Γραφείο Τύπου

Οι επιπτώσεις στις εξαγωγές από την επικείμενη διεύρυνση της ΕΕ

Η επικείμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις 6 υπό ένταξη χώρες (Τσεχία, Πολωνία, Ουγγαρία, Σλοβενία, Εσθονία και Κύπρο), αναμένεται να έχει τόσο θετικές όσο και αρνητικές επιπτώσεις στις ελληνικές εξαγωγές, όπως φαίνεται, από μελέτη που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος.

Οι θετικές επιπτώσεις θα προέλθουν, κυρίως, από την αύξηση του όγκου του εξαγωγικού εμπορίου της Ελλάδας με τις εν λόγω χώρες, με πιθανή εξαίρεση την Κύπρο όπου αναμένεται ένταση του ανταγωνισμού τόσο από τις νεοεισερχόμενες όσο και από τις παλαιότερες χώρες-μέλη της Ε.Ε.
Η Ελλάδα επιπλέον, δύναται να αξιοποιήσει τις δυνατότητες που θα παρουσιασθούν από το φαινόμενο της δημιουργίας εμπορίου (trade creation) μέσω της παροχής ανταγωνιστικών προϊόντων σε σχετικά χαμηλές τιμές. Άλλωστε η χώρα μας διαθέτει μία σχετικά ανταγωνιστική, σε ότι αφορά στο κόστος, παραγωγική δομή. Πέραν των όποιων ευκαιριών που δημιουργούνται στις χώρες της διεύρυνσης όμως,, θα πρέπει να τονισθεί ότι αυτές δύνανται να εξανεμισθούν σε περίπτωση οικονομικής αστάθειας των χωρών, που παρά το γεγονός ότι λογικά κατά την ένταξή τους θα έχουν σχετική οικονομική σταθερότητα δεν αποκλείεται να αντιμετωπίσουν σχετικά περιορισμένες κρίσεις δημοσιονομικής φύσης, οι οποίες περιορίζουν την κατανάλωση.

Οι αρνητικές επιπτώσεις
Η σταδιακή αύξηση του βαθμού ευημερίας των χωρών της διεύρυνσης – η Κύπρος παρουσιάζει ήδη υψηλό δείκτη ευημερίας – θα οδηγήσει σε σταδιακή «απαξίωση» τα σημερινά ελληνικά προϊόντα, όταν οι τοπικοί καταναλωτές, όπως αναμένεται, θα στραφούν σε ακριβότερα προϊόντα, καλύτερης ποιότητας και μίγματος μάρκετινγκ, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους για status και κοινωνική ανάδειξη. Περισσότερο ορατή καθίσταται αυτή η εξέλιξη στη Σλοβενία, όπου το μέσο ετήσιο εισόδημα για το 2001 ξεπέρασε και αυτό της Ελλάδας.
Πέραν αυτού, η συνολική ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων, στις συγκεκριμένες υπό ένταξη χώρες, είναι περιορισμένη σε σύγκριση με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως καταδεικνύεται από την ανάλυση του Δείκτη Αποκαλυπτόμενου Συγκριτικού Πλεονεκτήματος. Ο δείκτης αυτός μετράει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα ενός κλάδου μιας χώρας, (πχ του κλάδου ένδυσης της Ελλάδας) στην αγορά ενός εμπορικού της εταίρου (πχ. της Τσεχίας) και τα συγκρίνει με τα αντίστοιχα συγκριτικά πλεονεκτήματα του ίδιου κλάδου άλλων ανταγωνιστικών χωρών (εν προκειμένω του κλάδου ένδυσης άλλων χωρών της ΕΕ).
Παράλληλα, η πιθανή ενεργοποίηση του «μοντέλου της βαρύτητας» μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στις ελληνικές εξαγωγές προς τις σημερινές χώρες της Ε.Ε οι οποίες θα γίνουν εταίροι με τις όμορές τους αυτή τη στιγμή υπό διεύρυνση χώρες. Σύμφωνα με το μοντέλο της βαρύτητας οι εμπορικές σχέσεις των όμορων χωρών είναι αναλογικά περισσότερες από τις αντίστοιχες εμπορικές σχέσεις με χώρες που βρίσκονται σε σημαντική απόσταση. Δηλαδή μετά από τη διεύρυνση της ΕΕ θα αυξηθούν για παράδειγμα οι εμπορικές σχέσεις της Γερμανίας με την Πολωνία και την Τσεχία ή της Αυστρίας με την Ουγγαρία και τη Σλοβενία, σε βάρος των εμπορικών σχέσεων αυτών των χωρών με άλλες πιό απομακρυσμένες χώρες της ΕΕ, όπως η Ελλάδα, η Ισπανία, η Πορτογαλία κλπ.. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό η Ελλάδα θα είναι κερδισμένη μόνο ως προς την περιορισμένη αγορά της Κύπρου και στο απώτερο μέλλον ως προς τις αγορές της Τουρκίας και των βαλκανικών χωρών, όταν και εφ΄ όσον γίνουν και αυτές μέλη της ΕΕ.

Στον παρακάτω πίνακα φαίνεται η αύξηση των εξαγωγών της Ελλάδας, την τελευταία πενταετία σε σύγκριση με την αντίστοιχη αύξηση των εξαγωγών του συνόλου των χωρών της ΕΕ, προς τις υπό ένταξη χώρες.

ΧΩΡΕΣ / Μέση Ετήσια Αύξηση των Εξαγωγών του συνόλου της Ε.Ε. 1996-2000 /
Μέση Ετήσια Αύξηση των Εξαγωγών της Ελλάδας1996-2000
Ουγγαρία /23,1 % / 6,2 %
Εσθονία / 17,3 % /13,7 %
Τσεχία /14,3 % /11,9 %
Πολωνία / 14,0 % / 19,1 %
Κύπρος / 12,6 % / 13,5 %
Σλοβενία/ 10,8 % / 23,7 %

Προτεινόμενες λύσεις
Ως προετοιμασία αντιμετώπισης των προβλημάτων που θα φέρει στη χώρα μας η διεύρυνση της ΕΕ τονίζεται η ανάγκη να υιοθετηθεί από τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις μία στρατηγική ανάπτυξης ανταγωνιστικών προϊόντων με βάση το τρίπτυχο ποιότητα – τιμή – μάρκετινγκ, στρατηγική η οποία θα αποτελέσει το εχέγγυο για τη μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση των νέων αυτών αγορών.

Τέλος, στο διαμορφούμενο τοπίο στην ΕΕ, λόγω της διεύρυνσης, για μια ακόμη φορά τονίζεται πόσο αναγκαία προϋπόθεση για την ανάπτυξη της ελληνικής επιχειρηματικής δραστηριότητας στο εξωτερικό, είναι η κατάστρωση και η υλοποίηση ενός συνολικού σχεδίου, δηλαδή μιας Εθνικής Στρατηγικής Εξαγωγών που από καιρό προτείνει ο ΣΕΒΕ και η οποία περιλαμβάνει συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους, καθώς επίσης και ολοκληρωμένες και συνδεδεμένες μεταξύ τους δράσεις για όλα τα επιμέρους θέματα.

Ολόκληρη η Μελέτη με λεπτομερή στατιστικά στοιχεία διατίθεται από το ΣΕΒΕ.