρόσβασης στις αγορές – Βάση Δεδομένων MADB
2. Εμπορικά εμπόδια εξαγωγικών επιχειρήσεων
3. Απελευθέρωση Υπηρεσιών
4. Ενίσχυση της Τεχνολογίας, της Καινοτομίας και της Έρευνας και Ανάπτυξης
5. Άμεσες Ξένες Επενδύσεις κοινοτικών επιχειρήσεων σε τρίτες χώρες
6. Διμερείς Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου
7. Ενίσχυση της προστασίας πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας
8. Περιφερειακή προσέγγιση των μέτρων ανάπτυξης της κοινοτικής εξωστρέφειας και Περιφερειακή Ανάπτυξη
9. Παιδεία – Απασχόληση και κοινοτική Εξωστρέφεια
10. Αναθεώρηση Μέτρων Εμπορικής Άμυνας
Ο ΣΕΒΕ έχει επισημάνει επανειλημμένα την αλλαγή στην ελληνική επιχειρηματικότητα που έχουν επιφέρει η παγκοσμιοποιημένη οικονομία, η απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου, ο διεθνής καταμερισμός της εργασίας, η μείωση του κόστους μεταφοράς και επικοινωνίας και η ανάπτυξη σημαντικών νέων οικονομικών φορέων ιδίως στην Ασία. Οι ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις έχουν μεν διατηρήσει την παραδοσιακή τους δραστηριότητα (ενδοκοινοτικές παραδόσεις και εξαγωγές), έχουν όμως σε μεγάλο βαθμό διευρύνει τις μορφές εξωστρέφειάς τους:
·πραγματοποιώντας συναλλαγές διεθνούς εμπορίου (εισαγωγές-εξαγωγές)
·αναπτύσσοντας νέες μορφές εξωστρέφειας (δίκτυα διανομής, μεταφορά τεχνολογίας-τεχνογνωσίας, κλπ.)
·επενδύοντας σε γειτονικές και όχι μόνο τρίτες χώρες χαμηλού εργατικού κόστους με μεταφορά σε αυτές του συνόλου ή μέρους της παραγωγικής διαδικασίας και διατήρηση του επιχειρησιακού τους κέντρου και θέσεων εργασίας στην Ελλάδα
·αναπτύσσοντας δυναμικά την εξωστρέφεια των υπηρεσιών (τραπεζικές, ασφαλιστικές, τεχνικές-κατασκευαστικές, συμβουλευτικές υπηρεσίες, κλπ.)
Με δεδομένα τα παραπάνω, η πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη διαμόρφωση, μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη, μιας νέας προγραμματικής εμπορικής πολιτικής με στόχο την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να ανταγωνίζεται σε μια παγκόσμια οικονομία (Global Europe competing in the world) αποκτά καίρια σημασία.
Με στόχο τη δυνατότητα εμβάθυνσης, κάθε ένα από τα δέκα ζητήματα αναλύονται παρακάτω:
1. Μη δασμολογικά εμπόδια – Αναθεώρηση στρατηγικής πρόσβασης στις αγορές – Βάση Δεδομένων MADB
1.1. H μείωση των δασμών συνεχίζει να είναι σημαντική για το άνοιγμα των αγορών για τα κοινοτικά προϊόντα. Επειδή όμως η μείωση αυτή έχει ήδη σε μεγάλο βαθμό προχωρήσει και συνεχίζει να συντελείται στο πλαίσιο των πολυμερών και διμερών διαπραγματεύσεων, ο ΣΕΒΕ, γινόμενος καθημερινά δέκτης θεμάτων διεθνούς επιχειρηματικότητας που απασχολούν τα μέλη του, καταθέτει τη σημασία των μη δασμολογικών εμποδίων, όπως οι αδικαιολόγητοι περιορισμοί και διαδικασίες στην εισαγωγή κοινοτικών προϊόντων σε αγορές τρίτων χωρών. Τα εμπόδια αυτά είναι συνήθως λιγότερο εμφανή, περισσότερο σύνθετα και μπορεί να είναι πιο ευαίσθητα καθώς άπτονται της εθνικής νομοθεσίας ή πρακτικής.
Αναφερόμαστε ενδεικτικά στα προβλήματα αναγνώρισης σημάτων συμμόρφωσης (approval mark, conformity mark) κοινοτικών προϊόντων και υπηρεσιών από τρίτες χώρες, στην αντιμετώπιση των οποίων μπορούν να συμβάλλουν οι συμφωνίες αμοιβαίας αναγνώρισης και η παρακολούθηση της ουσιαστικής και αποτελεσματικής εφαρμογής τους. Ο Σύνδεσμος γίνεται συχνά δέκτης προβλημάτων μελών του μη αναγνωρισιμότητας σημάτων συμμόρφωσης ελληνικών προϊόντων (σε ευρωπαϊκές και) διεθνείς αγορές και έχει ξεκινήσει μια σημαντική πρωτοβουλία για την αντιμετώπιση σχετικών προβλημάτων και την εν γένει βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης στο θέμα των σημάτων συμμόρφωσης, που αποτελούν απαραίτητο “διαβατήριο” για τις ελληνικές (κοινοτικές) εξαγωγές.
1.2. Ο ΣΕΒΕ καταθέτει την αναγκαιότητα μιας βελτιωμένης και αποτελεσματικότερης στρατηγικής πρόσβασης της ΕΕ στις ξένες αγορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να ενισχύσει τους υφιστάμενους μηχανισμούς εξυπηρέτησης των εξαγωγέων με πρακτικά μέτρα, καταγραφής και αντιμετώπισης εμπορικών εμποδίων και διασφάλισης συμμόρφωσης των εμπορικών μας εταίρων στις διεθνείς υποχρεώσεις τους. Θα πρέπει να απλοποιήσει και να συντομεύσει τις διαδικασίες εντοπισμού, ανάλυσης και αντιμετώπισης των εμπορικών και ιδίως μη δασμολογικών εμποδίων ώστε να διασφαλίσει συνθήκες διαφάνειας και υγιούς ανταγωνισμού για τις κοινοτικές επιχειρήσεις. Μάλιστα οι μηχανισμοί αυτοί θα πρέπει να λειτουργούν και με προληπτικό-προνοητικό χαρακτήρα, με την έννοια ότι θα πρέπει να ενεργοποιούνται άμεσα επιδεικνύοντας γρήγορα αντανακλαστικά (alert) ώστε είτε να προλαμβάνουν εμπόδια είτε να τα περιορίζουν/εξαλείφουν ελαχιστοποιώντας τυχόν επιπτώσεις σε κοινοτικές επιχειρήσεις. Η διαρκής ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ ευρωπαϊκών οργάνων, κρατών μελών, επιχειρηματικών φορέων και επιχειρήσεων και ο ανοιχτός διάλογος με τους μεγαλύτερους εμπορικούς μας εταίρους σε διμερές και πολυμερές επίπεδο μπορούν να μειώσουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι κοινοτικοί εξαγωγείς προϊόντων και υπηρεσιών.
1.3. Η ΕΕ παρέχει σήμερα μέσω της ΜΑRKET ACCESS DATA BASE (MADB) μια σημαντική αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης για τις αγορές τρίτων χωρών. Είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, το οποίο και ο ΣΕΒΕ συστηματικά χρησιμοποιεί για να ενημερώνει τα μέλη του κυρίως σε θέματα εισαγωγικών δασμών (Applied Tariff Databases) και Διαδικασιών Εισαγωγών (Exporters’ Guide to Import Formalities). H εν λόγω Βάση Δεδομένων θα πρέπει να αναβαθμισθεί και να αναπτυχθεί, μεταξύ άλλων, με:
·Βελτίωση της βάσης δεδομένων για τα Εμπόδια (Εμπορίου, κλαδικά και SPS)
·Υιοθέτηση ενός φιλικού προς τον χρήση λεξικού ορολογίας διεθνούς εμπορίου (συντμήσεις, κ.λ.π.)
·Συγκέντρωση στη Βάση όλων των σχετικών με την Πρόσβαση στις Αγορές πληροφοριών ώστε η κοινοτική επιχείρηση και ιδίως η ΜΜΕ να είναι βέβαιη ότι μπορεί να αντλήσει από αυτή όλη τη σχετική πληροφόρηση
·Βέλτιστη επικαιροποίηση των διαθέσιμων πληροφοριών ιδίως στις χώρες και για κλάδους ενδιαφέροντος για τα κοινοτικά προϊόντα με δυσκολίες άμεσης ενημέρωσης (πχ Ρωσία όπου η υιοθέτηση νέων ελέγχων και πιστοποιητικών ιδιαίτερα σε αγροτικά προϊόντα αποτελεί συχνό φαινόμενο)
·Μεγαλύτερη διαδραστικότητα που θα επιτρέπει την άμεση κατάθεση προβλημάτων από επιχειρήσεις και φορείς ης ΕΕ. Η υποβολή μπορεί να επιτρέπεται μόνο σε καταχωρημένους χρήστες ώστε να διασφαλίζεται κατά το δυνατό η προστασία δεδομένων και η αξιοπιστία των πληροφοριών, ενώ το προσωπικό της ΜΑDB θα πρέπει να δίνει πληροφόρηση (feed-back) για κάθε περίπτωση
·Παροχή επιπλέον δυνατοτήτων εμφάνισης/εκτύπωσης για διευκόλυνση των χρηστών
·Παροχή οδηγιών (από επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό) και υπόδειξη πρακτικών εναλλακτικών τρόπων αντιμετώπισης εμποδίων που αντιμετωπίζουν επιχειρήσεις σε τρίτες χώρες – δημοσιοποίηση μέσω της Βάσης επιτυχημένων παραδειγμάτων (success stories) ώστε να ενθαρρύνονται οι ΜΜΕ να καταθέτουν τέτοια προβλήματα με σκοπό την αντιμετώπισή τους.
2. Εμπορικά εμπόδια εξαγωγικών επιχειρήσεων
Ο ΣΕΒΕ γίνεται καθημερινά δέκτης εμποδίων διεθνούς επιχειρηματικότητας των μελών του, τα οποία δραστηριοποιούνται, εμπορικά αλλά και επενδυτικά, σε αγορές τρίτων χωρών. Τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν και οι συνάδελφοί τους των άλλων χωρών μελών της ΕΕ, με την επισήμανση ότι οι Έλληνες εξαγωγείς αντιμετωπίζουν προβλήματα και γραφειοκρατία και στο εσωτερικό της χώρας μας (πχ. στις εγκρίσεις προϊόντων διττής χρήσης, περιορισμένη αξιοποίηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών με το Δημόσιο, προβλήματα ΦΠΑ, ελλιπείς υποδομές και υψηλό κόστος μεταφορών και επικοινωνιών, αθέμιτο ανταγωνισμό λόγω ανεπαρκών μηχανισμών για έλεγχο και εντοπισμό προϊόντων – κοινοτικών και – τρίτων χωρών που δεν πληρούν ποιοτικές και τεχνικές προδιαγραφές, κ.λ.π.).
Όσον αφορά στα εμπορικά εμπόδια σε τρίτες χώρες ενδεικτικά αναφέρουμε τα παρακάτω:
·Δασμολογικά Εμπόδια
·Τελωνειακές Διαδικασίες
·Αδικαιολόγητες τεχνικές απαιτήσεις και πιστοποιήσεις
·Περιορισμοί σε απαιτήσεις/πιστοποιητικά υγείας και φυτοϋγείας
·Περιορισμένη προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας
·Αδικαιολόγητη χρήση κρατικών ενισχύσεων και άλλων επιχορηγήσεων από τρίτες χώρες
·Εμπόδια σε ξένες άμεσες επενδύσεις
·Περιορισμοί πρόσβασης σε πρώτες ύλες από το εξωτερικό
·Εμπόδια στο εμπόριο υπηρεσιών
·Περιορισμοί στη συμμετοχή κοινοτικών επιχειρήσεων σε κρατικές προμήθειες τρίτων χωρών
·Αδικαιολόγητη χρήση μέτρων εμπορικής άμυνας από τρίτες χώρες
3. Απελευθέρωση Υπηρεσιών
Όπως διαπιστώνουμε και στη χώρα μας, ο τομέας του εμπορίου και των υπηρεσιών έχει αποκτήσει αναβαθμισμένο ρόλο στην εξωστρέφεια των κοινοτικών επιχειρήσεων. Αντιπροσωπεύει το 77% του ΑΕΠ και της απασχόλησης, με συγκριτικό πλεονέκτημα και τη μεγαλύτερη προοπτική για ανάπτυξη στις εξαγωγές της ΕΕ. Η EE απαιτείται να επιταχύνει τις προσπάθειές της για σταδιακή απελευθέρωση των υπηρεσιών σε διεθνές επίπεδο με τους κυριότερους εμπορικούς εταίρους της.
4. Ενίσχυση της Τεχνολογίας, της Καινοτομίας και της Έρευνας και Ανάπτυξης
Η ΕΕ, αφενός, χάνει έδαφος στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας, αφετέρου, οι επιχειρήσεις, οι οποίες ασχολούνται με την υψηλή τεχνολογία δεν έχουν εργαλεία προβολής. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην καινοτομία, εκπαίδευση, έρευνα και ανάπτυξη τόσο στα προϊόντα όσο και στις υπηρεσίες και να ενισχυθούν δράσεις εξωστρέφειας στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
Ο ΣΕΒΕ προτείνει τη σύσταση μίας Ευρωπαϊκής ομάδας εργασίας, όπου σημαντικό έργο θα έχει να επιδείξει ο ΣΕΒΕ την προώθηση της υψηλής τεχνολογίας των Ευρωπαϊκών – Ελληνικών επιχειρήσεων για δράσεις εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, έτσι ώστε να αποφύγουμε ασυμβατότητες με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα θα μπορούσε να ονομαστεί “HI-TECH GLOBAL EU”. Για το πρόγραμμα θα πρέπει να αναζητηθούν κονδύλια απευθείας από την Ευρωπαϊκή Ένωση και ταυτόχρονα θα πρέπει να πιεστούν οι φορείς που διαμορφώνουν την εθνική στρατηγική εξαγωγών να συμπεριλάβουν όσο το δυνατόν περισσότερες δράσεις που να αφορούν επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα υψηλής τεχνολογίας.
5. Άμεσες Ξένες Επενδύσεις κοινοτικών επιχειρήσεων σε τρίτες χώρες
Ένας ακόμη τομέας στον οποίο, κατά την άποψή μας, θα πρέπει να δοθεί έμφαση κυρίως σε σχέση με τη βελτίωση των συνθηκών επενδύσεων κοινοτικών επιχειρήσεων σε τρίτες χώρες.
6. Διμερείς Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου
Με σεβασμό στις δεσμεύσεις της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΟΕ, η ΕΕ είναι σκόπιμο να επεκτείνει και να διευρύνει τις Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου (FTAs) με τρίτες χώρες με διασφάλιση αποτελεσματικού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής τους (απελευθέρωση εμπορίου, ποσοστώσεις, φόροι και άλλες επιβαρύνσεις, επενδύσεις, υπηρεσίες, δικαιώματα πνευματικής-βιομηχανικής ιδιοκτησίας, κανόνες καταγωγής, κ.λ.π). Προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί σε χώρες που αποτελούν αγορές με σημαντικές προοπτικές λόγω μεγέθους και ανάπτυξής τους αλλά και με μειωμένη προστασία των συμφερόντων των κοινοτικών εξαγωγέων. Ενδεικτικά, αναφέρουμε χώρες όπως η Ινδία, η Κίνα, η Ρωσία, η Ουκρανία, οι χώρες Συνεργασίας του Κόλπου, η Κορέα και οι χώρες ΑESEAN και MERCOSUR.
7. Ενίσχυση της προστασίας πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας
Είναι γνωστό το πρόβλημα παραβίασης από τρίτες χώρες δικαιωμάτων διανοητικής (πνευματικής και βιομηχανικής) ιδιοκτησίας που αντιμετωπίζουν τα κοινοτικά προϊόντα. Για την χώρα μας το θέμα έχει ενδιαφέρον για επώνυμα και καινοτόμα προϊόντα όπως ενδεικτικά τα προϊόντα αλουμινίου και το λογισμικό. Η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει τις δράσεις της στο επίμαχο αυτό θέμα σε στενή συνεργασία με χώρες όπως η Τουρκία, η Κίνα και η Ινδία μέσω ενός συνεχούς διαλόγου, τελωνειακής συνεργασίας, ενίσχυσης των ελέγχων στο εσωτερικό των χωρών μελών για τον εντοπισμό τέτοιων προϊόντων, στήριξης και ευαισθητοποίησης των δικαιούχων κοινοτικών ΜΜΕ.
8. Περιφερειακή προσέγγιση των μέτρων ανάπτυξης της κοινοτικής εξωστρέφειας και Περιφερειακή Ανάπτυξη
Η μελέτη εξαγωγικών στοιχείων με βάση τη Γεωγραφική (ανά Νομό και Περιφέρεια) και την Κλαδική Ανάλυση, αναδεικνύει τη γεωγραφική και κλαδική διάσταση των ελληνικών (κοινοτικών) εξαγωγών. Μια τέτοια μελέτη θα πρέπει να αποτελέσει εργαλείο σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη σε περιφερειακό και κλαδικό επίπεδο.
Τα όποια μέτρα, σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να έχουν ως κύριο στόχο την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της περιφέρειας, με την ανάπτυξη των υποδομών, με αποκέντρωση των κρατικών δράσεων, με ενίσχυση των δράσεων που σχεδιάζονται από τους περιφερειακούς επιχειρηματικούς φορείς και με απ’ ευθείας ενίσχυση των επιχειρήσεων για αύξηση της ανταγωνιστικότητάς τους. Προτείνουμε μάλιστα τα κονδύλια που διατίθενται για την προώθηση των κοινοτικών εξαγωγών να αφορούν δράσεις που θα διανέμονται στις περιφέρειες ανάλογα με τα ιδιαίτερα εξαγωγικά χαρακτηριστικά κάθε περιφέρειας (ιστορικό εξαγωγικής δραστηριότητας, εξέλιξη συμμετοχής κλάδου στο σύνολο των εξαγωγών, κ.λ.π). Έτσι θα δίνεται κίνητρο και θα δημιουργείται άμιλλα για ακόμα ταχύτερους ρυθμούς στην ανάπτυξη των κοινοτικών εξαγωγών και θα απαλυνθεί η αίσθηση που στην περιφέρεια – της Ελλάδας τουλάχιστον – είναι διάχυτη, ότι δηλαδή το Κέντρο απομυζεί το μεγαλύτερο μέρος της περιφερειακής προσπάθειας.
Για την Ελλάδα ο ΣΕΒΕ έχει εκπονήσει σχετική Μελέτη και βάσει των συμπερασμάτων της προτείνει η όποια περιφερειακή ενίσχυση να αναδεικνύει τα σχετικά κριτήρια.
9. Παιδεία – Απασχόληση και κοινοτική Εξωστρέφεια
Η αναθεώρηση της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ στοχεύει στην αύξηση της εξωστρέφειας και διεθνούς ανταγωνιστικότητας των κοινοτικών επιχειρήσεων. Κρίσιμο παράγοντα μιας τέτοιας αύξησης αποτελεί η παιδεία και η επαγγελματική εκπαίδευση/κατάρτιση. Ειδικότερα για την Ελλάδα:
9.1. Η παιδεία θα πρέπει σε όλα τα επίπεδα (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια εκπαίδευση) να καλλιεργεί στους νέους το πνεύμα της εξωστρέφειας, της ενιαίας εσωτερικής αγοράς, του παγκοσμιοποιημένου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, της διευρυμένης και αξιοποιήσιμης αγοράς των δισεκατομμυρίων καταναλωτών σε όλο τον πλανήτη που μπορεί να φέρει ευημερία και πλούτο στην ελληνική κοινωνία και οικονομία. Ο ΣΕΒΕ διαπιστώνει έλλειμμα στη γενική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση εξειδικευμένων στελεχών σχετικά με θέματα επιχειρηματικότητας και εξωστρέφειας αλλά και τεράστιο έλλειμμα στην αντίληψη της ποιότητας της εργασίας και των προϊόντων. Πρέπει αυτές οι έννοιες να μελετηθούν και να σχεδιαστούν οι δράσεις στην Παιδεία που θα κάνουν τον Έλληνα (κοινοτικό) επιστήμονα, στέλεχος η εργαζόμενο να είναι εφάμιλλος των ξένων ανταγωνιστών μας.
9.2. Μείζον θέμα για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις της περιφέρειας είναι η έλλειψη εξειδικευμένων στελεχών, είτε διότι απορροφούνται από το Κέντρο είτε διότι καταλήγουν στο εξωτερικό. Απαιτείται η λήψη μέτρων για την ενίσχυση της κινητικότητας στην αγορά εργασίας με έμφαση στην αποκέντρωση στελεχών και εκσυγχρονισμός της εργατικής νομοθεσίας σε επιχειρήσεις με δραστηριότητα στο εξωτερικό. Επιπρόσθετα απαιτείται ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου αλλά και της διαδικασίας διακίνησης και απασχόλησης αλλοδαπών στελεχών σε ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, στελέχη τα οποία συμβάλλουν καθοριστικά στην αύξηση των εξαγωγικών επιδόσεων των ελληνικών επιχειρήσεων.
10. Αναθεώρηση Μέτρων Εμπορικής Άμυνας
Αν και το θέμα χρήζει συστηματικής εξέτασης σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο στο πλαίσιο της υπό διαμόρφωση Πράσινης Βίβλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής , καταθέτουμε και από την πλευρά μας την ανάγκη επανεξέτασής τους με βάση τα νέα δεδομένα της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας και της αυξανόμενης κατάτμησης και περιπλοκότητας της διαδικασίας παραγωγής και των εφοδιαστικών αλυσίδων, ακόμη και στην χώρα μας, αφού πολλές εταιρίες της – με πιο αντιπροσωπευτικό τον κλάδο ένδυσης – παράγουν πλέον προϊόντα σε γειτονικές χώρες που μόλις απώλεσαν τον χαρακτήρα “τρίτης χώρας” εντασσόμενες στην ΕΕ (Βουλγαρία-Ρουμανία) αλλά και σε τρίτες χώρες (Αλβανία, πΓΔΜ, Κίνα, κλπ.)
Πιστεύουμε ότι τα παραπάνω θέματα θα πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω σε επίπεδο ομάδας εργασίας του Εθνικού Συμβουλίου Εξαγωγών ώστε να διαμορφωθεί η ελληνική θέση για τη νέα Εμπορική Πολιτική της ΕΕ.



